ਖੰਡੋਬਾ ਅਤੇ ਮੱਲ-ਮਣੀ ਦਾ ਵਧ

ਖੰਡੋਬਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਦੇ ਮੁੱਖ ਗ੍ਰੰਥ ਮਲਹਾਰੀ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੋ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਪੁਰਾਣ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਗਏ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਕਾਂਡ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਰਚਿਆ ਗਿਆ, ਇਹ ਈਸਵੀ 1460 ਤੋਂ 1510 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਰਚਿਆ ਗਿਆ। ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦੈਂਤ ਭਰਾਵਾਂ ਮੱਲ ਅਤੇ ਮਣੀ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕੀਤਾ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਤਪ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਅਜਿੱਤਤਾ ਦਾ ਵਰਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਭਰਾਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਵਰਦਾਨ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸੰਜਮ ਦੇ ਵਰਤਿਆ; ਤੁਰੰਤ ਉਸਨੂੰ ਜ਼ੁਲਮ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ। ਜੰਗਲੀ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾਇਆ, ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਵਿਵਸਥਾ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਯੱਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾਇਆ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਉਲਟ-ਪੁਲਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਬੇਰਹਿਮੀ ਫੈਲਦੀ ਗਈ ਤਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਮਗਰੋਂ ਰਿਸ਼ੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਪੁਕਾਰਦੇ ਰਹੇ; ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਦਾ ਭਾਰ ਸ਼ਿਵ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ।

ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਯੋਧੇ ਮਾਰਤੰਡ ਭੈਰਵ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਸਤਰ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਚਿੱਟੇ ਘੋੜੇ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋਏ, ਇੱਕ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਤਲਵਾਰ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਲੈ ਕੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਕੁੱਤਿਆਂ ਦਾ ਝੁੰਡ ਸੀ; ਮਹਾਤਮ੍ਯ ਦੇ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਵਰਣਨ ਵਿੱਚ ਗਣੇਸ਼ ਅਤੇ ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਵੀ ਆਪਣੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਸਮੇਤ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਆਏ। ਆਪਣੀ ਆਮ ਤਪੱਸਵੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੇ, ਇਸ ਉਗਰ ਯੁੱਧ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਿਵ ਉਸ ਪਹਾੜੀ ਉੱਤੇ ਉਤਰੇ ਜੋ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਜੇਜੁਰੀ ਕਹਾਉਣੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਰਮ ਵਿਰੁੱਧ ਹੀ ਜੰਗ ਛੇੜੀ ਸੀ।

ਇਸ ਮਗਰੋਂ ਹੋਇਆ ਯੁੱਧ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਲਗਭਗ ਅਜਿੱਤਤਾ ਜਿੰਨੀ ਹੀ ਉਗਰਤਾ ਨਾਲ ਲੜਿਆ ਗਿਆ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਵਰਦਾਨ ਨਾਲ ਇੰਨੇ ਸ਼ਸਤਰਬੱਧ ਵਿਰੋਧੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਧਿਰ ਛੇਤੀ ਖ਼ਤਮ ਨਾ ਕਰ ਸਕੀ। ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਲਹਿਰ ਯੋਧੇ ਦੇਵਤਾ ਵੱਲ ਨਿਰਣਾਇਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮੁੜੀ; ਕਿਉਂਕਿ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਆਉਣ ਲੱਗੀ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੀ ਅਜਿੱਤਤਾ ਵੀ ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਸਾਹਮਣੇ ਸਦਾ ਨਹੀਂ ਟਿਕ ਸਕਦੀ ਜਿਸਨੂੰ ਧਰਮ ਨੇ ਪੀੜਤਾਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਦਾ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਸੀ।

ਹਾਰ ਯਕੀਨੀ ਜਾਣ ਕੇ ਮਣੀ ਨੇ ਆਖ਼ਰੀ ਦਮ ਤੱਕ ਲੜਨ ਦੀ ਥਾਂ ਅਧੀਨਗੀ ਕਬੂਲ ਕਰ ਲਈ। ਉਸ ਨੇ ਖੰਡੋਬਾ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਇੱਕ ਵਰਦਾਨ ਮੰਗਿਆ: ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਸਾਨਿਧ੍ਯ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਦੀ ਆਗਿਆ, ਪਛਤਾਵੇ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਚਿੱਟਾ ਘੋੜਾ ਭੇਟ ਕਰਨ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਤੇ ਖੰਡੋਬਾ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਹਰ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਨੈਵੇਦ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਵੀ ਹਿੱਸਾ ਹੋਣ ਦੀ ਮੰਗ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਵਰਦਾਨ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਵਾਲੇ ਹਾਰੇ ਹੋਏ ਵੈਰੀ ਉੱਤੇ ਵੀ ਖੰਡੋਬਾ ਨੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਬੇਨਤੀ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰ ਲਈ। ਪਰ ਮੱਲ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਝੁਕਿਆ; ਸਗੋਂ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਬਲੀ ਦਾ ਮਾਸ ਆਪਣੀ ਅਧੀਨਗੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਵਜੋਂ ਮੰਗਿਆ। ਅਜਿਹੀ ਬੇਪਛਤਾਵਾ ਮੰਗ ਤੋਂ ਕ੍ਰੋਧਤ ਹੋ ਕੇ ਖੰਡੋਬਾ ਨੇ ਉਸੇ ਥਾਂ ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ; ਪਰੰਪਰਾ ਆਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇਜੁਰੀ ਮੰਦਰ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਹੇਠਾਂ ਮੱਲ ਦਾ ਵੱਢਿਆ ਸਿਰ ਡਿੱਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠ ਉਹ ਰੌਂਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਇੱਕੋ ਧਰਮ-ਅਨੁਕੂਲ ਹਿੰਸਕ ਕਰਮ ਤੋਂ ਖੰਡੋਬਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਨਾਮ ਜਨਮਿਆ: ਮੱਲਾਰੀ, ਭਾਵ ਮੱਲ ਦਾ ਵੈਰੀ। ਮਲਹਾਰੀ ਮਾਹਾਤਮ੍ਯ ਆਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਯੁੱਧ ਮਗਰੋਂ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਇਹ ਉਪਾਧੀ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀ; ਮਣੀ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਨਰਮਾਈ ਅਤੇ ਮੱਲ ਦੀ ਬੇਪਛਤਾਵਾ ਬੇਰਹਿਮੀ ਉੱਤੇ ਮਿਲੀ ਜਿੱਤ, ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਉਹ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਉਪਾਧੀ ਮਾਰਤੰਡ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ, ਇਸ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਖੰਡੋਬਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀ ਉਪਾਧੀ ਮਲਹਾਰੀ ਮਾਰਤੰਡ ਬਣੀ; ਅੱਜ ਵੀ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਉਤਸਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਨਾਮ ਪੁਕਾਰਦੇ ਹਨ।

ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਢਹਿ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ, ਅੱਜ ਦੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਜੇਜੁਰੀ ਦੀ ਪਹਾੜੀ ਉੱਤੇ ਖੰਡੋਬਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਆਸਨ ਲਿਆ; ਤਲਵਾਰ, ਡਮਰੂ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਘੋੜ-ਸਵਾਰ ਯੋਧੇ ਵਜੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਚਿਤਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦਾ ਮੰਦਰ ਵਿਹੜਾ ਹਲਦੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਛਿੜਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਭੰਡਾਰਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਮੁੱਠੀਆਂ ਭਰ ਕੇ ਇਸਨੂੰ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਉਡਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਉਤਸਵਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸਾਰਾ ਮੰਦਰ-ਨਗਰ ਸੁਨਹਿਰੀ ਚਮਕ ਉੱਠਦਾ ਹੈ। ਕਿਸਾਨ, ਚਰਵਾਹੇ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਖੇਤਾਂ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਖੰਡੋਬਾ ਰਾਜਾ ਵਜੋਂ ਪੂਜਦੇ ਹਨ; ਇੱਕ ਖੇਤਰੀ ਦੇਵਤਾ ਲਈ ਅਸਾਧਾਰਨ ਤੌਰ ਤੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਧਾਰਮਿਕ ਹੱਦਾਂ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: ਜੇਜੁਰੀ ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੂ, ਜੈਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਮੁਸਲਿਮ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪਤਨੀਆਂ, ਵਪਾਰੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਮ੍ਹਾਲਸਾ ਅਤੇ ਚਰਵਾਹੀ ਕੁੜੀ ਬਾਨਾਈ, ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਸ਼ਹਿਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਭਟਕਦੀ ਪਸ਼ੂਪਾਲਕ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਮੇਲ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਰਖਵਾਲੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਪਣੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਖੰਡੋਬਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਤਸਵ ਚੰਪਾ ਸ਼ਸ਼ਠੀ ਹੈ, ਜੋ ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਛੇ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾਪੂਰਵਕ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਵਰਤ ਛੇਵੇਂ ਦਿਨ ਸਿਖਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ; ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸੇ ਦਿਨ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜੇਜੁਰੀ ਵਿੱਚ ਮੱਲ ਅਤੇ ਮਣੀ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹਰਾਇਆ ਸੀ। ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਵਾਂਗੀ ਭਾਤ ਨਾਮਕ ਪਕਵਾਨ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਬਣਾ ਕੇ ਦਾਅਵਤ ਨਾਲ ਵਰਤ ਤੋੜਦੇ ਹਨ। ਉਤਸਵ ਭਰ ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਹਲਦੀ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਉਡਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਿਲ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਉਚਾਰਦੇ ਹਨ: ਯੇਲਕੋਟ ਯੇਲਕੋਟ ਜੈ ਮਲਹਾਰ; ਉਸ ਇੱਕੋ ਸਾਂਝੀ ਪੁਕਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਜ਼ੁਲਮ ਵਿੱਚ ਬਦਲੇ ਵਰਦਾਨ ਦੀ ਯਾਦ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰ ਉਸਦਾ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਾ, ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਜੇਜੁਰੀ ਨੂੰ ਸੁਨਹਿਰੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਢਕਣ ਵਾਲਾ ਭੰਡਾਰਾ ਕੇਵਲ ਉਤਸਵ ਦੀ ਸਜਾਵਟ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਯੁੱਧ ਦੀ ਜੀਵਤ ਗੂੰਜ ਹੈ। ਪਰੰਪਰਾ ਆਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਰੰਗ ਉਸ ਰਣਭੂਮੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਖੰਡੋਬਾ ਨੇ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਆਮ ਪਹਾੜੀ ਦੀ ਧਰਤੀ ਹੇਠਾਂ ਕਦੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮੁੜ ਗਏ ਵਰਦਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇਹ ਯਾਦ ਪੀਲੇ ਪਾਊਡਰ ਦੀ ਇੱਕ ਮੁੱਠੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸਾਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਢੋਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਜੁਰੀ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਭੰਡਾਰਾ ਉਡਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੱਲ ਦੀ ਹਾਰ ਮਗਰੋਂ ਆਏ ਉਸੇ ਜਿੱਤ-ਸੰਕੇਤ ਨੂੰ ਪਲ ਭਰ ਲਈ ਦੁਹਰਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਕਥਾ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਪਾਠ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਰੱਖਣ ਦੀ ਥਾਂ, ਉਤਸਵ ਅਤੇ ਦੰਤਕਥਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਂਝੀ ਹਰਕਤ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ਹੈ।

ਮ੍ਹਾਲਸਾ ਅਤੇ ਬਾਨਾਈ ਨੂੰ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕੋ ਭਗਤੀ ਦੇ ਦੋ ਅੱਧਾਂ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਵਪਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਅਤੇ ਭਟਕਦੀ ਚਰਵਾਹੀ ਦੁਨੀਆ। ਦੋਵੇਂ ਖੰਡੋਬਾ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪੂਰਾ ਰਖਵਾਲਾ ਮੰਨਦੀਆਂ ਹਨ, ਬਿਨਾਂ ਇਸ ਦੇ ਕਿ ਇੱਕ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕਰੇ। ਉਹਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਕਦੇ-ਕਦਾਈਂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਝਗੜਿਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ-ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਲੁਕਾਉਣ ਯੋਗ ਕਲੰਕ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੇ। ਇਸ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਇੱਕੋ ਰਖਵਾਲਾ ਦੇਵਤਾ ਇੱਕੋ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਬਿਲਕੁਲ ਵੱਖਰੇ ਜੀਵਨ-ਢੰਗ ਸਾਂਭ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਸਬੂਤ ਵਜੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕਿਸੇ ਪਤਨੀ, ਜਾਂ ਉਸਦੇ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ, ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਘੁਲ ਜਾਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਇਹ ਸੰਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।