ଶବଦ ଗୁରୁ
ଦିବ୍ୟ ଧ୍ଵନି ସହିତ ଚେତନାକୁ ଏକତ୍ର କରିବା
ଶିଖ ଧର୍ମରେ, ପ୍ରକୃତ ଗୁରୁ ହେଉଛନ୍ତି ଦିବ୍ୟ ବାକ୍ୟ (ଶବଦ), ଏବଂ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ମୁକ୍ତି ସେତେବେଳେ ହୁଏ ଯେତେବେଳେ ଚେତନା (ସୁରତ) ଶବଦରେ ଲୀନ ହୁଏ।
'ବାଣୀ ଗୁରୁ ଗୁରୁ ହୈ ବାଣୀ' — ଶବ୍ଦ ହିଁ ଗୁରୁ। ଗୁରବାଣୀର ଚିନ୍ତନ ଭିତରର ଆଲୋକର ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଅନୁଭବ ଆଣେ।
ଆପଣ କଣ ଜାଣନ୍ତି?
ମୂଳ ବାକ୍ୟ
‘ବାଣୀ ଗୁରୁ ଗୁରୁ ହୈ ବାଣୀ’ ଏହି ପଦଟି ଗୁରୁ ଗ୍ରନ୍ଥ ସାହିବ (ଆଙ୍ଗ ୯୮୨)ରେ ଲିଖିତ ଅଛି। ଏହା ଶିଖ ଧର୍ମର ମୂଳ ସିଦ୍ଧାନ୍ତକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ – ଯେ ଗୁରୁ କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ନୁହଁନ୍ତି, ବରଂ ଦିବ୍ୟ ବାଣୀ (ଶବଦ) ହିଁ ପ୍ରକୃତ ଗୁରୁ।
ସୁରତ ଶବଦ ଯୋଗ
ଏହି ଲେଖାରେ ‘ସୁରତ’ ଶବ୍ଦଟି ଚେତନା ବା ଆତ୍ମାର ଧ୍ୟାନକୁ ବୁଝାଏ। ଶିଖ ସାଧନାରେ, ସୁରତକୁ ଶବଦ (ଦିବ୍ୟ ଧ୍ଵନି) ସହିତ ଏକତ୍ର କରିବା ହିଁ ମୁକ୍ତିର ମାର୍ଗ। ଏହାକୁ ‘ସୁରତ ଶବଦ ଯୋଗ’ କୁହାଯାଏ, ଯାହା ଗୁରୁ ଗ୍ରନ୍ଥ ସାହିବର ଶିକ୍ଷାର ଏକ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ।
ଐତିହାସିକ ପ୍ରସଙ୍ଗ
ଗୁରୁ ଅର୍ଜନ ଦେବ (୧୫୬୩–୧୬୦୬) ଗୁରୁ ଗ୍ରନ୍ଥ ସାହିବକୁ ସଂକଳନ କରି ଶବଦକୁ ଗୁରୁ ରୂପେ ସ୍ଥାପିତ କରିଥିଲେ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ଗୁରୁ ଗୋବିନ୍ଦ ସିଂହ (୧୬୬୬–୧୭୦୮) ଗୁରୁ ପଦବୀକୁ ଶବଦ ଓ ପଞ୍ଜ ପ୍ୟାରାଙ୍କୁ ଦେଇ ଏହି ପରମ୍ପରାକୁ ଚିରସ୍ଥାୟୀ କରିଥିଲେ।
ଅଭ୍ୟାସ ପଦ୍ଧତି
ଶବଦ ଗୁରୁଙ୍କ ସହିତ ଯୋଗ ପାଇଁ ଗୁରବାଣୀର ଶ୍ରବଣ, ମନନ ଓ ଗାନ (କୀର୍ତ୍ତନ) କରାଯାଏ। ଏହାକୁ ‘ନାମ ସିମରନ’ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ, ଯେଉଁଥିରେ ଧ୍ୱନି ଓ ଅର୍ଥ ଉଭୟ ମନରେ ଗଭୀର ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୁଅନ୍ତି।
ପ୍ରତୀକ ଓ ଅର୍ଥ
ଶବଦକୁ ‘ଦିବ୍ୟ ଧ୍ଵନି’ କୁହାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଏହା କେବଳ ଶବ୍ଦ ନୁହେଁ – ଏହା ପରମାତ୍ମାଙ୍କର ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ପ୍ରକାଶ। ଗୁରୁ ଗ୍ରନ୍ଥ ସାହିବର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶବଦ (ପଦ) ଏହି ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିର ବାହକ, ଯାହା ଧ୍ୟାନ ଦ୍ଵାରା ଆତ୍ମାର ଆଲୋକ ଜଗାଏ।
Guru Nanak Dev Ji
ଶਿଖ ଧର୍ମ ରୁ ଅଧିକ
ସମ୍ପର୍କିତ ଶିକ୍ଷା
ସେହି ଶିକ୍ଷା, ବିଭିନ୍ନ ପରମ୍ପରାରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ