ଆନନ୍ଦ ସାହିବ
ଏହା ଗୁରୁ ଅମର ଦାସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ ଏକ ପବିତ୍ର ଭଜନ, ଯେଉଁଥିରେ ସତ୍ ଗୁରୁଙ୍କୁ ପାଇବାର ଆନନ୍ଦ ଏବଂ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ନାମରେ ମନ ଲଗାଇବାର ମହତ୍ତ୍ୱ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।
ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକ
ରାମକଳୀ ରାଗ, ତୃତୀୟ ମହଲା, ଆନନ୍ଦ।
ଶ୍ଲୋକ 1
ହେ ମୋ ମାତା, ଆନନ୍ଦ ହେଲା—ମୁଁ ସତଗୁରୁଙ୍କୁ ପାଇଲି। ସତଗୁରୁଙ୍କୁ ସହଜରେ ପାଇ ମନରେ ବଧାଇ ବାଜିଲା। ରାଗରତ୍ନ, ସେମାନଙ୍କ ପରିବାର ଓ ପରୀମାନେ ଶବଦ ଗାଇବାକୁ ଆସିଲେ। ହରିଙ୍କ ଶବଦକୁ ଗାଅ, ଯାହା ମନରେ ବସାଯାଇଛି। ନାନକ କହନ୍ତି—ସତଗୁରୁଙ୍କୁ ପାଇ ଆନନ୍ଦ ହେଲା।
ଶ୍ଲୋକ 2
ହେ ମୋ ମନ, ତୁ ସର୍ବଦା ହରିଙ୍କ ସହିତ ରୁହ। ହରିଙ୍କ ସହିତ ରହିଲେ ସବୁ ଦୁଃଖ ଭୁଲି ହୁଏ। ସେ ତୋତେ ଅଙ୍ଗୀକାର କରିବେ ଏବଂ ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ସୁଧାରିବେ। ସେ ସ୍ୱାମୀ ସବୁ ବିଷୟରେ ସମର୍ଥ; ତେବେ ତାଙ୍କୁ ମନରୁ କାହିଁକି ଭୁଲିବା? ନାନକ କହନ୍ତି—ହେ ମୋ ମନ, ସର୍ବଦା ହରିଙ୍କ ସହିତ ରୁହ।
ଶ୍ଲୋକ 3
ହେ ସତ୍ୟ ସ୍ୱାମୀ, ତୁମ୍ଭ ଘରେ କ’ଣ ନାହିଁ? ତୁମ୍ଭ ଘରେ ସବୁକିଛି ଅଛି; ତୁମେ ଯାହାକୁ ଦିଅ, ସେ ତାହା ପାଏ। ସର୍ବଦା ତୁମ୍ଭର ସିଫତି-ସଲାହ ହେଉ, ତୁମ୍ଭ ନାମ ମନରେ ବସିରହୁ। ଯେଉଁମାନଙ୍କ ମନରେ ନାମ ବସିଛି, ସେମାନଙ୍କ ଅନ୍ତରରେ ଅନେକ ଶବଦ ବାଜିଉଠେ। ନାନକ କହନ୍ତି—ହେ ସତ୍ୟ ସ୍ୱାମୀ, ତୁମ୍ଭ ଘରେ କ’ଣ ନାହିଁ?
ଶ୍ଲୋକ 4
ସତ୍ୟ ନାମ ହିଁ ମୋର ଆଧାର। ସତ୍ୟ ନାମ ମୋର ଆଧାର—ଏହା ସବୁ ଭୋକ ଦୂର କଲା। ଏହି ନାମ ଶାନ୍ତି ଓ ସୁଖ କରି ମନରେ ଆସି ବସିଲା ଏବଂ ସବୁ ଇଚ୍ଛା ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲା। ଯାହାଙ୍କଠାରୁ ଏହି ମହତ୍ତ୍ୱ ମିଳିଛି, ସେହି ଗୁରୁଙ୍କ ଉପରେ ମୁଁ ସର୍ବଦା କୁରବାନ। ନାନକ କହନ୍ତି—ହେ ସନ୍ଥମାନେ ଶୁଣ, ଶବଦରେ ପ୍ରେମ ରଖ। ସତ୍ୟ ନାମ ହିଁ ମୋର ଆଧାର।
ଶ୍ଲୋକ 5
ସେହି ଭାଗ୍ୟବାନ ଗୃହରେ ପଞ୍ଚ ଶବଦ ବାଜୁଛନ୍ତି। ଯେଉଁ ଗୃହରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ କଳା (ଶକ୍ତି) ସ୍ଥାପିତ, ସେହି ଭାଗ୍ୟବାନ ଗୃହରେ ଶବଦ ବାଜେ। ହେ ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ପାଞ୍ଚ ଦୂତ (କାମ, କ୍ରୋଧ, ଲୋଭ, ମୋହ, ଅହଙ୍କାର) ମାନଙ୍କୁ ବଶରେ ରଖିଛ ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ରୂପୀ କଣ୍ଟକକୁ ବିନାଶ କରିଛ। ଯେଉଁମାନେ ପୂର୍ବ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କର୍ମବଳରେ ତୁମକୁ ପାଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ହରିନାମରେ ଲାଗିଛନ୍ତି। ନାନକ କହନ୍ତି—ସେହି ଗୃହରେ ସୁଖ ମିଳେ ଏବଂ ଅନହଦ ନାଦ ବାଜେ।
ଶ୍ଲୋକ 6
ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବାନମାନେ, ଏହି ଆନନ୍ଦ ଶୁଣ; ସବୁ ମନୋରଥ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଅନ୍ତି। ପରବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପାଇ ସବୁ ଚିନ୍ତା ଦୂର ହୁଏ। ସଚ୍ଚା ବାଣୀ ଶୁଣିଲେ ଦୁଃଖ, ରୋଗ ଓ ସନ୍ତାପ ମେଣ୍ଟିଯାଏ। ସନ୍ଥ ଓ ସଜ୍ଜନମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି; ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗୁରୁଙ୍କଠାରୁ ପରମାତ୍ମାଙ୍କୁ ଜଣାଯାଏ। ଏହାକୁ ଶୁଣିଲେ ପବିତ୍ର ହୁଏ, କହିଲେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ; ସତଗୁରୁ ସର୍ବତ୍ର ଭରପୂର। ନାନକ ବିନତୀ କରନ୍ତି—ଗୁରୁଙ୍କ ଚରଣରେ ଲାଗି ଅନହଦ ତୂରୀ ବାଜିଉଠେ।
ଶ୍ଲୋକ 7
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
ପ୍ରତିଦିନ କିମ୍ବା ଶୁଭ ତିଥିରେ
ବ୍ରାହ୍ମ ମୁହୂର୍ତ୍ତ କିମ୍ବା ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟ
ଘିଅ ଦୀପ, ଧୂପ, ତାଜା ଫୁଲ ଓ ନୈବେଦ୍ୟ
- ମାନସିକ ଶାନ୍ତି, ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଉନ୍ନତି ଓ ସକାରାତ୍ମକ ଶକ୍ତି
ପୃଷ୍ଠଭୂମି
ଏହି ରଚନା ଶିଖ ଧର୍ମର ପବିତ୍ର ଗ୍ରନ୍ଥ ଗୁରୁ ଗ୍ରନ୍ଥ ସାହିବରେ ସ୍ଥାନିତ, ଏବଂ ଏହାକୁ 'ଆନନ୍ଦ ସାହିବ' ନାମରେ ଜଣାଯାଏ। ଏହା ସାଧାରଣତଃ ଶିଖ ଧାର୍ମିକ ଉତ୍ସବ, ବିବାହ (ଆନନ୍ଦ କାରଜ) ଏବଂ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଅବସରରେ ଗାନ କରାଯାଏ। ଏହାର ରଚୟିତା ଗୁରୁ ଅମର ଦାସ (ତୃତୀୟ ଶିଖ ଗୁରୁ) ବୋଲି ପରମ୍ପରା ରହିଛି।
ଏହି ପାଠ ବିଷୟରେ
ରଚୟିତା: Guru Amar Das Ji · Sikh Guru (Third of the Ten) · 1479–1574 CE, Punjab
The third Sikh Guru, known for institutionalizing the langar (community kitchen open to all castes) and composing the Anand Sahib, a hymn of spiritual bliss recited in Sikh ceremonies to this day.
ଆପଣ କଣ ଜାଣନ୍ତି?
ଲେଖକ
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁ ଅମରଦାସ ଜୀ, ଶିଖ ଧର୍ମର ତୃତୀୟ ଗୁରୁ। ଏହି ରଚନା 'ଆନନ୍ଦ ସାହିବ' ନାମରେ ପରିଚିତ, ଯାହା ଗୁରୁ ଗ୍ରନ୍ଥ ସାହିବରେ ରାଗ ରାମକଲିରେ ସଂଯୁକ୍ତ।
ଗଠନ
ଏଥିରେ ୪୦ଟି ପଉଡ଼ି (ପଦ) ଅଛି। ପ୍ରଦତ୍ତ ଅଂଶରେ ପ୍ରଥମ ପାଞ୍ଚଟି ଓ ଶେଷ (୪୦ତମ) ପଦ ରହିଛି। ଏହାକୁ ଶିଖ ଉତ୍ସବ ଯଥା ଆନନ୍ଦ ବିବାହ, ଆଦିରେ ପାଠ କରାଯାଏ।
ମୂଖ୍ୟଭାବ
ପ୍ରଥମ ପଦ 'ଅନନ୍ଦୁ ଭଇଆ ମେରୀ ମାଏ ସତିଗୁରୁ ମୈ ପାଇଆ'ରେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ପାଇ ସନ୍ତୋଷ ପ୍ରକାଶ। 'ସତିଗୁରୁ' (ସତ୍ୟ ଗୁରୁ) ଶବ୍ଦ ବାରମ୍ବାର ଆସିଛି, ଯାହା ଜ୍ଞାନର ପ୍ରତୀକ।
ପଞ୍ଚ ଶବ୍ଦ
ପଞ୍ଚମ ପଦରେ 'ବାଜେ ପଞ୍ଚ ସବଦ' (ପାଞ୍ଚଟି ଶବ୍ଦ) ଉଲ୍ଲେଖ। ଏହା ପାଞ୍ଚ ଦୋଷ (କାମ, କ୍ରୋଧ, ଲୋଭ, ମୋହ, ଅହଙ୍କାର) ଉପରେ ବିଜୟକୁ ସୂଚାଏ।
ନାମ ମହିମା
ଚତୁର୍ଥ ପଦ 'ସାଚା ନାମୁ ମେରା ଆଧାରୋ'ରେ ଈଶ୍ବରଙ୍କ ନାମକୁ ଆଧାର ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ଗୁରୁଙ୍କ ପ୍ରତି ସମର୍ପଣ ମାଧ୍ୟମରେ ଏହି ଆଧାର ମିଳେ।
ଶେଷ ପଦ
ଶେଷ (୪୦ତମ) ପଦରେ 'ବିନବନ୍ତି ନାନକୁ ଗୁର ଚରଣ ଲାଗେ' କହି, ଗୁରୁଙ୍କ ଚରଣରେ ଲାଗିବାର ମହତ୍ତ୍ବ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ଏହା ସମସ୍ତ ମନୋରଥ ପୂରଣ ଓ ଆନନ୍ଦ ପ୍ରାପ୍ତିର ଘୋଷଣା କରେ।