कंदा षष्ठी कवच
देवराय स्वामीगल यांच्या नावे असलेले तमिळ कवच-स्तोत्र, जे मुरुगनला समर्पित असून शरीराच्या प्रत्येक अवयवाचे रक्षण करण्यासाठी त्याच्या वेलाचे (भाल्याचे) आवाहन करते; स्कंद षष्ठीत त्याचे पठण केले जाते.
श्लोक
स्तुती करणाऱ्यांची पापे नष्ट होतात, दुःख दूर होते; मनात धारण करणाऱ्यांना संपत्ती लाभते व कीर्ती वाढते; ध्यानसिद्धी होते; हे निर्मळ मुरुगन यांच्या कृपेचे कंदर षष्ठी कवच आहे.
श्लोक 1
देवांचे संकट दूर करण्यासाठी युद्ध केलेल्या कुमाराच्या चरणांवर, हे मना, लक्ष केंद्रित कर.
श्लोक 2
षष्ठी व्रत पाळणाऱ्यांना सरवण भवन सज्जनांना साहाय्य करतात; तेजस्वी वेलायुधाच्या दोन्ही चरणांवर अनेक रत्नांच्या पायजोड्या गीत गातात आणि किणकिणी नाचतात.
श्लोक 3
मोहक नृत्य करणारा मयिलवाहन, हातात भाला घेऊन माझे रक्षण करण्यासाठी आनंदाने या, या, हे वेलायुधा, या, या, या, हे मयिलोना, या.
श्लोक 4
इंद्र इत्यादी आठ दिशा स्तुती करतात; हे मंत्ररूप वेल, या या! हे वासवाच्या भाच्या, या या; हे प्रिय कुर कन्येचे स्मरण करणाऱ्या, या.
श्लोक 5
हे सहा मुख असलेल्या स्वामी, या; हे भस्म लावणारे वेलन, नित्य या; हे शिरगिरी वेलन, लवकर या! हे सरवण भवन, त्वरित या.
श्लोक 6
हे रहण भवस र र र... हे रिहण भवस रि रि रि... हे विनभव सरहण वीरा, तुला नमस्कार; हे निभव सरहण, स्थिर स्थिर राहा.
श्लोक 7
हे वसर वणप, या या; हे असुरांची वंशनाश करणाऱ्या स्वामी, या; माझ्यावर राज्य करणाऱ्या तरुणाच्या हातात बारा आयुधे, पाश व अंकुश आहेत.
श्लोक 8
विस्तीर्ण डोळे बारा चमकत असताना, वेगाने माझे रक्षण करण्यासाठी हे वेलोन, या; अय्युम, किलियुम, अडै, सव्वुम, उय्योळि सौवुम, उयिरैयुम किलियुम.
श्लोक 9
किलियुम् सौवुम्, कळरोळि अय्युम्, नित्य माझ्यासमोर स्थिरपणे प्रकाशित होणारे; हे षण्मुखा, तू व तुझा एकमेव प्रकाश समान आहे; हे कुंडलिनीरूप शिवगुहा, दररोज या!
श्लोक 10
सहा मुखे, सहा मुकुट, भस्म लागलेले कपाळ, लांब भुवया, बारा डोळे, प्रवाळासारखे लाल ओठ, सुंदर कपाळावर नवरत्नांचा टिळा.
श्लोक 11
बारा कानांत चमकणारे कुंडल, बारा बलाढ्य भुजा, सुंदर वक्षावर अनेक आभूषणे व पदक, नवरत्नांची माळ घातलेली.
श्लोक 12
त्रिपुंड्र, मोत्यांनी सजलेले वक्ष, सुंदर उदर व नाभी, कमरेला चमकदार पट्टा, नवरत्नखचित उत्तम शेला.
श्लोक 13
दोन मांड्यांचे सौंदर्य, दोन पूर्ण पाय, चरणांवर पायजोड्यांचा आवाज गुंजत असताना, 'चेकगण चेकगण चेकगण चेगण', 'मोगमोग मोगमोग मोगमोग मोगेन'.
श्लोक 14
'नगनग नगनग नगनग नगेन', 'टिकुगुण टिकुडिगु टिकुगुण टिकुण', 'रररर रररर रररर ररर', 'रिरिरिरि रिरिरिरि रिरिरिरि रिरिरि'.
श्लोक 15
'टुटुटुटु टुटुटुटु टुटुटुटु टुटुटु', 'टकुटकु टिकुटिकु टांगु टिंगुकु', बिंदु बिंदु मयिलोन बिंदु, मुंदु मुंदु मुरुगवेळ मुंदु.
श्लोक 16
माझ्यावर राज्य करणारा एरगाचा संपत्तीचा पुत्र, इच्छित वरदान आनंदाने देतो; 'लाला लाला लाला' वेश, 'लीला लीला लीला' विनोदी असे म्हणत.
श्लोक 17
तुझ्या पवित्र चरणांना निश्चित आधार मानून, माझे डोके तुझ्या दोन चरणांवर ठेवून रक्षण कर; माझ्या प्राणाचा प्राण असलेला प्रभू रक्षण कर; बारा डोळ्यांनी बालकाचे रक्षण कर.
श्लोक 18
या दासाच्या मुखाचे सुंदर वेल रक्षण कर; भस्म लागलेल्या कपाळाचे पवित्र वेल रक्षण कर; दोन सूर्यकिरणासारखे वेल डोळ्यांचे रक्षण कर; डोळे व कान यांचे वेलवर रक्षण कर.
श्लोक 19
दोन नाकपुड्यांचे चांगले वेल रक्षण कर; बोलणाऱ्या तोंडाचे मोठे वेल रक्षण कर; बत्तीस दातांचे अग्रभागी वेल रक्षण कर; उच्चार करणाऱ्या जिभेचे लाल वेल रक्षण कर.
श्लोक 20
दोन गालांचे किरणासारखे वेल रक्षण कर; माझ्या कोमल मानेचे गोड वेल रक्षण कर; वक्षाचे रत्नरूप वेल रक्षण कर; सुंदर स्तनांचे श्रीमंत वेल रक्षण कर.
श्लोक 21
सुंदर वेल दोन खांद्यांचे समृद्धीने रक्षण कर; दोन मानेच्या मागील भागाचे मोठे वेल रक्षण कर; सुंदर पाठीचे कृपाळू वेल रक्षण कर; सोळा ठिकाणांचे पूर्ण वेल रक्षण कर.
श्लोक 22
विजयी वेल पोटाचे प्रकाशाने रक्षण कर; लहान कमरेचे सौंदर्याने चांगले वेल रक्षण कर; लाजेच्या दोरीचे चांगले वेल रक्षण कर; पुरुषचिन्ह दोन्हीचे तीक्ष्ण वेल रक्षण कर.
श्लोक 23
दोन नितंबांचे मोठे वेल रक्षण कर; गोलाकार कटीचे सुंदर वेल रक्षण कर; दोन जाड मांड्यांचे पूर्ण वेल रक्षण कर.
श्लोक 24
बाणासारखे पाय व गुडघे यांचे किरणासारखे वेल रक्षण कर; पाच बोटांच्या पायाचे कृपाळू वेल रक्षण कर; दोन हातांचे दयाळू वेल रक्षण कर.
श्लोक 25
दोन पुढील हातांचे बलाढ्य वेल रक्षण कर; दोन मागील हातांचे (पाठीमागे) असताना, जिभेवर सरस्वती चांगली सहाय्यक हो; नाभीकमळाचे चांगले वेल रक्षण कर; तीन नाड्यांचे अग्रभागी वेल रक्षण कर.
श्लोक 26
नेहमी माझे समोरचे वेल रक्षण कर; या दासाचे बोलणे हालचाल करत असताना, लगेच येऊन सोनेरी वेल रक्षण कर; दिवसा वज्रासारखे वेल रक्षण कर; अर्धरात्री समान वेल रक्षण कर.
श्लोक 27
संरक्षणाच्या वेळी, रात्रीच्या प्रहरी समोरचे वेल रक्षण कर; आळस दूर करून चतुर वेल रक्षण कर; रक्षण कर, रक्षण कर, सोनेरी वेल रक्षण कर; पाहता पाहता क्षणात पाहा; आघात करता करता अडथळ्याविना आघात कर.
श्लोक 28
पाहता पाहता पापे चूर्ण होतील; बिल्ली, सूनियम, मोठे शत्रू दूर होतील; बलाढ्य भूत, वलाटिक पिशाच्च, त्रास देणारे अदम्य मुनी, मुले खाणारे पुढच्या अंगणातील मुनी.
श्लोक 29
जळत्या तोंडाची पिशाच्चे, कुरूप पिशाच्चे, स्त्रियांना पाठलाग करणारे ब्रह्मराक्षस, या दासाला पाहून ओरडून घाबरतील; इरिसु, काटेरी, हे दुःखद सैन्य, संध्याकाळी व अंधारात समोर येणारे अण्णर.
श्लोक 30
मोठी पूजा घेणारी काली इत्यादी सर्व, विटांकर, अनेक बलाढ्य पिशाच्चे, दंडधारी, चांडाळ, हे सर्व माझे नाव सांगताच वीज पडल्याप्रमाणे पळून जातील.
श्लोक 31
हत्तीच्या पायाखालील काटेरी वस्तू, मांजरीचे केस, मुलांची हाडे, नखे, केस, लांब केसांची कवटी, बाहुल्यांसह अनेक कलश वस्तू.
श्लोक 32
घरात पुरलेली कपटी वस्तू, चिकटलेला अहंकार, चिकटलेली बाहुली, नाणी व पैसा, रक्षा व अन्न, म्हटलेले अंजन, एका मार्गाने जाणारी वस्तू.
श्लोक 33
या दासाला पाहून ते भटकतील व विचलित होतील; शत्रू व कपटी येऊन नमन करतील; कालदूत मला पाहून घाबरेल; भीतीने थरथरतील, घाबरून लोळतील.
श्लोक 34
तोंड उघडून ओरडतील, बुद्धी भ्रष्ट होऊन पळतील; जमिनीवर आदळतील; पाशाच्या दोरीने बांधून अवयव ओरडतील; बांधा, बांधा, ओरडत बांधा; फेकून द्या, हातपाय मोडा.
श्लोक 35
बांधा, बांधा, ओरडत बांधा; आदळा, आदळा, डोळे फुटतील; पिळा, पिळा, तुकडे तुकडे होतील; चोखा, चोखा, शूर शत्रूचा चोखा.
श्लोक 36
भोसका, भोसका, तीक्ष्ण धारदार भाल्याने; पकडा, पकडा, सूर्याची ज्वाळ; ज्वाळ, ज्वाळ, ज्वाळरूप होऊन; सोडा, सोडा, भाला, क्रोधाने पळून जाण्यासाठी.
श्लोक 37
वाघ, कोल्हा, रानकुत्रा, कुत्रा, उंदीर, अस्वल हे पाठलाग करून पळतील; विंचू, साप, सरडा, गरोडा हे दंश करतील, विष दंशाने दुःखी अवयव.
श्लोक 38
चढलेले विष सहज उतरतील; लपलेले व सांधेदुखी, एकतर्फी आजार, वात, क्षय, आकडी, वेड, शूळ, क्षय, गुल्म, चोखू, खरूज.
श्लोक 39
खाज, कोळी, पोटातील विकार, बाजूचा गळू, पसरणारी मांडी, केळी, कडवन, पडवन, हाताचा तळवा, कोळी, दाताची अरणी, मोठी अर्धी याप.
श्लोक 40
सर्व रोग मला पाहताच न थांबता पळून जातील, असे तू मला कृपा कर; सदोदित माझ्यासाठी सात समुद्र व चौदा लोक असोत; पुरुष व स्त्री सर्व माझ्यासाठी असोत.
श्लोक 41
पृथ्वीचे राजे आनंदाने स्नेह करोत; तुझी स्तुती करण्यासाठी तुझे पवित्र नाम; हे सरवण भवन, हे शैलोळि भवन, हे त्रिपुर भवन, हे तेजस्वी प्रकाशाचे भवन.
श्लोक 42
हे परिपूर्ण भवन, हे जन्मप्रकाश भवन, हे दुर्मिळ श्रीमंत भाच्या, अमरावतीचे रक्षण करून देवांना कठोर कारागृहातून सोडविले; हे कंदा, हे गुहा, हे किरणासारखे वेलधारी.
श्लोक 43
हे कार्तिकेया, हे कदंबा, कदंब वृक्षाचा (राक्षस) इडुंबनाचा नाश करणाऱ्या गोड वेल मुरुगा; हे एकांतवासी, हे शंकराचे पुत्र; हे किरणांच्या वनात राहणाऱ्या किरणासारखे वेल मुरुगा.
श्लोक 44
हे पळणी क्षेत्रात राहणाऱ्या बालकुमारा; हे आविननकुडीत राहणाऱ्या सुंदर वेला; हे शेंथिन्मलयावर राहणाऱ्या श्रेष्ठ कल्वराया; हे समरापुरीत राहणाऱ्या षण्मुख राजा.
श्लोक 45
काळ्या केसांची सरस्वती चांगल्या प्रकारे माझ्या जिभेवर असताना मी तुझे गाण करीन; माझा पाठलाग करणाऱ्या माझ्या स्वामी मुरुगनाचे मी गायले, नाचले, परवश होऊन.
श्लोक 46
मी नाचले, शोधले, आविननची भस्म प्रेमाने मी कपाळावर लावावी; पाशरूपी कर्मे नष्ट होऊन तुझे पद प्राप्त करण्यासाठी तुझी कृपा असो.
श्लोक 47
प्रेमाने रक्षण कर; अन्न व सोने मोठ्या प्रमाणात वेलायुधाने दिले; या दासाला सिद्धी प्राप्त होऊन मी शोभेने जगो; जगो, जगो, मयिलोन जगो.
श्लोक 48
जगो, जगो, सुंदर वेल जगो; जगो, जगो, पर्वतगुरू जगो; जगो, जगो, पर्वतावर राहणाऱ्या कुर कन्येसह जगो; जगो, जगो, वारणध्वज (मयूरध्वज) जगो.
श्लोक 49
जगो, जगो, माझी दारिद्र्ये दूर होवोत; कितीही कमतरता, कितीही चुका, कितीही या दासाने केले तरी, तू पिता, गुरू, सहन करणे हे तुझे कर्तव्य आहे.
श्लोक 50
आई कुर कन्या हीच माता आहे; 'मुला' म्हणून प्रेमाने अविभाज्य प्रेम देऊन; पुत्रा, माझ्यावर तुझे मन आनंदित करून कृपा कर; 'आश्रय' म्हणून भक्तांना समृद्ध करण्यासाठी कृपा कर.
श्लोक 51
कंदर षष्ठी कवच हे इच्छिणाऱ्या बालक देवरायनाने सांगितले; सकाळी व संध्याकाळी लक्षपूर्वक नित्य, श्रद्धेने अंग प्रक्षालन करून.
श्लोक 52
प्रेमाने एकच विचार करून, कंदर षष्ठी कवच हे, मन विचलित न होता ध्यान करणारे लोक; एका दिवसात बत्तीस रूपे धारण करून, पठण करून जप करून, आनंदाने भस्म लावून.
श्लोक 53
आठ दिशांतील सर्व लोक वश होतील; आठ दिग्पाल कार्य करण्यास प्रवृत्त होतील; सर्व शत्रू येऊन नमन करतील.
श्लोक 54
नवग्रह आनंदित होऊन कल्याण देतील; नवरत्नांप्रमाणे चांगले सौंदर्य प्राप्त होईल; नेहमी सोळा वर्षे जगतील; कंदराच्या हातातील वेलरूप कवचाच्या पायाशी.
श्लोक 55
मार्ग म्हणून पाहिले असता खरे म्हणून प्रकट होईल; डोळ्यांनी पाहिले असता पिशाच्चे घाबरतील; दुष्ट लोकांचे चूर्ण करील; चांगल्या लोकांच्या स्मरणात नृत्य करील.
श्लोक 56
सर्व शत्रूंचा संहार करणारे पाऊल; हे जाणून माझे मन आठ लक्ष्मींपैकी वीरलक्ष्मीला भोजनासाठी; सूरपद्माचा नाश केलेल्या हाताने सत्तावीस वर्गांना आनंदाने अमृत दिले.
श्लोक 57
गुरुपरमेश्वर पळणी टेकडीवर राहणारे; लहान बालकाच्या सुंदर चरणांना नमस्कार! मला अडवून स्वाधीन करण्यासाठी माझे मन.
श्लोक 58
व्यापून राहणाऱ्या रूपातील वेलवा, नमस्कार! देवांच्या सेनापती, नमस्कार! कुर कन्येचे मन आनंदित करणाऱ्या राजा, नमस्कार! क्षमतेने युक्त दिव्य शरीरा, नमस्कार!
श्लोक 59
हे इडुंबायुधा, इडुंबा, नमस्कार! हे कदंबा, नमस्कार! हे कंदा, नमस्कार! हे वेची फुले धारण करणाऱ्या वेल, नमस्कार! हे उच्च पर्वतावरील सुवर्णसभेच्या राजा!
श्लोक 60
हे मयूर नृत्य करणाऱ्या, तुझ्या कमलचरणांना शरण! शरण, शरण, सरवण भव ओम्! शरण, शरण, षण्मुखा, शरण! शरण, शरण, षण्मुखा, शरण!
श्लोक 61
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
दररोज किंवा शुभ तिथींवर
ब्राह्ममुहूर्त (पहाटे 4 ते 6) किंवा संध्याकाळ
तुपाचा दिवा, अगरबत्ती, ताजी फुले व नैवेद्य
- मानसिक शांती, आत्मिक उन्नती व सकारात्मक ऊर्जा
पृष्ठभूमि
‘कंद षष्ठी कवचम्’ हे तमिळ शैव परंपरेतील भक्तिस्तोत्र असून त्याचे श्रेय देवराय स्वामीगल यांना दिले जाते. संस्कृत डॉक्युमेंट्स या संकेतस्थळानुसार त्याची संस्कृत-लिपीतील आवृत्ती त्यांच्या तमिळ रचनेचे लिप्यंतर आहे. शरद ऋतूतील सहा दिवसांच्या स्कंद षष्ठी उत्सवात, जो मुरुगनने राक्षस सूरपद्मनावर मिळवलेल्या विजयाचे स्मरण करतो (ही कथा स्कंदपुराणात सांगितली आहे), त्याचे दैनंदिन आणि विशेषतः पठण केले जाते. हे कवच (चिलखत) आहे: ते मुरुगनच्या वेलाला भक्ताच्या शरीराच्या प्रत्येक भागाचे रक्षण करण्यासाठी आणि दुष्ट शक्ती, रोग व शत्रू दूर करण्यासाठी आवाहन करते.
या पाठाबद्दल
रचयिता: Devaraya Swamigal
तुम्हाला माहीत आहे का?
लेखक आणि उगम
हे कंद षष्ठी कवचम् पारंपरिकरीत्या देवराय स्वामीगल यांचे मानले जाते. मजकूर स्वतः बावन्नाव्या श्लोकात त्यांचे नाव ‘बालन देवरायन’ (बालक देवरायन) असे देतो; त्यांनीच ते गायले. हे कवचम् (चिलखत) प्रकारचे प्रार्थनास्तोत्र असून भक्ताच्या संरक्षणासाठी आध्यात्मिक ढाल म्हणून रचलेले आहे.
रचना आणि उद्देश
हे स्तोत्र विशिष्ट मंत्रांच्या साहाय्याने डोक्यापासून पायापर्यंत शरीराच्या प्रत्येक भागावर मुरुगनच्या संरक्षणाचे पद्धतशीर आवाहन करते. त्यात संरक्षणात्मक कंपन निर्माण करतात असे मानले जाणारे लयबद्ध ध्वन्यक्षरांचे एक विभाग आहेत (जसे ‘र र र र’ आणि ‘डु डु डु डु’), तसेच रोग, दुष्ट आत्मे आणि शत्रू यांची दीर्घ यादी आहे, जी दूर ठेवायची आहे.
पौराणिक संदर्भ
स्तोत्रात मुरुगनच्या प्रमुख कृत्यांचे स्मरण आहे. ५७ व्या श्लोकात त्याने राक्षस सूरपद्मनाचा वध केल्याचा उल्लेख आहे. इतर श्लोकांत त्याला देवसेनेचा सेनापती आणि इंद्राचा भाचा म्हटले आहे, आणि त्याची पत्नी वल्ली हिचा, शिकाऱ्यांच्या प्रमुखाची कन्या असा उल्लेख आहे. त्याची सहा मुखे (षण्मुख), बारा नेत्र आणि शस्त्रे धारण करणारे बारा हात यांचेही वर्णन केले आहे.
पठणाची पद्धत
पारंपरिकरीत्या हे दररोज, विशेषतः सकाळी आणि संध्याकाळी (बावन्नाव्या श्लोकात ‘कालैयिल् मालैयिल्’, म्हणजे सकाळी व संध्याकाळी) म्हटले जाते, आणि स्कंद षष्ठीच्या सहा दिवसांत त्याचे विशेष पठण होते. ५३ व्या श्लोकात दिवसातून छत्तीस वेळा पठण करण्याचा उल्लेख आहे. मजकूर शत्रूंचे वशीकरण, नवग्रहांची कृपा आणि अष्टलक्ष्मीच्या आठ रूपांची कृपा यांसारख्या लाभांचे आश्वासन देतो.
संरक्षण आणि उपचार
स्तोत्राचा मोठा भाग विविध व्याधी (उदा. ताप, त्वचारोग, विषाचे परिणाम) आणि अलौकिक संकटे (काळी जादू, दुष्ट आत्मे, शाप) यांची यादी करतो आणि त्यांच्या नाशासाठी प्रार्थना करतो. भक्तिभावाने कवचाचे पठण केल्याने अडथळे दूर होतात, आजार बरे होतात आणि भक्ताभोवती संरक्षक वलय निर्माण होते, असा विश्वास आहे.
Murugan
हिंदू धर्म से और
सभी देखेंसंबंधित शिकवणी
तीच शिकवण, विविध परंपरांमध्ये प्रतिध्वनीत
