गुरु अर्जन देव जीको शहादत

गुरु अर्जन देव जी सिख धर्मका पाँचौं गुरु थिए। उनले आफ्ना पूर्ववर्ती गुरुहरूका बाणीहरू र अन्य संतहरूका भजनहरू संकलन गरेर पवित्र ग्रन्थ 'आदि ग्रन्थ' (जसलाई पछि गुरु ग्रन्थ साहिब भनियो) को रचना गरे। यो संकलन उनले सन् १६०४ मा पूरा गरेका थिए। यस ग्रन्थमा उनले आफ्नै रचनाहरू पनि समावेश गरे। यो कार्यले सिख धर्मलाई एक व्यवस्थित धार्मिक परम्पराको रूपमा स्थापित गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्यो।

गुरु अर्जन देव जीको समयमा मुगल सम्राट जहाँगीरले शासन गरिरहेका थिए। जहाँगीरले गुरु अर्जन देव जीप्रति शंका गरे। उनलाई लाग्यो कि गुरुले मुगल विरोधी शक्तिहरूलाई सहयोग गरिरहेका छन्। खासगरी, गुरुले सम्राटका छोरा खुसरोलाई आशीर्वाद दिएको आरोप लगाइयो, जो जहाँगीरका विरुद्ध विद्रोहमा थिए। यसका अतिरिक्त, गुरुको बढ्दो प्रभाव र धार्मिक शिक्षाले मुगल शासकहरूलाई असहज बनाएको थियो।

सन् १६०६ मा, जहाँगीरको आदेशमा गुरु अर्जन देव जीलाई पक्राउ गरी लाहोर लगियो। उनलाई अत्यन्त क्रूर यातना दिइयो। उनलाई तातो बालुवामा बसाइयो, उम्लिरहेको पानीमा डुबाइयो र अन्य थुप्रै किसिमका शारीरिक यातना दिइयो। तर गुरुले आफ्नो धर्म र सिद्धान्तमा अडिग रहे। उनले कुनै पनि हालतमा आफ्नो विश्वास त्यागेनन्। अन्ततः, यी यातनाहरूकै कारण उनको मृत्यु भयो। यस घटनालाई सिख इतिहासमा 'शहादत' (बलिदान) को रूपमा सम्झिन्छ।

गुरु अर्जन देव जीको बलिदानले सिख समुदायमा गहिरो प्रभाव पार्यो। यसले सिखहरूलाई धार्मिक उत्पीडनको सामना गर्न र आफ्नो विश्वासको रक्षा गर्न प्रेरित गर्यो। यस घटनापछि सिख धर्ममा शहादतको परम्परा स्थापित भयो। गुरुको बलिदानले यो सन्देश दियो कि धर्मको रक्षाका लागि आफ्नो जीवन पनि त्याग गर्न सकिन्छ। यसले सिखहरूलाई अन्याय र अत्याचारविरुद्ध लड्न साहस प्रदान गर्यो।

गुरु अर्जन देव जीको योगदान सिख धर्मका लागि अतुलनीय छ। उनले आदि ग्रन्थको संकलन गरेर सिख धर्मको आधारशिला राखे। उनको बलिदानले सिख समुदायलाई एकताबद्ध गर्यो र उनीहरूलाई आफ्नो धर्मप्रति अटल विश्वास राख्न सिकायो। आज पनि सिखहरू गुरु अर्जन देव जीलाई श्रद्धाका साथ सम्झन्छन् र उनको बलिदानबाट प्रेरणा लिन्छन्।