စတ္တာရိ အရိယသစ္စာ

စတ္တာရိ အရိယသစ္စာကို ဘုရားရှင်သည် ဉာဏ်ပွင့်ပြီးနောက် ပထမဆုံး တရားဒေသနာ အဖြစ် ဗာရာဏသီအနီး သာရနာထ၌ ဟောကြားခဲ့သည်။ ဤတရားဒေသနာကို သံယုတ္တနိကာယ် ၅၆.၁၁ တွင် ဓမ္မစက္ကပ္ပဝတ္တန သုတ် (ဓမ္မဘီး လည်ပတ်စေခြင်း) အဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ ၎င်းတို့သည် ယုံကြည်ရန် ပေးထားသော အယူဝါဒများ မဟုတ်ဘဲ၊ လူ့အခြေအနေ၏ လက်တွေ့ ရောဂါရှာဖွေချက်နှင့် ထိုအခြေအနေမှ လွတ်မြောက်ရန် ရှင်းလင်းသော လမ်းကြောင်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ သင်ကြားချက် တစ်ခုလုံး၏ အခြေခံ ဖြစ်သည်။

ပထမ သစ္စာမှာ ဒုက္ခ၏ သစ္စာ ဖြစ်သည်။ ဒုက္ခဆိုသော ပါဠိစကားကို ပုံမှန် ဆင်းရဲဒုက္ခ ဟု ဘာသာပြန်ကြသော်လည်း၊ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ကျေနပ်မှုမရှိခြင်း၊ မသက်သာခြင်းနှင့် အရာရာ ဘယ်တော့မျှ ပြည့်စုံစွာ ဖြစ်မလာသည့် ခံစားချက်ကိုလည်း ဆိုလိုသည်။ ဘုရားရှင်က မွေးဖွားခြင်း၊ အိုခြင်း၊ နာမကျန်းခြင်း၊ သေခြင်း၊ ချစ်သူနှင့် ခွဲခွာခြင်းနှင့် မုန်းသော အရာနှင့် ဆက်ဆံရခြင်းတို့သည် အားလုံး ဒုက္ခ ဖြစ်ကြောင်း သတိပြုခဲ့သည်။ အလွန် စစ်မှန်သော ပျော်ရွှင်မှုသည်ပင် တည်မြဲခြင်း မရှိသောကြောင့် ဒုက္ခနှင့် ယှက်နွယ်နေသည်။ ဤပထမ သစ္စာသည် ကြောက်စရာ အမြင်ဖော်ပြချက် မဟုတ်ပေ။ ၎င်းသည် ဘဝကို သစ္စာရှိစွာ ကြည့်ရှုရန် ဖိတ်ခေါ်ချက် ဖြစ်ပြီး၊ ဤပြည့်ဝမှုမရှိခြင်း၏ ဖြန့်ကျက်မှုကို အသိအမှတ်ပြုရန် ဖြစ်ကာ၊ ဘုရားရှင်က ထိုအသိအမှတ်ပြုမှုကို စစ်မှန်သော ဖြေရှင်းချက်အတွက် လိုအပ်သော စတင်ရာ အဖြစ် ယူဆခဲ့သည်။

ဒုတိယ သစ္စာသည် ဒုက္ခ၏ မူလအကြောင်းအရင်းကို တဏှာ ဟု ဖော်ပြသည်။ တဏှာသည် ကာမဂုဏ်များ၊ တည်ရှိမှု ဆက်လက် ရှိနေခြင်း သို့မဟုတ် မရှိခြင်း၏ အပေါ်ရှိ မရပ်မနား ဆာလောင်မှု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အသစ်တစ်ခုကို လိုချင်ခြင်း သို့မဟုတ် ပိုကောင်းသော အခြေအနေ တစ်ခုအတွက် ရိုးရိုးသာမန် တောင်းဆိုမှု မဟုတ်ဘဲ၊ အရာများ၊ လူများနှင့် အတွေ့အကြုံများကို အမြဲတမ်း ပျော်ရွှင်မှု ပေးနိုင်သည်ဟု ကပ်ငြိသော စိတ်၏ နက်ရှိုင်းသော အကျင့် ဖြစ်သည်။ ဘုရားရှင်သည် ဤကပ်ငြိမှုသည် အဝိဇ္ဇာ၊ ၎င်းတို့၏ အနိစ္စနှင့် ပြောင်းလဲမှု သဘောကို မမြင်ခြင်း၊ ပြောင်းလဲမှုမရှိသော ခိုင်မာသော ကိုယ်ပိုင်အတ္တ မရှိခြင်းမှ ပေါက်ဖွားလာကြောင်း သင်ကြားခဲ့သည်။ ဓမ္မတာအရ မြန်မြန် ပျောက်ကွယ်တတ်သော အရာကို ဆုပ်ကိုင်ခြင်းသည် ထို့နောက် လိုက်ပါလာသော ဒုက္ခကို ထုတ်လုပ်ပေးသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

တတိယ သစ္စာသည် ဒုက္ခ၏ ချုပ်ငြိမ်းခြင်း ဖြစ်ပြီး ဒုက္ခကို အမှန်တကယ် ရပ်စဲနိုင်ကြောင်း အသိအမှတ်ပြုခြင်း ဖြစ်သည်။ တဏှာကို အပြည့်အဝ လွှတ်ချလိုက်သောအခါ၊ စိတ်သည် ကပ်ငြိမှုကို လုံးဝ ရပ်တန့်သွားသောအခါ၊ မီးငြိမ်းသကဲ့သို့ 'ငြိမ်းခြင်း' ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော နိဗ္ဗာန အခြေအနေကို သိမြင်ရသည်။ နိဗ္ဗာန သည် နေရာတစ်ခုလည်းမဟုတ်၊ ရိုးရိုး ပျောက်ကွယ်ခြင်းလည်းမဟုတ်ဘဲ၊ လုံးဝ လွတ်လပ်ခြင်း၊ ငြိမ်းချမ်းခြင်းနှင့် လွတ်မြောက်ခြင်း အခြေအနေ ဖြစ်သည်။ ဤသစ္စာသည် နာကျင်မှုအားလုံးမှ ကင်းလွတ်သော ဘဝကို ကတိပေးခြင်း မဟုတ်ပေ။ တဏှာကြောင့် ဖြစ်ပေါ်ကာ နက်နဲသော ဆင်းရဲမှုကို ကိုယ်တိုင် လုံးဝ ငြိမ်းသတ်နိုင်ကြောင်းသာ ဖြစ်သည်။

စတုတ္ထ သစ္စာသည် ဒုက္ခ၏ အဆုံးသို့ ဦးတည်သော လမ်းကြောင်း ဖြစ်ပြီး အရိယ အဋ္ဌင်္ဂိကမဂ္ဂ ဖြစ်သည် — သမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ သမ္မာသင်္ကပ္ပ၊ သမ္မာဝါစာ၊ သမ္မာကမ္မန္တ၊ သမ္မာအာဇီဝ၊ သမ္မာဝါယာမ၊ သမ္မာသတိ နှင့် သမ္မာသမာဓိ။ ဤလမ်းကြောင်းသည် ညွှန်ကြားချက် စာရင်း မဟုတ်ဘဲ၊ ကျင့်ဝတ်ကောင်းစွာ နေထိုင်ခြင်း၊ စိတ်ကို လေ့ကျင့်ခြင်းနှင့် ပညာကို ကျယ်ပြန့်စေခြင်းအတွက် လက်တွေ့ လမ်းညွှန် ဖြစ်သည်။ မကြာခဏ သုံးပိုင်း သင်ယူမှု — ကျင့်ဝတ် (သီလ)၊ စိတ်ထိန်းသိမ်းမှု (သမာဓိ) နှင့် ပညာ (ပညာ) — အဖြစ် အကျဉ်းချုပ် ဖော်ပြကြသည်။ ဤလမ်းကြောင်းဖြင့် လျှောက်လှမ်းခြင်းအားဖြင့် မည်သူမဆို တဏှာကို တဖြည်းဖြည်း လျှော့ချနိုင်ပြီး အချိန်ကြာလာသောအခါ ကိုယ်တိုင် ဒုက္ခ၏ အဆုံးကို သိမြင်နိုင်သည်။

စတ္တာရိ အရိယသစ္စာကို နေ့စဉ်ဘဝ စကားဖြင့် မည်သည့် ပြဿနာအတွက်မဆို ရိုးရှင်းသော မူဘောင်တစ်ခု အဖြစ် နားလည်နိုင်သည်။ ပထမဦးစွာ ပြဿနာ ရှိကြောင်း ရိုးရိုးသားသား ဝန်ခံရမည် — ဒုက္ခ၏ သစ္စာ။ ဒုတိယ၊ ၎င်း၏ အမှန်တကယ် အကြောင်းရင်းကို ရှာဖွေရမည်၊ အလွယ်တကူ အပြစ်ပုံချရန် ရွေးချယ်သော နေရာကို မဟုတ်ဘဲ — အကြောင်းရင်း၏ သစ္စာ။ တတိယ၊ ထိုပြဿနာကို ဖြေရှင်းနိုင်သော အမှန်တကယ် ဖြေရှင်းချက် ရှိကြောင်း ယုံကြည်မှုဖြင့် သိရမည် — ချုပ်ငြိမ်းခြင်း၏ သစ္စာ။ စတုတ္ထ၊ ထိုဖြေရှင်းချက်ကို ရရှိရန် လိုအပ်သော လက်တွေ့ အဆင့်များကို ယူရမည် — လမ်း၏ သစ္စာ။ ဘုရားရှင်၏ ဟောကြားချက်သည် အယူဝါဒတစ်ခုကို ယုံကြည်ရန် တောင်းဆိုသည်မဟုတ်ဘဲ၊ ရှင်းလင်းစွာ မြင်ပြီး သက်ဆိုင်ရာ ပညာဖြင့် လုပ်ဆောင်ရန် ဖိတ်ခေါ်ခြင်း ဖြစ်သည်။

ပါဠိစကား ‘အရိယ’ (အရိယ) ကို ပုံမှန် မြင့်မြတ်သော ဟု ဘာသာပြန်ကြပြီး၊ ဤသစ္စာများသည် လူအများစု ၎င်းတို့ကိုယ်ပိုင် ဒုက္ခနှင့် ဆက်ဆံသော ပုံမှန် စူးစမ်းမရှိသော ဆက်ဆံရေးမှ လူတစ်ဦးကို မြှင့်တင်ပေးသော နားလည်မှုဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြသည်။ ဤတရားဖြင့် မထိတွေ့ရသေးသော လူသည် ဒုက္ခ၊ တဏှာနှင့် ခဏတာ သက်သာမှုကို လူတိုင်း ကြုံတွေ့ရသည့်အတိုင်း ကြုံတွေ့နေရဆဲ ဖြစ်သော်လည်း၊ ပုံစံကို မြင်ရန် သို့မဟုတ် ၎င်းနှင့် တိုက်ရိုက် လုပ်ဆောင်ရန် မူဘောင်ကို မရှိပေ။ သစ္စာလေးပါးသည် သတိပြုရန် အသစ် ဒုက္ခ ထည့်သွင်းခြင်း မဟုတ်ပေ။ ၎င်းတို့သည် ရှေးကတည်းက ရှိနေခဲ့သော ဒုက္ခကို မြင်စေပြီး လုပ်ဆောင်နိုင်စေသည် — သာရနာထတွင် ပထမဆုံး အကြိမ် ထိုဒုက္ခကို ရှင်းလင်းမှုဖြင့် ချဉ်းကပ်နိုင်သော နည်းလမ်းကို ပေးခဲ့သည်။

ရိုးရာအရ ဘုရားရှင် ဤပထမ တရားဒေသနာကို ပြီးစီးသောအခါ မြေကြီးပင် တုန်ခါခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ နတ်ပြည်များက ဓမ္မဘီးကို လည်ပတ်စေခဲ့ပြီး ယခုမှစ၍ ကမ္ဘာ၏ မည်သည့် အာဏာမျှ ရပ်တန့်နိုင်တော့မည် မဟုတ်ကြောင်း ကြေညာကြသည်။ ဘီးပုံသဏ္ဍာန်ကို ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ရွေးချယ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ လည်ပတ်စေခဲ့သော ဘီးသည် ၎င်း၏ ကိုယ်ပိုင် လှိုင်းအင်အားဖြင့် ဆက်လည်ပတ်ဆဲ ဖြစ်ပြီး၊ ဘုရားရှင်၏ ဆက်လက် ရှိနေမှုကို မလိုဘဲ၊ စတ္တာရိ အရိယသစ္စာကို ကိုယ်ပိုင်ဘဝတွင် လက်ခံသူ တစ်ဦးစီမှ ဆက်လက် တွန်းအားပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ သာရနာတွင် ရှိနေသော ကောဏ္ဍည ဦးဆောင်သည့် ရဟန်းငါးပါးသည် ထိုနေ့တွင် ဘုရားရှင်၏ ပထမဆုံး တပည့်များ ဖြစ်လာကြသည်။ ကောဏ္ဍည ကိုယ်တိုင်သည် တရားကို အပြည့်အဝ ပထမဆုံး နားလည်သူ ဖြစ်ကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ထားပြီး၊ ‘ပေါ်ပေါက်လာသမျှ အရာအားလုံးသည် ချုပ်ငြိမ်းခြင်း သဘောရှိသည်’ ဟု ကြေညာခဲ့သည်ဟု ဆိုသည် — ဤနားလည်မှုကို သုတ်က ဓမ္မသည် ကမ္ဘာသို့ အမှန်တကယ် ဝင်ရောက်လာသော အခိုက်အတန့်အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။

လေးပါးအဖြစ် တင်ပြထားသော်လည်း ၎င်းတို့သည် အစီအစဉ်အလိုက် အလွတ်ကျက်ရမည့် သီးခြားအချက်များ အဖြစ်ထက် ပိုမို ဖွဲ့စည်းထားသော တစ်ခုတည်းသော လှုပ်ရှားမှု အဖြစ် လုပ်ဆောင်သည်။ ၎င်းတို့သည် စိတ်တစ်ခုက ထပ်ခါတလဲလဲ လုပ်ဆောင်ရန် သင်ယူနိုင်သော လှုပ်ရှားမှုတစ်ခု ဖွဲ့စည်းသည် — ပေါ်ပေါက်လာသော မကျေနပ်မှုကို သတိပြုခြင်း၊ ၎င်းအောက်ရှိ တဏှာသို့ ရိုးသားစွာ ခြေရာခံခြင်း၊ လွတ်မြောက်ခြင်း အမှန်တကယ် ရရှိနိုင်သည်ကို ယုံကြည်ခြင်း၊ နောက်ဆုံး ထိုအခိုက်အတန့်တွင် လမ်းကြောင်းက တောင်းဆိုသော ကွက်တိ အဆင့်ကို လုပ်ဆောင်ခြင်း။ လေးပါးလုံးကို စတင်မီ တစ်ပြိုင်နက် ကျွမ်းကျင်ရန် မလိုပေ။ ထိုလှုပ်ရှားမှုနှင့် အကြိမ်ကြိမ် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း လေ့ကျင့်ခြင်းသည်ပင် လေ့ကျင့်မထားသော စိတ်ပေါ်တွင် တဏှာ ဆုပ်ကိုင်ထားမှုကို တဖြည်းဖြည်း ပြေလျော့စေသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည် — ဤအကြောင်းကြောင့် ဘုရားရှင်သည် တရားကို ငြင်းခုံရန် အတွေးအခေါ်အဖြစ်မဟုတ်ဘဲ၊ တစ်ကြိမ် သတိပြုခြင်း၊ တစ်ကြိမ် ရွေးချယ်ခြင်း၊ တစ်ကြိမ် လွှတ်ချခြင်းဖြင့် လျှောက်လှမ်းရန် လမ်းကြောင်းအဖြစ် ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။