श्री सुब्रह्मण्य पंचरत्नम्
सुब्रह्मण्य पंचरत्नम्, भगवान सुब्रह्मण्य (मुरुगन) यांना उद्देशून पाच श्लोक आणि लाभांचे सांगणारा समारोपाचा श्लोक, ज्यांपैकी प्रत्येक शरणागतीच्या प्रार्थनेने संपतो.
श्लोक
मी ब्रह्मण्यदेव यांचा आश्रय घेतो; ज्यांना सहा मुखे आहेत, ज्यांच्या अंगांना चंदनाचा लेप लावलेला आहे, ज्यांची छाती रुंद आहे, ज्यांचे दिव्य वाहन मोर आहे, जे रुद्रपुत्र आहेत, जे स्वर्गीय लोकांचे स्वामी आहेत.
श्लोक 1
मी ब्रह्मण्यदेव यांचा आश्रय घेतो; जे अतिशय तेजस्वी आहेत, देवसमूहांद्वारे पूजित आहेत, तरुण कुमार जे धारा नदीच्या तीरावरील मंदिरात राहतात, ज्यांचे रूप कंदर्पासारखे आहे, आणि ज्यांचे शरीर अत्यंत सुंदर आहे.
श्लोक 2
मी ब्रह्मण्यदेव यांचा आश्रय घेतो; ज्यांना बारा हात आणि बारा दिव्य डोळे आहेत, ज्यांचे शरीर तीन वेदांचे मूर्तस्वरूप आहे, जे त्रिशूळ आणि तलवार धारण करतात, जे आदिशेषांचे अवतार आहेत, आणि ज्यांचे रूप मोहक आहे.
श्लोक 3
मी ब्रह्मण्यदेव यांचा आश्रय घेतो; जे देवांच्या शत्रूंविरुद्धच्या भीषण युद्धात तेजाने चमकतात, देवांमध्ये श्रेष्ठ आहेत, तरुण कुमार जे दिव्य भाला धारण करतात, आणि ज्यांचा हात सुतीक्ष्ण भाला शस्त्राने सुशोभित आहे.
श्लोक 4
मी ब्रह्मण्यदेव यांचा आश्रय घेतो; जे सर्व इच्छित साध्यांची पूर्ती करतात, श्री शिवपुत्र आहेत, जे ब्राह्मणांना स्वादिष्ट अन्न देणाऱ्या कामधेनूसारखे आहेत, जे गंगेपासून उत्पन्न झाले, आणि जे सर्व प्राणिमात्रांवर अनुकूल आहेत.
श्लोक 5
जो कोणी पृथ्वीवर हा पाच श्लोकांचा समूह भक्तीपूर्वक म्हणतो, त्याचे मन पूर्णपणे ब्रह्मण्यदेव यांच्यावर स्थिर करून, त्याला या जगात इच्छित सर्व भोग प्राप्त होतात, आणि शेवटी तो आनंदाने गुह (श्री सुब्रह्मण्य) यांच्याशी समानता प्राप्त करण्यासाठी जातो.
श्लोक 6
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
दररोज किंवा शुभ तिथींवर
ब्राह्ममुहूर्त (पहाटे 4 ते 6) किंवा संध्याकाळ
तुपाचा दिवा, अगरबत्ती, ताजी फुले व नैवेद्य
- मानसिक शांती, आत्मिक उन्नती व सकारात्मक ऊर्जा
पृष्ठभूमि
श्री सुब्रह्मण्य पंचरत्न स्तोत्र हे भगवान सुब्रह्मण्यांना उद्देशून असलेले पाच श्लोकी स्तोत्र आहे. सुब्रह्मण्य, ज्यांना मुरुगन, कार्तिकेय आणि स्कंद असेही म्हणतात, ते शिवाचे पुत्र आहेत. सँस्कृत डॉक्युमेंट्स, जिथे ते दुसरे सुब्रह्मण्य पंचरत्न म्हणून सूचीबद्ध आहे, त्याचा कोणताही रचयिता देत नाही, आणि आदि शंकराचार्यांनी ते रचले हा दावा त्या स्रोताने समर्थित नाही. पंचरत्नम् म्हणजे पाच रत्ने. प्रत्येक श्लोक त्यांच्या रूपाचे वर्णन करतो आणि 'ब्रह्मण्य देव, मी तुला शरण येतो' या ध्रुवपदाने संपतो, आणि सहावा श्लोक पठणाचे फळ सांगतो. पूजेत, विशेषतः दक्षिण भारतात, ते म्हटले जाते.
तुम्हाला माहीत आहे का?
शीर्षकाचा अर्थ
पंचरत्नम् म्हणजे पाच रत्ने, म्हणजे पाच श्लोकांचा स्तोत्र-प्रकार. प्रत्येक श्लोक 'ब्रह्मण्य देव, मी तुला शरण येतो' या शब्दांनी संपतो, ज्यामुळे ही लहान पण पूर्ण प्रार्थना होते.
सुब्रह्मण्य कोण?
ते कार्तिकेय, शिवाचे पुत्र, ज्यांना मुरुगन, स्कंद आणि गुह असेही म्हटले जाते, आणि देवांचे सेनापती आहेत. श्लोक १ त्यांना 'सुरलोकनाथं', म्हणजे देवलोकाचे स्वामी, म्हणतो.
सहा मुखे
स्तोत्र 'षडानन', म्हणजे सहा मुखे असलेला, या शब्दाने सुरू होते. परंपरा सांगते की कृत्तिका नक्षत्रांनी पाजलेली सहा बालके एकाच सहा मुखी बालकात एकत्र झाली.
गंगेपासून जन्म
श्लोक ५ त्यांना 'गंगोद्भवं', म्हणजे गंगेपासून जन्मलेला, म्हणतो. हे त्या कथेची आठवण करून देते की शिवाचे तेज अग्नी आणि गंगा यांनी एका बोरूच्या झाडीत नेले, जिथे त्यांचा जन्म झाला.
त्यांची शस्त्रे आणि वाहन
श्लोक १ त्यांना मोर वाहन देतो, श्लोक ३ त्रिशूळ व तलवार, आणि श्लोक ४ भाला, म्हणजे शक्ती, जिला तमिळमध्ये 'वेल' म्हणतात.
बारा बाहू, बारा नेत्र
श्लोक ३ त्यांना 'द्विषड्भुज', म्हणजे बारा बाहू असलेला, आणि बारा दिव्य नेत्र असलेला म्हणतो, तसेच 'शेषावतार', म्हणजे शेष नागाचा अवतार, असेही म्हणतो.
पठणाचे लाभ
समारोपाचा श्लोक सांगतो की जो भक्तीने हे पाच श्लोक म्हणतो त्याला पृथ्वीवर इच्छित उपभोग प्राप्त होतात आणि शेवटी 'गुहसाम्य', म्हणजे गुहाच्या सारख्या स्वरूपाची प्राप्ती होते.
Murugan
हिंदू धर्म से और
सभी देखेंसंबंधित शिकवणी
तीच शिकवण, विविध परंपरांमध्ये प्रतिध्वनीत