गणेशचतुर्थी

इदं गणेशप्रार्थनास्तोत्रम्। अत्र भगवान् गणेशः वक्रतुण्डः महाकायः सूर्यकोटिसमप्रभः इति वर्णितः, तथा भक्तः तं प्रार्थयते यत् सः सर्वेषु कार्येषु विघ्नं न कुर्यात्।

एषा लोके प्रियः भक्तिगीतपरम्परा (आरती) श्रीगणेशस्य स्तुतये गीयते, यः गजाननः, सिद्धिदः, विघ्नविनाशी, ज्ञानप्रदः चास्ति। अस्य स्वरूपं, पितरौ, भक्तानांश्च आशीर्वादान् विवृत्तं करोति।

अयं ग्रन्थः श्रीगणेशदेवस्य चालीसा नामक स्तोत्रम् अस्ति। अत्र गणपतेः रूपवर्णनं, जन्मकथा, महिमा च सङ्क्षेपेण वर्णिताः।

एतत् लघु स्तोत्रं श्रीगणेशस्य अष्ट भिन्नानि मन्दिराणि स्तौति, येषाम् एकैकस्य पृथक् नाम स्थानं च वर्तते। इदं आशीर्वादप्राप्त्यै विघ्ननिवारणाय च पठ्यते, अन्ते च स्तोत्रसमाप्तिसूचकं वाक्यं भवति।

इयं लघु संस्कृतप्रार्थना भगवन्तं गणेशं स्तौति, यः गजवदनः विघ्नहर्ता, दिवानिशं तस्य आशीर्वादं प्रार्थयते।

इदं स्तोत्रं भगवतः विनायकस्य स्तुतिः अस्ति। अत्र विनायकः सदा विमुक्तिसाधकः, कलाधरावतंसकः, विलासिलोकरक्षकः इत्यादिभिः गुणैः वर्णितः।

इदं संस्कृतश्लोकं भक्तान् भगवन्तं विष्णुं ध्यातुं प्रेरयति, यः शुक्लाम्बरधरः, शशिवर्णः, चतुर्भुजः, प्रसन्नवदनः स्मितशोभितश्च वर्णितः। अस्य ध्यानस्य प्रयोजनं सर्वविघ्ननिवारणं शान्तिप्राप्तिश्च।

अयं स्तोत्रः महाराष्ट्रराज्यस्य अष्टसु पवित्रक्षेत्रेषु स्थितान् भगवान् गणेशस्य अष्टौ रूपाणि स्तौति, ये अष्टविनायक इति प्रसिद्धाः। अस्य पाठेन विघ्ननाशाय मङ्गलप्राप्तये च गणेशस्य कृपा प्राप्यते इति विश्वासायते।

इदं स्तोत्रसङ्कलनम् अस्ति यत्र विविधदेवतानां स्तुतयः सन्ति — श्रीविष्णोः, श्रीरामचन्द्रस्य, श्रीकृष्णस्य, गणपतेश्च। एतत् भक्त्या पठित्वा आत्मसमर्पणं क्रियते।

इदं हि अष्टोत्तरशतपदैः विरचितं भक्तियुक्तं स्तोत्रम्, यत्र भगवान् गणेशस्य विशिष्टस्य शक्तिशालिनश्च रूपस्य उच्छिष्टगणपतेः विभिन्नस्वरूपाणां स्तुतिः कृता अस्ति। अस्य जपः आशीर्वादानां प्राप्त्त्यर्थम्, विघ्नविनाशाय, आध्यात्मिकलौकिकसुखानां च सिद्धये क्रियते।

अयं ग्रन्थः उच्छिष्टगणपतेः मुख्यपूजायाः पूर्वं करणीयान् संस्कारान् प्रायश्चित्तानि च, शरीरस्य शुद्धिं विशिष्टमन्त्राणां जपञ्च निर्दिशति।

इदं तान्त्रिकगणपतेः (उच्छिष्टगणपतेः) उच्छिष्टचण्डालिन्याश्च मन्त्राणां, अनुष्ठानपद्धतीनां, स्तोत्राणां च सङ्कलनम् अस्ति। अत्र तेषां पूजनविधानं, नवाक्षरमन्त्राः, यन्त्राणि, रक्षाकवचानि च प्रदर्शितानि सन्ति।

इदं हर्षदं भक्तिगानं यद् भगवंतं प्रार्थयति यादृशं तं विविधदिव्यरूपैः (रामः, कृष्णः, शिवः, विष्णुः, गणेशः) समागच्छेः, प्रत्येकं कलत्रेण प्रतिमुख्यवस्तुना च सहितः, तदा तं देवंनित्यं प्रादुर्भूय भक्तमाशीषतैति।

गणपत्यथर्वशीर्षम् नाम उपनिषद्ग्रन्थः। अत्र गणपतेः स्वरूपं, मन्त्राः, गायत्री, ध्यानं, फलश्रुतिश्च वर्णिताः।

इदं स्तोत्रं महागणपतेः ऋणविमोचनाय समर्पितम्। अस्य पाठेन ऋणभारात् मुक्तिः लाभः च भवतीति प्रतिपादितम्।

श्रीगणेशपुराणोद्भूता इयं श्रीगणेशाष्टोत्तरशतनामावली विघ्नहर्तुः बुद्धिविधातुः भगवतः गणपतेः १०८ पावननामानि कीर्तयति। अत्र प्रत्येकं नाम पाणिनीयचतुर्थीविभक्त्या 'ॐ ... नमः' इति विधिना संयोजितम्।