ਅਯੱਪਾ ਅਤੇ ਸਬਰੀਮਾਲਾ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ

ਪ੍ਰਭੂ ਅਯੱਪਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਬਰੀਮਾਲਾ ਵਿੱਚ ਹਰੀਹਰਪੁੱਤ੍ਰ, ਹਰੀ ਅਤੇ ਹਰ ਦੇ ਪੁੱਤ੍ਰ ਵਜੋਂ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਸਕੰਦ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਾ ਪਾਤਾਲਮ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਸੁਰਖਿਅਤ ਭੂਤਨਾਥ ਉਪਾਖਿਆਨ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਾਸਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦਰਜ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਗ੍ਰੰਥ ਉਸ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਦੈਂਤਣੀ ਮਹਿਸ਼ੀ ਦਾ ਵਧ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਮਹਿਸ਼ੀ ਸਦਾ ਹੀ ਦੈਂਤਣੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸਮਝਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਅੰਤਮ ਹਾਰ ਕਿਉਂ ਇੱਕ ਮਾਂ-ਕਤਲ ਤੋਂ ਨੁੱਕਸਾਨ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰੰਪਰਾ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਦੇ ਲੀਲਾ ਸੀ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਦੀ ਪਤਨੀ। ਇੱਕ ਦੈਵੀ ਵਿਵਾਦ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਿਸ ਰੂਪੀ ਦਵੈਤੀ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਣ ਦਾ ਸਰਾਪ ਦਿੱਤਾ। ਮਹਿਸ਼ੀ ਬਣ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਦੁਰਗਾ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਆਪਣੇ ਭਾਈ ਮਹਿਸਾਸੁਰ ਦੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਸ਼ੋਕ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਕੋਪ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲਗਭਗ ਪੂਰਨ ਅਜੇਯਤਾ ਦਾ ਵਰਦਾਨ ਜਿਤਿਆ, ਪਰ ਇੱਕ ਸ਼ਰਤ ਲਗਾਈ ਗਈ: ਸਿਰਫ਼ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ ਜਨਮਾ ਬਾਲਕ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਹਾਰ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਮਿਲਾਪ ਜਿਸ ਦੇ ਬਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਕੋਲ ਇਹ ਮੰਨਣ ਦਾ ਹਰ ਕਾਰਨ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਕਦੇ ਹੋ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।

ਉਸ ਲੋੜ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਮੋਹਿਨੀ ਦਾ ਮਨਮੋਹਕ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਤੋਂ ਮੋਹਿਨੀ ਦੇ ਇਸ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ ਇੱਕ ਤੇਜਸਵੀ ਬਾਲਕ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਗਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੋਨੇ ਦੀ ਘੰਟੀ, ਮਣੀ, ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਸ ਨੇ ਮਣੀਕੰਠ ਨਾਮ ਪਾਇਆ। ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਫਿਰ ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਪੰਪਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਪੰਡਲਮ ਦੇ ਰਾਜਾ ਰਾਜਸ਼ੇਖਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵਾਰਸ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਭਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਪਾਲਿਆ।

ਮਣੀਕੰਠ ਰਾਜਾ ਰਾਜਸ਼ੇਖਰ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਅਧੀਨ ਇੱਕ ਅਸਾਧਾਰਨ ਕਿਸ਼ੋਰ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਵਜੋਂ ਵੱਡਾ ਹੋਇਆ, ਬਿਲਕੁਲ ਉਸ ਵਾਅਦੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਸ ਤੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਇਲਤਜ਼ਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਹਰ ਕਲਾ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਹਾਂਸਲ ਕਰ ਲਿਏ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤ ਸ਼ਿਰ ਨੇ ਇੱਕ ਸੁਭਾਅ ਨੂੰ ਮੁਨ੍ਹਾਂ ਰਖਿਆ ਜਿਸ ਦਾ ਉਸ ਦੇ ਪਾਲਕ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਅਂਦਾਜ਼ਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਈਰਖਾਲੂ ਮੰਤਰੀ ਨੇ, ਇਹ ਡਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਮਣੀਕੰਠ ਰਾਜਾ ਦੇ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਬੇਟੇ ਨੂੰ ਥਾਂ ਭੇਜ ਦਵੇਗਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਘਿਨ ਦਾ ਦੁੱਧ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਬਹਾਨਾ ਕਰ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਭੇਜਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਸ ਸੀ ਕਿ ਬਾਲਕ ਉੱਥੇ ਮੌਤ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਬਜਾਏ ਉਸ ਦੇ, ਬਾਲਕ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਮਹਿਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਲੜਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੰਗਾਂ ਤੋਂ ਫੜ ਕੇ ਅਝੁਥਾਯਾਰ ਨਦੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਮਰ ਰਹੀ ਸੀ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਨਾਚ ਕਰ ਗਿਆ, ਇੱਕ ਨਿਰਤਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਜੇ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੋਵੇਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਾਦ ਰਖਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੀ ਅੰਤਮ ਸਾਹ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਰਾਪ ਨੂੰ ਆਖਿਰਕਾਰ ਉਠਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਲੀਲਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਸੱਚੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਬਹਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤਿ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਤੋਂ ਪਰੇ ਸਿੱਧ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤ ਸ਼ੇਰਨੀ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਮਹਿਲ ਵਾਪਸ ਆਇਆ, ਉਸ ਬਹੁਤ ਕੰਮ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਜਿਹਨਾ ਦਾ ਮਕਸਦ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਵਾਰੀ ਨੇ ਪੂਰੇ ਦਰਬਾਰ ਲਈ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਰਾਜਾ ਆਖ਼ੁਤੀ ਸ਼ੇ ਕੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਕਿਸ ਕਿਸਮ ਦਾ ਬਾਲਕ ਪਾਲ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਆਪਣਾ ਮੰਤਵ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਣੀਕੰਠ ਨੇ ਸ਼ੋਕ ਕਰਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਮਨੁੱਖੀ ਕਰਤਵ ਪੂਰੇ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਵੀ, ਦੈਵੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤਿ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਬਿਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਭੀ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ ਤੀਰ ਡਿੱਗੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ। ਇਹ ਤੀਰ ਪੱਛਮੀ ਘਾਟ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਸਬਰੀਮਾਲਾ ਦੇ ਪਹਾੜ ਦੇ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਜਾ ਟਕਰਿਆ। ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਯੱਪਾ, ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਾ, ਵਜੋਂ ਸਦਾ ਜਵਾਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਜਾਤ ਅਤੇ ਪੰਥ ਤੋਂ ਅਗੇ ਖੜ੍ਹਾ ਇੱਕ ਪਹਾਰੇਦਾਰ ਵਜੋਂ ਆਪਣਾ ਆਸਨ ਗ੍ਰਹਣ ਕੀਤਾ।

ਪਰੰਪਰਾ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਯੱਪਾ ਨੇ ਮਹਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਅਤੇ ਮਹਿਲ ਵਾਪਸ ਆਕੇ ਪੂਰੀ ਤਰਾਂ ਇਕੱਲੇ ਯਾਤਰਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਇਰੁਮੇਲੀ 'ਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਾਵਰ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਰਬੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਲੁਟੇਰੇ, ਇੱਕ ਮੁਸਲਿਮ ਮਿਸਟਿਕ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਯੋਧੇ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ ਪਰ ਬਾਦ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਨਿਕਟ ਸਾਥੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਕਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਮਹਿਸ਼ੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਅਭੀਆਨ ਵਿੱਚ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦਾ ਕੰਧ ਹੋ ਕੇ ਲੜੇ। ਜਦੋਂ ਅਯੱਪਾ ਅੰਤਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਬਰੀਮਾਲਾ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਾਵਰ ਨੂੰ ਇਰੁਮੇਲੀ ਵਿੱਚ ਰੁਕਣ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਕਤਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਸਬਰੀਮਾਲਾ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਵਰ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਤੀਰਥੀ ਅੱਜ ਵੀ ਇਸ ਨਿਵੇਡਨ ਨੂੰ ਮਾਨਦੇ ਹਨ, ਸਬਰੀਮਾਲਾ ਦੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਰੁਮੇਲੀ ਵਿੱਚ ਵਾਵਰ ਮਸਜਿਦ ਵਿੱਚ ਰੁਕਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਜੀਵੰਤ ਯਾਦ ਕਿ ਜਿਸ ਪਹਾਰੇਦਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਉਹ ਪਹਾੜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹਨ ਉਹ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਪਹਾਰੇਦਾਰ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੱਚੇ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਹਰ ਰੇਖਾ ਪਾਰ ਕੀਤੀ।

ਅੱਜ, ਲੱਖਾਂ ਭਕਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਵਾਮੀ ਕਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਧਾਰਨ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕੀ ਅਸਥਿਤੀ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਇਕਤਾਲੀਸ-ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਰਾਹੀਂ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਵ੍ਰਤ ਨੂੰ ਆਪ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਅਲਗ ਨਿਆ ਸਮਝਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਆਏ ਅਤੇ ਭੀ ਦਰਜੇ ਦੀ ਸਮਤਾ ਤੋਂ ਜਿਸ ਦਾ ਚੜ੍ਹਾਈ ਸਦਾ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧਿਤ ਕਰਦੀ ਆਈ ਹੈ। ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਇਰੁਮੁਦੀ ਕੇੱਟੁ, ਭੇਟ ਦਾ ਇੱਕ ਦੋ-ਭਾਗ ਪੋਟਲੀ, ਲਿਆ ਕੇ ਅਠਾਰ ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਪੌੜੀਆਂ, ਪਥਿਨੇੱਟਮ ਪੜੀ, ਦੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਿਖਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ, ਮਕਰ ਸੰਕਰਾਂਤੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮਕਰ ਜੋਤੀ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਹੇਠ ਅਯੱਪਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰੰਪਰਾ ਅਠਾਰ ਪੌੜੀਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਅਠਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤਿਨਿਧਿਤਵ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪੜ੍ਹਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਅਠਾਰ ਪੁਰਾਣ, ਅਯੱਪਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਹਥਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਅਠਾਰ ਹਥਿਆਰ, ਅਤੇ ਸਬਰੀਮਾਲਾ ਨੂੰ ਘੇਰੀ ਵਾਲੀਆਂ ਅਠਾਰ ਪਹਾੜੀਆਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਚੜ੍ਹੀ ਗਈ ਹਰ ਪੌੜੀ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ ਜਾਵੇ ਉਸੇ ਹੀ ਵਿਜੇ ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਪੂਰਣਤਾ ਜੋ ਮਣੀਕੰਠ ਨੇ ਕਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਿਤੀ ਸੀ।