ଗୁରୁ ଅର୍ଜନ ଦେବ ଜୀଙ୍କ ବଳିଦାନ
ଆଦି ଗ୍ରନ୍ଥ ସଂକଳନ ଏବଂ ଧାର୍ମିକ ସ୍ୱାଧୀନତା ପାଇଁ ସଂଘର୍ଷ
ଏହି ଲେଖାରେ ଗୁରୁ ଅର୍ଜନ ଦେବ ଜୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଦି ଗ୍ରନ୍ଥ ସଂକଳନ, ମୋଗଲ ଶାସନ ସମୟରେ ତାଙ୍କ ଉପରେ ହୋଇଥିବା ଅତ୍ୟାଚାର ଏବଂ ତାଙ୍କ ବଳିଦାନ ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି, ଯାହା ଶିଖ ଧର୍ମରେ ଧାର୍ମିକ ସ୍ୱାଧୀନତା ପାଇଁ ପ୍ରତିରୋଧର ପରମ୍ପରା ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା।
ଗୁରୁ ଅର୍ଜନ ଦେବ ଜୀଙ୍କ ବଳିଦାନ ଶିଖ ଧର୍ମର ଇତିହାସରେ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଟଣା। ସେ ଥିଲେ ଶିଖ ଧର୍ମର ପଞ୍ଚମ ଗୁରୁ, ଯିଏ କି ପୂର୍ବ ଚାରି ଗୁରୁଙ୍କ ବାଣୀ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ସନ୍ଥମାନଙ୍କ ରଚନାକୁ ସଂଗ୍ରହ କରି ଆଦି ଗ୍ରନ୍ଥ ନାମକ ପବିତ୍ର ଗ୍ରନ୍ଥ ସଂକଳନ କରିଥିଲେ। ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥ ପରେ ଗୁରୁ ଗ୍ରନ୍ଥ ସାହିବ ଭାବରେ ପରିଚିତ ହେଲା ଏବଂ ଶିଖ ଧର୍ମର ମୂଳ ଧର୍ମଗ୍ରନ୍ଥ ହେଲା। ଗୁରୁ ଅର୍ଜନ ଦେବ ଜୀ ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥକୁ ସଂକଳନ କରିବା ସମୟରେ ଏପରି ଏକ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ଯାହା ଶିଖ ଧର୍ମକୁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଧର୍ମ ଭାବରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କରିବାରେ ସହାୟକ ହେଲା।
ସେହି ସମୟରେ ଭାରତର ଅଧିକାଂଶ ଅଞ୍ଚଳ ମୋଗଲ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଅଧୀନରେ ଥିଲା। ସମ୍ରାଟ ଜାହାଙ୍ଗୀର ଶାସନ କାଳରେ ଗୁରୁ ଅର୍ଜନ ଦେବ ଜୀଙ୍କୁ ଅନେକ ଅସୁବିଧାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାକୁ ପଡିଥିଲା। କୁହାଯାଏ ଯେ ଜାହାଙ୍ଗୀରଙ୍କ ପୁତ୍ର ଖୁସ୍ରାଉ ମିର୍ଜା ପିତାଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ବିଦ୍ରୋହ କରିଥିଲେ ଏବଂ ସେ ଗୁରୁ ଅର୍ଜନ ଦେବ ଜୀଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ଲୋଡିଥିଲେ। ଗୁରୁ ଜୀ ତାଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଏହା ଜାହାଙ୍ଗୀରଙ୍କ କ୍ରୋଧର କାରଣ ହେଲା। ଜାହାଙ୍ଗୀର ଗୁରୁ ଜୀଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଷଡଯନ୍ତ୍ର କରିବାର ଅଭିଯୋଗରେ ଗିରଫ କରାଇଲେ।
ଗୁରୁ ଅର୍ଜନ ଦେବ ଜୀଙ୍କୁ ଲାହୋରରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିର୍ମମ ଭାବରେ ନିର୍ଯାତନା ଦିଆଯାଇଥିଲା। ତାଙ୍କୁ ଗରମ ବାଲିରେ ବସାଇ ଗରମ ପାଣି ଢାଳି ଅତ୍ୟାଚାର କରାଯାଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଗୁରୁ ଜୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଶାନ୍ତିର ସହିତ ଏହି ଯନ୍ତ୍ରଣା ସହ୍ୟ କରିଥିଲେ। କୁହାଯାଏ ଯେ ସେ ଏହି ସମୟରେ ଭଗବାନଙ୍କ ନାମ ଜପ କରୁଥିଲେ ଏବଂ କୌଣସି ପ୍ରକାରର କ୍ରୋଧ କିମ୍ବା ପ୍ରତିଶୋଧର ଭାବନା ପ୍ରକାଶ କରିନଥିଲେ। ଏହି ନିର୍ଯାତନା ସହ୍ୟ କରିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କର ଶରୀର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇପଡିଥିଲା ଏବଂ ଶେଷରେ ସେ ଏହି ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ।
ଗୁରୁ ଅର୍ଜନ ଦେବ ଜୀଙ୍କ ଏହି ବଳିଦାନ ଶିଖ ଧର୍ମର ଇତିହାସରେ ଏକ ମୋଡ଼ ଆଣିଦେଲା। ଏହା ପୂର୍ବରୁ ଶିଖ ଗୁରୁମାନେ ଶାନ୍ତି ଏବଂ ସହିଷ୍ଣୁତାର ବାର୍ତ୍ତା ପ୍ରଚାର କରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଏହି ଘଟଣା ପରେ ଶିଖ ସମ୍ପ୍ରଦାୟରେ ଅନ୍ୟାୟ ବିରୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରତିରୋଧର ଭାବନା ଜାଗ୍ରତ ହେଲା। ଗୁରୁ ଅର୍ଜନ ଦେବ ଜୀଙ୍କ ବଳିଦାନ ଶିଖ ଧର୍ମରେ ଶହୀଦୀ (ବଳିଦାନ) ପରମ୍ପରାର ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା, ଯାହା ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଗୁରୁ ତେଗ ବାହାଦୁର ଏବଂ ଗୁରୁ ଗୋବିନ୍ଦ ସିଂହଙ୍କ ସମୟରେ ଅଧିକ ଦୃଢ଼ ହେଲା। ଏହି ବଳିଦାନ ଶିଖ ଧର୍ମର ଏକ ମୌଳିକ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ହେଲା ଯେ ଧାର୍ମିକ ସ୍ୱାଧୀନତା ଏବଂ ମାନବିକ ଅଧିକାର ପାଇଁ ବଳିଦାନ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ।
ଗୁରୁ ଅର୍ଜନ ଦେବ ଜୀଙ୍କ ବଳିଦାନର ପ୍ରଭାବ କେବଳ ଶିଖ ଧର୍ମ ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ନଥିଲା, ବରଂ ଏହା ସମଗ୍ର ଭାରତୀୟ ସମାଜରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଭାବ ପକାଇଥିଲା। ଏହା ଦର୍ଶାଇଲା ଯେ ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ ପାଇଁ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି କେତେ ଦୂର ଯାଇପାରେ। ଗୁରୁ ଜୀଙ୍କ ଏହି ବଳିଦାନ ଶିଖ ଧର୍ମର ଇତିହାସରେ ଏକ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣିମ ଅଧ୍ୟାୟ ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ ଏବଂ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଶିଖ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଏହି ଘଟଣାକୁ ଶହୀଦୀ ଦିବସ ଭାବରେ ପାଳନ କରନ୍ତି।
ଆପଣ କଣ ଜାଣନ୍ତି?
ପଞ୍ଚମ ଗୁରୁ
ଗୁରୁ ଅର୍ଜନ ଦେବ ଜୀ ଶିଖ ଧର୍ମର ପଞ୍ଚମ ଗୁରୁ ଥିଲେ। ସେ ପୂର୍ବ ଚାରି ଗୁରୁଙ୍କ ବାଣୀ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ସନ୍ଥମାନଙ୍କ ରଚନାକୁ ସଂଗ୍ରହ କରି ଆଦି ଗ୍ରନ୍ଥ (ପରେ ଗୁରୁ ଗ୍ରନ୍ଥ ସାହିବ) ସଂକଳନ କରିଥିଲେ, ଯାହା ଶିଖ ଧର୍ମର ମୂଳ ଧର୍ମଗ୍ରନ୍ଥ ହେଲା।
ମୋଗଲ ବିରୋଧ
ସମ୍ରାଟ ଜାହାଙ୍ଗୀରଙ୍କ ପୁତ୍ର ଖୁସ୍ରାଉ ମିର୍ଜା ପିତାଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ବିଦ୍ରୋହ କରି ଗୁରୁ ଅର୍ଜନ ଦେବ ଜୀଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ଲୋଡିଥିଲେ। ଗୁରୁ ଜୀ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବାରୁ ଜାହାଙ୍ଗୀର ତାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଷଡଯନ୍ତ୍ରର ଅଭିଯୋଗରେ ଗିରଫ କରାଇଲେ।
ନିର୍ମମ ନିର୍ଯାତନା
ଗୁରୁ ଅର୍ଜନ ଦେବ ଜୀଙ୍କୁ ଲାହୋରରେ ଗରମ ବାଲିରେ ବସାଇ ଗରମ ପାଣି ଢାଳି ଅତ୍ୟାଚାର କରାଯାଇଥିଲା। ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଓ ଶାନ୍ତିର ସହିତ ଯନ୍ତ୍ରଣା ସହ୍ୟ କରି ଭଗବାନଙ୍କ ନାମ ଜପ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ଶେଷରେ ଏହି ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ।
ଶହୀଦୀ ପରମ୍ପରାର ଆରମ୍ଭ
ଗୁରୁ ଅର୍ଜନ ଦେବ ଜୀଙ୍କ ବଳିଦାନ ଶିଖ ଧର୍ମରେ ଶହୀଦୀ (ବଳିଦାନ) ପରମ୍ପରାର ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା। ଏହା ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଗୁରୁ ତେଗ ବାହାଦୁର ଓ ଗୁରୁ ଗୋବିନ୍ଦ ସିଂହଙ୍କ ସମୟରେ ଅଧିକ ଦୃଢ଼ ହେଲା।
ଧାର୍ମିକ ସ୍ୱାଧୀନତାର ପ୍ରତୀକ
ଏହି ବଳିଦାନ ଶିଖ ଧର୍ମର ଏକ ମୌଳିକ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ହେଲା ଯେ ଧାର୍ମିକ ସ୍ୱାଧୀନତା ଓ ମାନବିକ ଅଧିକାର ପାଇଁ ବଳିଦାନ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ। ପ୍ରତିବର୍ଷ ଶିଖ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଏହି ଘଟଣାକୁ ଶହୀଦୀ ଦିବସ ଭାବରେ ପାଳନ କରନ୍ତି।
Guru Arjan Dev Ji
ଶਿଖ ଧର୍ମ ରୁ ଅଧିକ
ସମ୍ପର୍କିତ ଶିକ୍ଷା
ସେହି ଶିକ୍ଷା, ବିଭିନ୍ନ ପରମ୍ପରାରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ