गुरु नानकको ज्ञान प्राप्ति

गुरु नानक देव जी, जो सिख धर्मका संस्थापक मानिन्छन्, उनको जीवनको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण घटना काली बेइन नदीको किनारमा भएको थियो। यो घटना लगभग १४९९ तिर भएको मानिन्छ, जब उनी करिब तीस वर्षका थिए। त्यस समय उनी सुल्तानपुर लोधी सहरमा बस्थे र एउटा दान-पानीको भण्डारमा काम गर्थे। हरेक बिहान उनी नुहाउनको लागि काली बेइन नदीमा जाने गर्थे।

एक दिन बिहान, जब उनी नदीमा नुहाउन गए, उनी पानीमा हराए। उनका साथीहरू र स्थानीय मानिसहरूले धेरै खोजी गरे, तर उनलाई कतै भेटिएन। तीन दिनसम्म उनको कुनै पत्तो लागेन। सबैले उनी मरेको ठाने। तर तीन दिनपछि, उनी आफैं नदीबाट बाहिर आए। उनको अनुहारमा एउटा अलौकिक शान्ति र ज्ञानको चमक थियो।

जब उनी फर्के, उनले पहिलो पटक यस्तो वचन बोले जुन सिख धर्मको आधार बन्यो: "न कोई हिन्दू, न कोई मुसलमान।" यसको अर्थ थियो कि मानिसहरूलाई धर्मको नाममा विभाजन गर्नु व्यर्थ हो। साँचो रूपमा हेर्दा, सबै मानिसहरू एउटै परमेश्वरका सन्तान हुन्। उनले यो पनि सिकाए कि परमेश्वर एक मात्र छन्, र उनको सत्यलाई सबै धर्महरूले कुनै न कुनै रूपमा औंल्याउँछन्।

यस घटनापछि गुरु नानकले आफ्नो जीवनको बाँकी समय यही सन्देश फैलाउनमा बिताए। उनले धेरै यात्रा गरे, विभिन्न स्थानहरूमा गएर मानिसहरूलाई भगवानको भक्ति गर्न, सत्य बोल्न, र सबैलाई समान दृष्टिले हेर्न सिकाए। उनले कहिल्यै पनि कुनै नयाँ धर्मको स्थापना गर्ने उद्देश्य राखेनन्, तर उनको शिक्षाले पछि गएर सिख धर्मको रूप लियो।

यस कथाका विभिन्न संस्करणहरू क्षेत्र अनुसार अलिकति फरक हुन सक्छन्। केही कथाहरूमा भनिन्छ कि उनी तीन दिनसम्म परमेश्वरसँग साक्षात्कार गर्दै थिए, तर केहीमा उनी पानीमुनि नै बसेर ध्यान गरिरहेका थिए। तर सबै संस्करणहरूमा एउटै कुरा समान छ — त्यो तीन दिनको अवधिले उनको जीवनलाई पूर्ण रूपमा बदलिदियो, र उनले संसारलाई एउटा नयाँ दृष्टिकोण दिए।

गुरु नानकको यो शिक्षा आज पनि उत्तिकै सान्दर्भिक छ। उनले भनेका थिए कि परमेश्वरको नाम जप्नु, दयालु हुनु, र इमानदारीपूर्वक काम गर्नु नै साँचो धर्म हो। धर्मको नाममा गरिने झगडा र विभाजन मानव निर्मित हो, परमेश्वरको दृष्टिमा सबै समान छन्। यही नै उनको महान् सन्देश थियो, जुन उनले काली बेइन नदीको किनारमा तीन दिनको गहिरो ध्यानपछि प्राप्त गरे।