ଉତ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଓ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଂଳାପ
ଭବିଷ୍ୟୋତ୍ତର ପୁରାଣ ଏବଂ ପଦ୍ମ ପୁରାଣ ରେ, ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପଚାରନ୍ତି:
"ହେ ଜନାର୍ଦନ! ଆଷାଢ଼ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷରେ ଆସୁଥିବା ଏକାଦଶୀର ନାମ କ'ଣ? ଏହି ଦିନ କେଉଁ ଦେବତାଙ୍କର ପୂଜା କରାଯାଏ, ଏବଂ ଏହି ପବିତ୍ର ବ୍ରତ ପାଳନର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଫଳ କ'ଣ?"
ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉତ୍ତର ଦେଲେ:
"ହେ ରାଜନ! ଆଷାଢ଼ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ଏକାଦଶୀ ଦେବଶୟନୀ ବା ହରିଶୟନୀ ଏକାଦଶୀ ନାମରେ ଜଣାଯାଏ, ଏବଂ ପଦ୍ମା ଏକାଦଶୀ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ପାଳିତ ହୁଏ। ଏହି ଦିନ, ମୁଁ କ୍ଷୀରସାଗରରେ ଶେଷନାଗଙ୍କ ଶଯ୍ୟାରେ ଚାରି ମାସ ପାଇଁ ଯୋଗନିଦ୍ରାରେ ପ୍ରବେଶ କରେ। ଯେ କେହି ସଚ୍ଚା ହୃଦୟରେ ଏହି ବ୍ରତ ପାଳନ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ଏବଂ ମୋର ପରମ ଶାଶ୍ୱତ ଧାମରେ ପ୍ରବେଶ କରେ।"
ରାଜା ମାନ୍ଧାତାଙ୍କର ପବିତ୍ର କଥା
ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ରାଜା ମାନ୍ଧାତା ନାମକ ଜଣେ ମହାନ ସମ୍ରାଟଙ୍କର ପ୍ରାଚୀନ ଇତିହାସ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ, ଯିଏ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କର ଧାର୍ମିକ ପୂର୍ବଜ ଥିଲେ:
ରାଜା ମାନ୍ଧାତା ଧାର୍ମିକତାର ସହିତ ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ନିଜ ସନ୍ତାନ ପରି ଦେଖୁଥିଲେ। ତଥାପି, ଅତୀତର ଏକ ଗମ୍ଭୀର କର୍ମଚକ୍ର ହେତୁ, ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ଟଳି ତିନି ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଖରା ପଡ଼ିଲା। ଗୋଟିଏ ବୁନ୍ଦା ମଧ୍ୟ ବର୍ଷା ହେଲା ନାହିଁ; ଫସଲ ଶୁଖିଗଲା, ଜଳାଶୟ ଧୂଳିରେ ପରିଣତ ହେଲା, ଏବଂ ଲୋକମାନେ ଭୋକରେ କାନ୍ଦିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ପ୍ରଜାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦେଖି, ରାଜା ମାନ୍ଧାତା ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପରାମର୍ଶ ପାଇଁ ଗଭୀର ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ। ଜଙ୍ଗଲର ଆଶ୍ରମରେ ତାଙ୍କର ସାକ୍ଷାତ ହେଲା ମହର୍ଷି ଅଙ୍ଗିରାଙ୍କ ସହିତ, ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ।
ରାଜା ମାନ୍ଧାତା ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହିତ ପ୍ରଣାମ କଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟର ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ। ଋଷି ଅଙ୍ଗିରା ଉତ୍ତର ଦେଲେ:
"ହେ ରାଜନ! ସତ୍ୟଯୁଗର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଗୁଣ ଚରମ ପବିତ୍ରତା ଦାବି କରେ। ଏହି ଦୁର୍ଦ୍ଦଶାର ପ୍ରତିକାର ପାଇଁ, ଆପଣ ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ଆଷାଢ଼ ଶୁକ୍ଳ ଦେବଶୟନୀ ଏକାଦଶୀର ପବିତ୍ର ବ୍ରତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭକ୍ତି ସହିତ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ। ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଧଳା ଫୁଲ ଦେଇ ପୂଜା କରନ୍ତୁ, ଦୀପ ଜଳାନ୍ତୁ ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତୁ।"
ରାଜ୍ୟକୁ ଫେରି ଆସି, ରାଜା ମାନ୍ଧାତା, ତାଙ୍କ ରାଜପରିବାର ଏବଂ ସମଗ୍ର ରାଜ୍ୟ ସଚ୍ଚା ହୃଦୟରେ ଦେବଶୟନୀ ଏକାଦଶୀର ବ୍ରତ ପାଳନ କଲେ। ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅପାର କୃପାରେ, ଆକାଶରେ ଘନ ବର୍ଷାର ମେଘ ଜମିଲା ଏବଂ ମୁସଲଧାର ବର୍ଷା ହେଲା। ଖରା ଶେଷ ହେଲା, ଫସଲ ଫୁଟିଲା ଏବଂ ଶାନ୍ତି ଫେରି ଆସିଲା।
ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟର ଆରମ୍ଭ
ଦେବଶୟନୀ ଏକାଦଶୀ ଚାତୁର୍ମାସ୍ୟ (ଶ୍ରାବଣ, ଭାଦ୍ରପଦ, ଆଶ୍ୱିନ ଓ କାର୍ତ୍ତିକ ଏହି ଚାରି ପବିତ୍ର ବର୍ଷା ମାସ)ର ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଆରମ୍ଭ ଚିହ୍ନିତ କରେ।
ଏହି ଚାରି ମାସରେ:
- 1.ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ଯୋଗନିଦ୍ରାରେ ବିଶ୍ରାମ ନିଅନ୍ତି: ଶୁଭ ଗୃହସ୍ଥ ଅନୁଷ୍ଠାନ (ଯେପରି ବିବାହ ଓ ଗୃହପ୍ରବେଶ) ସ୍ଥଗିତ ରହେ, ସମସ୍ତ ମାନବ ଶକ୍ତି ଧ୍ୟାନ, ଶାସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ସାଧନାରେ ନିୟୋଜିତ ହୁଏ।
- 2.ତପସ୍ୟା ପାଳନ: ଭକ୍ତମାନେ ଦିନକୁ ଥରେ ଭୋଜନ (ଏକ-ଭୁକ୍ତ), ପନିପରିବା ବା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଶସ୍ୟ ପରିହାର, ଏବଂ ଭଗବଦ୍ଗୀତା ଓ ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ପରି ପବିତ୍ର ଗ୍ରନ୍ଥ ପାଠ ଭଳି ବ୍ରତ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି।
ବ୍ରତର ନିୟମ ଓ ବିଧି
- 1.ପ୍ରାତଃ ପୂଜା: ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପୂର୍ବରୁ ସ୍ନାନ କରନ୍ତୁ, ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ/କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ପଞ୍ଚାମୃତ ଓ ଗଙ୍ଗାଜଳ ଦେଇ ଦେବତାଙ୍କର ଅଭିଷେକ କରନ୍ତୁ।
- 2.ହଳଦିଆ ଅର୍ପଣ: ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ହଳଦିଆ ବସ୍ତ୍ର, ହଳଦିଆ ଫୁଲ (ଗେଣ୍ଡା), ତୁଳସୀ ପତ୍ର ଓ ମିଠା ଫଳ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ।
- 3.ଯୋଗନିଦ୍ରା ପ୍ରାର୍ଥନା: ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ବିଶ୍ରାମରେ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରି ପବିତ୍ର ପ୍ରାର୍ଥନା ପାଠ କରନ୍ତୁ:
"ସୁସମୟେ ଜଗନ୍ନାଥ ଲୋକନାଥ ଜନାର୍ଦନ, ଇଦଂ ବ୍ରତଂ ମୟାରକ୍ଷ୍ୟଂ ଶୟେ ତ୍ୱଂ କ୍ଷୀରୋଦଧନ୍ୱିତଃ।"
- 4.ବ୍ରତ ଭଙ୍ଗ: ଦ୍ୱାଦଶୀ ସକାଳେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତୁ, ଗାଈ ଓ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ଦିଅନ୍ତୁ ଏବଂ ବ୍ରତ ସମାପ୍ତ କରନ୍ତୁ।
ଆପଣ କଣ ଜାଣନ୍ତି?
Marks the cosmic commencement of Chaturmas (the four-month monsoon ascetic period).
Lord Vishnu enters Yoga Nidra (mystic slumber) on the serpent Sheshanaga in the Ocean of Milk.
The fast helped King Mandhata end a catastrophic three-year famine and bring life-giving rain to his kingdom.
Concludes four months later on Devutthana (Prabodhini) Ekadashi when Lord Vishnu awakens.
Presiding Deity & Parana
Dedicated to Lord Vamana; the fast is broken on Dvadashi morning after sunrise, taking care to observe Parana strictly after Hari Vasara ends.
Vishnu
ହିନ୍ଦୁ dharm ରୁ ଅଧିକ
ସମ୍ପର୍କିତ ଶିକ୍ଷା
ସେହି ଶିକ୍ଷା, ବିଭିନ୍ନ ପରମ୍ପରାରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ