Sri Harmandir Sahib

Toen Guru Arjan Dev Ji eind zestiende eeuw de Sri Harmandir Sahib bedacht, bouwde hij die bewust op een lager niveau dan het omringende stadsmaaiveld. Om het heiligdom te bereiken, moeten gelovigen naar beneden lopen, wat de fundamentele deugd van nederigheid symboliseert en het loslaten van het eigen ego voor het Goddelijke. Guru Amar Das Ji had de plek als eerste aangewezen, en Guru Ram Das Ji begon met het graven van de heilige vijver die hem zou omringen. Guru Arjan Dev Ji, de vijfde Guru, ontwierp daarna de tempel zelf en hield toezicht op de bouw, waarmee hij een visie voltooide die drie opeenvolgende Gurus gedurende decennia samen hadden gevormd.

Anders dan traditionele middeleeuwse vesting-heiligdommen met één ingang heeft de Sri Harmandir Sahib toegangen die naar alle vier windrichtingen zijn gericht, noord, zuid, oost en west, en nodigt hij mensen uit elke kaste, ras, natie en spirituele achtergrond uit. Voor de leggen van de eerste steen in 1589 koos Guru Arjan Dev Ji Mian Mir, een gerespecteerde soefi-heilige uit Lahore. Het was een bewuste keuze die de eerste fysieke handeling van de tempel tot een interreligieus gebaar maakte in plaats van een louter sikh-ceremonie, in overeenstemming met de vier open deuren die rond diezelfde steen oprezen. Ook de voltooide structuur van de tempel ligt lager dan de Sarovar die hem omringt, een verdere laag van dezelfde symboliek: de pelgrim daalt de trappen af naar de dijk die naar het heiligdom leidt en voltrekt lichamelijk het afleggen van status dat de architectuur bedoeld was te leren, nog voordat er één gebed is uitgesproken.

Bij de Sri Harmandir Sahib volgt elke dag een ononderbroken spiritueel rooster dat al eeuwenlang doorgaat. Bij de Amrit Vela, rond drie uur 's ochtends, wordt het heiligdom met melk en water gewassen, en wordt de Sri Guru Granth Sahib Ji vanuit de Akal Takht in een gouden draagstoel gebracht om voor die dag te worden geïnstalleerd. Daarna volgt het Asa Di Var Kirtan, waarbij klassieke snaarinstrumenten de ochtendzang van goddelijke hymnen begeleiden die het marmeren pad rond de Sarovar vult. 's Avonds sluit de Sukhasan-ceremonie de dag af: de Heilige Schrift wordt eerbiedig gesloten en onder vreugdevol gebed teruggebracht naar de Akal Takht, slechts om vóór de dageraad van de volgende dag weer naar buiten te worden gedragen. Dit ritme herhaalt zich sinds de eerste installatie van de Guru Granth Sahib hier in 1604 nagenoeg ononderbroken. Pelgrims die in de diepe nachturen arriveren, zijn soms rechtstreeks getuige van deze processie: terwijl het Kirtan doorgaat, beweegt de draagstoel langzaam over het marmeren pad rond de Sarovar, een tafereel dat bezoekers vaak beschrijven als het moment waarop de Harmandir Sahib het meest als een levend huis voelt en minder als een monument.

Guru Arjan Dev Ji zelf componeerde een vers ter lof van de heilige vijver, opgetekend op Ang 1362 van de Guru Granth Sahib in het Phunhe-metrum:

Dat de bouwmeester van de tempel dit lied componeerde over de plek waar hij nog aan het bouwen was, geeft de hymne een ongewone directheid. Het leest minder als lof van op afstand dan als getuigenis van iemand die het terrein zelf had doorlopen en het, van alle plaatsen die hij had gezien, onovertroffen had geoordeeld.

In 1830 schonk maharaja Ranjit Singh 750 kilogram puur goud om de bovenste koepels en marmeren muren van het heiligdom te bekleden, de oorsprong van de naam waaronder de tempel wereldwijd bekend is, hoewel de sikhs zelf hem vooral Harmandir Sahib of Darbar Sahib noemen. De Langar bij de Gouden Tempel serveert elke dag gratis warme vegetarische maaltijden aan meer dan 100.000 gelovigen; hij wordt volledig gerund door vrijwilligers, de Sevadars, zonder onderscheid naar geloof, nationaliteit of stand van de bezoeker. Hij is de levende voortzetting van diezelfde vier open deuren die bijna viereneenhalve eeuw geleden in het oorspronkelijke ontwerp van de tempel werden gegraveerd.