सुब्रह्मण्य अष्टोत्तरशत नामावली
भगवान सुब्रह्मण्य (स्कंद, मुरुगन) यांची १०८ नावे, प्रत्येकापूर्वी ॐ आणि नंतर नमः, आशीर्वाद आणि भक्तीसाठी म्हटली जाणारी स्तुती.
श्लोक
ध्यान व मंगलाचरण
१०८ नामांच्या जपापूर्वी देवाच्या दिव्य स्वरूपाचे ध्यान आणि बीज मंत्र.
सुब्रह्मण्य हे अजन्मे, शांत, तरुण, करुणेचे मूर्तिमंत आधार असून मुकुट, हार, बाजूबंद व रत्नजडित कुंडलांनी सुशोभित आहेत.
श्लोक ध्यान 1
ते सहा मुखे, सहा भुजा, त्रिशूळादी शस्त्रे धारण करणारे, स्मितयुक्त वदनाचे, प्रसन्न तेजस्वी व सदैव विद्वानांनी स्तुत केले जाणारे आहेत.
श्लोक ध्यान 2
वल्लीदेवीचे प्राणनाथ, इच्छित फलप्रदान करणारे, सिंहासनावर सुखाने आसीन, कोटी सूर्याएवढे तेजस्वी, देवसेनापती गुह यांना मी सदैव भक्तीने ध्यान करतो.
श्लोक ध्यान 3
१०८ पावन नामावली
देवाचे १०८ पावन नाम, ज्यांचा 'ॐ' आणि 'नमः' सह पूजा-अर्चन व जप केला जातो.
ॐ स्कंदाला नमस्कार असो.
श्लोक 1
ॐ गुहाला नमस्कार असो.
श्लोक 2
ॐ षण्मुखाला नमस्कार असो.
श्लोक 3
ॐ भालनेत्रसुताला नमस्कार असो.
श्लोक 4
ॐ प्रभवाला नमस्कार असो.
श्लोक 5
ॐ पिंगलाला नमस्कार असो.
श्लोक 6
ॐ कृत्तिकासूनुला नमस्कार असो.
श्लोक 7
ॐ शिखिवाहनाला नमस्कार असो.
श्लोक 8
ॐ द्विषड्भुजाला नमस्कार असो.
श्लोक 9
ॐ द्विषण्णेत्राला नमस्कार असो.
श्लोक 10
ॐ शक्तिधराला नमस्कार असो.
श्लोक 11
ॐ पिशिताशप्रभञ्जनाला नमस्कार असो.
श्लोक 12
ॐ तारकासुरसंहर्त्याला नमस्कार असो.
श्लोक 13
ॐ रक्षोबलविमर्दनाला नमस्कार असो.
श्लोक 14
ॐ मत्ताला नमस्कार असो.
श्लोक 15
ॐ प्रमत्ताला नमस्कार असो.
श्लोक 16
ॐ उन्मत्ताला नमस्कार असो.
श्लोक 17
ॐ सुरसैन्यसुरक्षकाला नमस्कार असो.
श्लोक 18
ॐ देवासेनापतीला नमस्कार असो.
श्लोक 19
ॐ प्राज्ञाला नमस्कार असो.
श्लोक 20
ॐ कृपालुला नमस्कार असो.
श्लोक 21
ॐ भक्तवत्सलाला नमस्कार असो.
श्लोक 22
ॐ उमासुताला नमस्कार असो.
श्लोक 23
ॐ शक्तिधराला नमस्कार असो.
श्लोक 24
ॐ कुमाराला नमस्कार असो.
श्लोक 25
ॐ क्रौञ्चदारणाला नमस्कार असो.
श्लोक 26
ॐ सेनानीला नमस्कार असो.
श्लोक 27
ॐ अग्निजन्माला नमस्कार असो.
श्लोक 28
ॐ विशाखाला नमस्कार असो.
श्लोक 29
ॐ शंकरात्मजाला नमस्कार असो.
श्लोक 30
ॐ शिवस्वामीला नमस्कार असो.
श्लोक 31
ॐ गणस्वामीला नमस्कार असो.
श्लोक 32
ॐ सर्वस्वामीला नमस्कार असो.
श्लोक 33
ॐ सनातनाला नमस्कार असो.
श्लोक 34
ॐ अनन्तशक्तीला नमस्कार असो.
श्लोक 35
ॐ अक्षोभ्याला नमस्कार असो.
श्लोक 36
ॐ पार्वतीप्रियनंदनाला नमस्कार असो.
श्लोक 37
ॐ गंगासुताला नमस्कार असो.
श्लोक 38
ॐ शरोद्भूताला नमस्कार असो.
श्लोक 39
ॐ आहुताला नमस्कार असो.
श्लोक 40
ॐ पावकात्मजाला नमस्कार असो.
श्लोक 41
ॐ जृम्भाला नमस्कार असो.
श्लोक 42
ॐ प्रजृम्भाला नमस्कार असो.
श्लोक 43
ॐ उज्जृम्भाला नमस्कार असो.
श्लोक 44
ॐ कमलासनसंस्तुताला नमस्कार असो.
श्लोक 45
ॐ एकवर्णाला नमस्कार असो.
श्लोक 46
ॐ द्विवर्णाला नमस्कार असो.
श्लोक 47
ॐ त्रिवर्णाला नमस्कार असो.
श्लोक 48
ॐ सुमनोहराला नमस्कार असो.
श्लोक 49
ॐ चतुर्वर्णाला नमस्कार असो.
श्लोक 50
ॐ पंचवर्णाला नमस्कार असो.
श्लोक 51
ॐ प्रजापतीला नमस्कार असो.
श्लोक 52
ॐ अहस्पतीला नमस्कार असो.
श्लोक 53
ॐ अग्निगर्भाला नमस्कार असो.
श्लोक 54
ॐ शमीगर्भाला नमस्कार असो.
श्लोक 55
ॐ विश्वरेतसाला नमस्कार असो.
श्लोक 56
ॐ सुरारिघ्नाला नमस्कार असो.
श्लोक 57
ॐ हरिद्वर्णाला नमस्कार असो.
श्लोक 58
ॐ शुभकराला नमस्कार असो.
श्लोक 59
ॐ वसुमताला नमस्कार असो.
श्लोक 60
ॐ वटुवेषभृताला नमस्कार असो.
श्लोक 61
ॐ पूषणाला नमस्कार असो.
श्लोक 62
ॐ गभस्तीला नमस्कार असो.
श्लोक 63
ॐ गहनाला नमस्कार असो.
श्लोक 64
ॐ चंद्रवर्णाला नमस्कार असो.
श्लोक 65
ॐ कलाधराला नमस्कार असो.
श्लोक 66
ॐ मायाधराला नमस्कार असो.
श्लोक 67
ॐ महामायीला नमस्कार असो.
श्लोक 68
ॐ कैवल्याला नमस्कार असो.
श्लोक 69
ॐ शंकरात्मजाला नमस्कार असो.
श्लोक 70
ॐ विश्वयोनीला नमस्कार असो.
श्लोक 71
ॐ अमेयात्म्याला नमस्कार असो.
श्लोक 72
ॐ तेजोनिधीला नमस्कार असो.
श्लोक 73
ॐ अनामयाला नमस्कार असो.
श्लोक 74
ॐ परमेष्ठीला नमस्कार असो.
श्लोक 75
ॐ परब्रह्मणाला नमस्कार असो.
श्लोक 76
ॐ वेदगर्भाला नमस्कार असो.
श्लोक 77
ॐ विराट्सुताला नमस्कार असो.
श्लोक 78
ॐ पुलिन्दकन्याभर्त्याला नमस्कार असो.
श्लोक 79
ॐ महासारस्वतव्रताला नमस्कार असो.
श्लोक 80
ॐ आश्रिताखिलदात्याला नमस्कार असो.
श्लोक 81
ॐ चोरघ्नाला नमस्कार असो.
श्लोक 82
ॐ रोगनाशनाला नमस्कार असो.
श्लोक 83
ॐ अनंतमूर्तीला नमस्कार असो.
श्लोक 84
ॐ आनंदाला नमस्कार असो.
श्लोक 85
ॐ शिखंडिकृतकेतनाला नमस्कार असो.
श्लोक 86
ॐ डम्भाला नमस्कार असो.
श्लोक 87
ॐ परमडम्भाला नमस्कार असो.
श्लोक 88
ॐ महाडम्भाला नमस्कार असो.
श्लोक 89
ॐ वृषाकपीला नमस्कार असो.
श्लोक 90
ॐ कारणोपात्तदेहाला नमस्कार असो.
श्लोक 91
ॐ कारणातीतविग्रहाला नमस्कार असो.
श्लोक 92
ॐ अनीश्वराला नमस्कार असो.
श्लोक 93
ॐ अमृताला नमस्कार असो.
श्लोक 94
ॐ प्राणाला नमस्कार असो.
श्लोक 95
ॐ प्राणायामपरायणाला नमस्कार असो.
श्लोक 96
ॐ विरुद्धहंत्याला नमस्कार असो.
श्लोक 97
ॐ वीरघ्नाला नमस्कार असो.
श्लोक 98
ॐ रक्तश्यामगळाला नमस्कार असो.
श्लोक 99
ॐ श्यामकंधराला नमस्कार असो.
श्लोक 100
ॐ महताला नमस्कार असो.
श्लोक 101
ॐ सुब्रह्मण्याला नमस्कार असो.
श्लोक 102
ॐ गुहप्रीताला नमस्कार असो.
श्लोक 103
ॐ ब्रह्मण्याला नमस्कार असो.
श्लोक 104
ॐ ब्राह्मणप्रियाला नमस्कार असो.
श्लोक 105
ॐ वेदवेद्याला नमस्कार असो.
श्लोक 106
ॐ अक्षयफलप्रदाला नमस्कार असो.
श्लोक 107
ॐ वल्ली आणि देवसेनेसह श्री सुब्रह्मण्यस्वामींना नमस्कार असो.
श्लोक 108
समापन व फलश्रुती
पाठाची सांगता, ईश्वरार्पण व फलश्रुती.
अशा प्रकारे सुब्रह्मण्याची अष्टोत्तरशत नामावली संपूर्ण झाली.
श्लोक समापनम्
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
दररोज किंवा शुभ तिथींवर
ब्राह्ममुहूर्त (पहाटे 4 ते 6) किंवा संध्याकाळ
तुपाचा दिवा, अगरबत्ती, ताजी फुले व नैवेद्य
- मानसिक शांती, आत्मिक उन्नती व सकारात्मक ऊर्जा
पृष्ठभूमि
ही भगवान सुब्रह्मण्य (ज्यांना स्कंद, मुरुगन किंवा कार्तिकेय असेही म्हणतात) यांच्या १०८ पवित्र नावांची, 'अष्टोत्तरशत नामावली' नावाची, पारंपरिक हिंदू भक्तिस्तोत्र आहे. प्रार्थना आणि ध्यान म्हणून, अनेकदा पूजेदरम्यान किंवा देवतेला समर्पित शुभ दिवशी, हिचे पठण केले जाते. या नावांत सुब्रह्मण्यांच्या दैवी गुणांची, देवसेनापती म्हणून त्यांच्या भूमिकेची आणि भक्तांशी असलेल्या त्यांच्या प्रेमळ नात्याची स्तुती आहे. ही नामावली स्कंद उपासनेच्या व्यापक परंपरेचा भाग आहे, जी दक्षिण भारतात विशेष ठळक आहे.
तुम्हाला माहीत आहे का?
रचना आणि उद्देश
हा पाठ एक 'नामावली' आहे, म्हणजे भगवान सुब्रह्मण्य (ज्यांना मुरुगन, स्कंद किंवा कार्तिकेय असेही म्हणतात) यांच्या १०८ पवित्र नावांची माला. तो एका ध्यान-श्लोकाने (ध्यान) सुरू होतो, जो त्यांची सहा मुखे, बारा हात आणि तेजस्वी रूप वर्णन करतो, आणि मग प्रत्येक नाव 'ॐ' ने आरंभ होऊन 'नमः' (नमस्कार) ने संपत जाते. भक्त ही नावे प्रार्थना म्हणून म्हणतात, अनेकदा संरक्षण, बुद्धी आणि इच्छापूर्तीसाठी.
पौराणिक ठळक बाबी
अनेक नावे सुब्रह्मण्यांच्या प्रमुख कथांकडे निर्देश करतात. 'तारकासुरसंहर्त्रे' (नाव क्र. 13) त्यांना तारकासुर राक्षसाचा संहारक म्हणून ओळखते, ही कथा स्कंद पुराणात सांगितली आहे; तर 'क्रौञ्चदारण' त्यांनी आपल्या भाल्याने क्रौंच पर्वत भेदल्याची आठवण करून देते. 'शक्तिधर' (भाला धारण करणारा) आणि 'शिखिवाहन' (ज्यांचे वाहन मोर आहे) ही नावेही प्रतीकात्मक आहेत.
जन्माच्या विविध कथा
नावे सुब्रह्मण्यांच्या उत्पत्तीविषयीच्या अनेक परंपरा सांगतात. त्यांना 'उमासुत' (पार्वतीचा पुत्र), 'शंकरात्मज' (शिवाचा पुत्र), 'गंगासुत' (गंगा नदीचा पुत्र), आणि 'अग्निजन्मन्' (अग्नीपासून जन्मलेला) किंवा 'पावकात्मज' (अग्नीचा पुत्र) म्हटले आहे. यातून त्यांच्या जन्माविषयीच्या विविध पुराण-कथा दिसतात, ज्यात शिवाच्या अग्निमय बीजापासून निर्माण होऊन कृत्तिका नक्षत्रांनी पालन केल्याची प्रसिद्ध कथाही आहे.
वर्ण आणि रूपाचे वर्णन
नावांचा एक वेगळा संच त्यांच्या वर्णाचे टप्प्याटप्प्याने वर्णन करतो: 'एकवर्ण' (एक रंग), 'द्विवर्ण' (दोन रंग), ते 'पंचवर्ण' (पाच रंग) पर्यंत. 'हरिद्वर्ण' (हिरवट किंवा पिवळसर) आणि 'चंद्रवर्ण' (चंद्रासारख्या रंगाचा) यांसारखी इतर रंगाशी संबंधित नावेही आहेत. ही वेगवेगळ्या प्रतिमाशास्त्रीय रूपांशी किंवा ध्यानातील दृश्यांशी जुळणारी असावीत.
पत्नी आणि कुटुंब
सूचीतील शेवटच्या नावात 'वल्ली देवसेना समेता' आहे, म्हणजे त्यांच्या दोन पत्नी वल्ली आणि देवसेना यांच्यासह. यातून त्यांचे गृहस्थ देवता आणि शिव-पार्वतींचे प्रिय पुत्र हे स्थान अधोरेखित होते. 'भक्तवत्सल' (भक्तांवर प्रेम करणारा) आणि 'कृपालु' ही नावे त्यांचे सुलभ, कृपा देणारे स्वरूप अधोरेखित करतात.
Murugan
हिंदू धर्म से और
सभी देखेंसंबंधित शिकवणी
तीच शिकवण, विविध परंपरांमध्ये प्रतिध्वनीत