श्रीशिवसहस्रनामस्तोत्रम्

श्लोके १ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। स्थिरः (सदा अचलः), स्थाणुः (जगदक्षे स्थितः अचलः स्तम्भः), प्रभुः (सार्वभौमः स्वामी), भीमः (भयंकरः प्रचण्डः), प्रवरः (सर्वोत्तमः), वरदः (वरान् ददाति), वरः (परमश्रेष्ठः, वरदानमपि स्वयम्), सर्वात्मा (सर्वभूतेषु अन्तःस्थितः आत्मा), सर्वविख्यातः (सर्वेषु लोकेषु प्रसिद्धः), सर्वः (सर्वस्य समष्टिः), सर्वकरः (सर्वस्य कर्ता), भवः (यतः सर्वं सम्भवति सः)।

श्लोके २ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। जटी (जटाधारी), चर्मी (चर्मवसनधारी), शिखी (शिखायुक्तः), खड्गी (खड्गधरः), सर्वाङ्गः (यस्य अङ्गानि जगत् सर्वम्), सर्वभावनः (सर्वभूतानां पोषकः सृष्टिकर्ता च), हरः (अन्ते सर्वं संहरन्), हरिनेत्रः (मृगनेत्रः मृदुदृष्टिः), सर्वभूतहरः (प्रलये सर्वभूतानि स्वात्मनि हरन्), प्रभुः (स्वामी)।

श्लोके ३ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। प्रवृत्तिः (बाह्यक्रियायाः शक्तिः), निवृत्तिः (तस्याः विपरीता त्यागशक्तिः), नियतः (स्वनियमेन बद्धः संयमी), शाश्वतः (नित्यः चिरस्थायी), ध्रुवः (ध्रुवतारावत् स्थिरः), श्मशानवासी (श्मशानस्थः), भगवान् (धन्यः तेजस्वी प्रभुः), खचरः (आकाशे चरन्), गोचरः (इन्द्रियग्राह्यः), अर्दनः (दुष्टान् दमयन् पीडयंश्च)।

श्लोके ४ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। अभिवाद्यः (नमस्कारयोग्यः), महाकर्मा (महाकर्मणां कर्ता), तपस्वी (तपसि निरतः महातपस्वी), भूतभावनः (भूतानि जनयन् पोषयंश्च), उन्मत्तवेषप्रच्छन्नः (उन्मत्तवेषेण गुप्तः), सर्वलोकप्रजापतिः (सर्वलोकानां प्रजापतिः स्वामी)।

श्लोके ५ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। महारूपः (विशालरूपः), महाकायः (विशालकायः), वृषरूपः (वृषभरूपधारी), महायशाः (महायशस्वी), महात्मा (महान् आत्मा), सर्वभूतात्मा (सर्वभूतेषु स्थितः आत्मा), विश्वरूपः (यस्य रूपं विश्वमेव), महाहनुः (विशालहनुयुक्तः)।

श्लोके ६ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। लोकपालः (लोकानां रक्षकः पालकश्च), अन्तर्हितात्मा (यस्य आत्मा अन्तः गुप्तः अव्यक्तः), प्रसादः (अनुग्रहस्वरूपः वरदाता), हयगर्दभी (पशुषु अश्वगर्दभरूपधारी), पवित्रः (शुद्धः पावनश्च), महान् (महान्), नियमः (नियमविधिः स्वयम्), नियमाश्रितः (व्रतधारिणां शरणम्)।

श्लोके ७ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। सर्वकर्मा (सर्वकर्मणां कर्ता), स्वयम्भूः (स्वयम् उत्पन्नः), आदिः (आदिकारणम्), आदिकरः (आरम्भकर्ता), निधिः (निधानम् सर्वस्य कोषः), सहस्राक्षः (सहस्रनेत्रः), विशालाक्षः (विस्तृतनेत्रः), सोमः (चन्द्रस्य प्रभुः), नक्षत्रसाधकः (नक्षत्राणां नियन्ता)।

श्लोके ८ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। चन्द्रः (चन्द्रमाः), सूर्यः (सूर्यः), शनिः (शनैश्चरः), केतुः (धूमकेतुः), ग्रहः (ग्रहणशीलः ग्रहः), ग्रहपतिः (ग्रहाणां स्वामी), वरः (श्रेष्ठः), अत्रिः (अत्रिमुनिरूपः), अद्र्यनमस्कर्ता (पर्वतैः नमस्कृतः), मृगबाणार्पणः (पुराणकथायां पलायमानं यज्ञमृगं प्रति शरप्रयोक्ता), अनघः (निष्पापः अदोषः)।

श्लोके ९ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। महातपाः (महातपस्वी), घोरतपाः (घोरतपोयुक्तः), अदीनः (दीनतारहितः दुःखरहितः), दीनसाधकः (दीनानां दुःखितानां च उद्धारकः), संवत्सरकरः (संवत्सरस्य कर्ता कालविधाता), मन्त्रः (पवित्रमन्त्रस्वरूपः), प्रमाणम् (सत्यस्य मानदण्डः), परमं तपः (परमा तपस्या स्वयम्)।

श्लोके १० शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। योगी (महायोगाभ्यासी), योज्यः (योगसमाधेः लक्ष्यम्), महाबीजः (महोत्पादकबीजः), महारेताः (महावीर्यः सृजनशक्तियुक्तः), महाबलः (महाबलवान्), सुवर्णरेताः (सुवर्णसदृशवीर्यः), सर्वज्ञः (सर्वज्ञः), सुबीजः (शुभबीजः), बीजवाहनः (सृष्टिबीजस्य वाहकः)।

श्लोके ११ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। दशबाहुः (दशभुजः), अनिमिषः (अनिमेषः सदा जागरूकः), नीलकण्ठः (विषपानात् नीलकण्ठः), उमापतिः (उमायाः पतिः स्वामी), विश्वरूपः (यस्य रूपं विश्वम्), स्वयंश्रेष्ठः (स्वतः श्रेष्ठः), बलवीरः (बलवीरः), बलः (बलस्वरूपः), गणः (गणानाम् अधिपतिः)।

श्लोके १२ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। गणकर्ता (स्वगणानां कर्ता), गणपतिः (गणानां स्वामी), दिगम्बरः (दिक्कृतवस्त्रः, नग्नः), कामः (कामः स्वयं तस्य पूरयिता च), मन्त्रवित् (मन्त्राणां ज्ञाता), परमो मन्त्रः (परमं मन्त्रस्वरूपः), सर्वभावकरः (सर्वभावानां कर्ता), हरः (संहर्ता नाशकश्च)।

श्लोके १३ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। कमण्डलुधरः (संन्यासिनः कमण्डलुधारी), धन्वी (धनुर्धरः), बाणहस्तः (हस्ते बाणधारी), कपालवान् (कपालधारी), अशनी (वज्रधारी), शतघ्नी (शतघ्नीनामकगदाधारी), खड्गी (खड्गधारी), पट्टिशी (पट्टिशधारी), आयुधी (आयुधधारी), महान् (महान्)।

श्लोके १४ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। स्रुवहस्तः (हस्ते यज्ञस्रुवधारी), सुरूपः (सुन्दररूपः), तेजः (तेजःस्वरूपः), तेजस्करः (तेजसः उत्पादकः), निधिः (निधानम्), उष्णीषी (उष्णीषधारी), सुवक्त्रः (सुमुखः), उदग्रः (उन्नतः श्रेष्ठः), विनतः (विनम्रतया नतः)।

श्लोके १५ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। दीर्घः (दीर्घः विस्तृतः), हरिकेशः (स्वर्णवर्णकेशः), सुतीर्थः (पवित्रः तीर्थस्वरूपः), कृष्णः (श्यामवर्णः), शृगालरूपः (शृगालरूपधारी), सिद्धार्थः (सदा सिद्धप्रयोजनः), मुण्डः (मुण्डितमस्तकः), सर्वशुभङ्करः (सर्वमङ्गलकर्ता)।

श्लोके १६ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। अजः (अजन्मा), बहुरूपः (अनेकरूपः), गन्धधारी (सुगन्धधारी), कपर्दी (शङ्खाकारजटाबद्धः), ऊर्ध्वरेताः (तपसा ऊर्ध्वगतवीर्यः), ऊर्ध्वलिङ्गः (ऊर्ध्वमुखसंयमितसृजनशक्तिलिङ्गधारी), ऊर्ध्वशायी (ऊर्ध्वमुखः शयानः), नभःस्थलः (आकाशवासी)।

श्लोके १७ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। त्रिजटी (त्रिजटाधारी), चीरवासाः (वल्कलवस्त्रधारी), रुद्रः (भीमगर्जनः उग्रः), सेनापतिः (स्वसेनायाः सेनापतिः), विभुः (सर्वव्यापी प्रभुः), अहश्चरः (दिवा चरन्), नक्तञ्चरः (रात्रौ चरन्), तिग्मामन्युः (तीक्ष्णक्रोधः), सुवर्चसः (सुदीप्तः तेजस्वी)।

श्लोके १८ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। गजहा (गजासुरस्य हन्ता), दैत्यहा (दैत्यानां हन्ता), कालः (कालः स्वयं कृष्णवर्णः), लोकधाता (लोकानां धारकः विधाता च), गुणाकरः (सर्वगुणानाम् खनिः), सिंहशार्दूलरूपः (सिंहव्याघ्ररूपधारी), आर्द्रचर्माम्बरावृतः (नूतनचर्मवस्त्रधारी)।

श्लोके १९ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। कालयोगी (योगेन कालस्य अधीश्वरः), महानादः (महागर्जनमयः), सर्वकामः (सर्वकामानां पूरकः), चतुष्पथः (चतुष्पथे निवासी), निशाचरः (रात्रौ विचरन्), प्रेतचारी (प्रेतेषु विचरन्), भूतचारी (भूतेषु विचरन्), महेश्वरः (महान् ईश्वरः)।

श्लोके २० शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। बहुभूतः (बहुषु भूतेषु स्थितः), बहुधरः (बहुरूपधारी), स्वर्भानुः (स्वर्गीयदीप्तिः), अमितः (अपरिमेयः), गतिः (परमं लक्ष्यं शरणं च), नृत्यप्रियः (नृत्यप्रियः), नित्यनर्तः (नित्यं नर्तकः), नर्तकः (नर्तकः), सर्वलालसः (सर्वेषु वस्तुषु रुचिमान्)।

श्लोके २१ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। घोरः (भयानकः भीषणः), महातपाः (महातपस्वी), पाशः (बन्धनरूपः पाशः), नित्यः (शाश्वतः), गिरिरुहः (पर्वते स्थितः), नभः (आकाशस्वरूपः), सहस्रहस्तः (सहस्रहस्तयुक्तः), विजयः (विजयस्वरूपः), व्यवसायः (दृढनिश्चयः), अतन्द्रितः (अनिद्रः सदा जागरूकः)।

श्लोके २२ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। अधर्षणः (अजेयः दुर्धर्षः), धर्षणात्मा (सर्वं परिभवितुं शीलः), यज्ञहा (दक्षयज्ञस्य विनाशकः), कामनाशकः (कामस्य नाशकः), दक्षयागापहारी (दक्षयज्ञं व्याघातयन्), सुसहः (अतिसहनशीलः धैर्यवान्), मध्यमः (मध्ये स्थितः मध्यस्थः)।

श्लोके २३ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। तेजोपहारी (प्रलये सर्वं तेजः हरन्), बलहा (मिथ्याबलस्य नाशकः), मुदितः (आनन्दितः), अर्थः (परमं प्रयोजनं लक्ष्यं च), अजितः (अजेयः), अवरः (यस्य कोऽपि उत्तमः नास्ति), गम्भीरघोषः (गम्भीरस्वरः), गम्भीरः (अगाधः दुर्गमः), गम्भीरबलवाहनः (गम्भीरबलं धारयन्)।

श्लोके २४ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। न्यग्रोधरूपः (वटवृक्षरूपधारी), न्यग्रोधः (वटवृक्षः स्वयम्), वृक्षपर्णस्थितिः (वृक्षेषु पर्णेषु च स्थितः), विभुः (सर्वव्यापी प्रभुः), सुतीक्ष्णदशनः (अतितीक्ष्णदन्तः), महाकायः (विशालदेहः), महाननः (महामुखः)।

श्लोके २५ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। विश्वक्सेनः (सर्वदिक्षु मुखी सेना यस्य), हरिः (पापहर्ता), यज्ञः (यज्ञस्वरूपः), संयुगपीडावाहनः (युद्धे धृतं चिह्नं धारयन्), तीक्ष्णतपाः (तीव्रतपस्वी), हर्यश्वः (पिङ्गलाश्वयुक्तः), सहायः (सहायकः सखा), कर्मकालवित् (कर्मणः उचितकालज्ञः)।

श्लोके २६ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। विष्णुप्रसादितः (विष्णुना प्रसादितः प्रसन्नः), यज्ञः (यज्ञः), समुद्रः (समुद्रः), वडवामुखः (सागरे अश्वमुखाग्निरूपः), हुताशनसहायः (यज्ञाग्नेः सहायकः), प्रशान्तात्मा (पूर्णशान्तात्मा), हुताशनः (आहुतिभक्षकः अग्निः)।

श्लोके २७ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। उग्रतेजः (उग्रप्रकाशः), महातेजः (महाप्रभावः), जन्यः (जन्मबन्धुसम्बद्धः), विजयकालवित् (विजयस्य उचितकालज्ञः), ज्योतिषाम् अयनम् (सर्वज्योतिषां गतिमार्गः), सिद्धिः (आध्यात्मिकसिद्धिस्वरूपः), सर्वविग्रहः (सर्वरूपधारी)।

श्लोके २८ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। शिखी (शिखायुक्तः), मुण्डी (मुण्डितशिरः), जटी (जटाधारी), ज्वाली (प्रज्वलितः), मूर्तिजः (मूर्तरूपे जन्मग्राही), मूर्धगः (शिरोमध्ये स्थितः), बली (बलवान्), वेणवी (वेणुवादकः), पणवी (लघुढक्कावादकः), तली (करतालवादकः), खली (खलधान्यस्थितः), कालकटङ्कटः (मृत्युकाले उग्रः कालस्वरूपः)।

श्लोके २९ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। नक्षत्रविग्रहमतिः (नक्षत्ररूपयुक्तबुद्धिः), गुणबुद्धिः (त्रिगुणविवेकिनी बुद्धिः), लयः (प्रलयस्वरूपः), गमः (मार्गः गन्ता च), प्रजापतिः (प्राणिनां स्वामी), विश्वबाहुः (यस्य बाहवः विश्वं व्याप्नुवन्ति), विभागः (वस्तूनां विभाजकः), सर्वगोमुखः (सर्वप्राणिषु मुखं प्रसारयन्)।

श्लोके ३० शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। विमोचनः (बन्धनमोचकः), सुशरणः (सत्यशरणः), हिरण्यकवचोद्भवः (स्वर्णकवचधारी उत्पन्नः), मेध्राजः (लिङ्गप्रतीकसम्बद्धः), बालचारी (बलेन चरन्), महीचारी (पृथिव्यां विचरन्), श्रुतः (शास्त्रेषु प्रसिद्धः)।

श्लोके ३१ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। सर्वतूर्यनिनादी (सर्वविधवाद्यनादयुक्तः), सर्वतोद्यपरिग्रहः (सर्वेषां वाद्यानां धारकः वादकः), व्यालरूपः (सर्परूपधारी), गुहावासी (गुहासु निवासी), गुहः (हृदयगुहायां गुप्तः), मालिः (मालाधारी), तरङ्गवित् (सागरतरङ्गाणां चेतनायाश्च ज्ञाता)।

श्लोके ३२ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। त्रिदशाधिपः (त्रिंशद्देवानाम् अधिपः), त्रिकालधृत् (त्रिकालधारकः), कर्मसर्वबन्धविमोचनः (सर्वप्राणिनां कर्मबन्धनात् मोक्षदाता), बन्धनः (दुष्टानाम् असुराधिपानां बन्धकः), युधि शत्रुविनाशनः (युद्धे शत्रूणां विनाशकः)।

श्लोके ३३ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। साङ्ख्यप्रसादः (विवेकज्ञानप्रदः कृपावान्), दुर्वासाः (दुष्प्रवेशः रूक्षवस्त्रधारी), सर्वसाधुनिषेवितः (सर्वसाधुभिः सेवितः), प्रस्कन्दनः (सृजनशक्तेः प्रवाहकः), विभागज्ञः (उचितविभागज्ञः), अतुल्यः (अनुपमः), यज्ञभागवित् (यज्ञे देयभागज्ञः)।

श्लोके ३४ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। सर्ववासः (सर्वेषु वसति), सर्वचारी (सर्वेषु चरति), दुर्वासाः (दुष्प्रवेशः), वासवः (वसुदेवानां प्रमुखः), अमरः (अमृतः), हैमः (सुवर्णमयः), हेमकरः (सुवर्णस्य निर्मातः), यज्ञः (यज्ञस्वरूपः), सर्वधारी (सर्वस्य धारकः), धरोत्तमः (धारकाणां श्रेष्ठः)।

श्लोके ३५ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। लोहिताक्षः (रक्तनेत्रः), महाक्षः (विशालनेत्रः), विजयाक्षः (विजयनेत्रः), विशारदः (कुशलः विद्वान्), सङ्ग्रहः (सर्वस्य संग्राहकः धारकश्च), निग्रहः (दमनकर्ता), कर्ता (प्रत्येककर्मणः कर्ता), सर्पचीरनिवासनः (सर्पवस्त्रधारी)।

श्लोके ३६ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। मुख्यः (प्रधानः), अमुख्यः (सर्वोपरि अपि विनम्रः), देहः (देहधारी), कहली (युद्धदुन्दुभिवादकः), सर्वकामदः (सर्वकामान् ददाति), सर्वव्याधिनाशकप्रसादः (यस्य कृपा सर्वपीडां शमयति), सुबलः (सुबलवान्), बलरूपधृत् (बलरूपं धारयन्)।

श्लोके ३७ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। सर्वकामवरः (सर्वकामपूरकः श्रेष्ठवरः), सर्वदः (सर्वस्य दाता), सर्वतोमुखः (सर्वदिक्षु मुखयुक्तः), आकाशनिर्विरूपः (निराकारः आकाशे व्याप्तः), निपातिः (त्वरितम् अवतरन्), अवशः (कस्यापि नियन्त्रणे नास्ति), खगः (आकाशे चरन्)।

श्लोके ३८ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। रौद्ररूपः (रुद्रसदृशरूपः), अंशुः (प्रकाशकिरणः), आदित्यः (सूर्यः), बहुरश्मिः (बहुकिरणयुक्तः), सुवर्चसी (तेजस्वी), वसुवेगः (वसुसदृशवेगवान्), महावेगः (महावेगः), मनोवेगः (मनोवत् वेगवान्), निशाचरः (रात्रौ विचरन्)।

श्लोके ३९ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। सर्ववासी (सर्वेषु निवसन्), श्रीवासी (श्रियि ऐश्वर्ये च निवसन्), उपदेशकरः (उपदेशदाता), अकारः (निराकारः), मुनिः (मौनी ऋषिः), आत्मनिरालोकः (यस्य आत्मा अन्तः एव प्रकाशते), संभग्नः (स्वयं विनम्रः), सहस्रदः (सहस्रदानदाता)।

श्लोके ४० शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। पक्षी (पक्षी), पक्षिरूपः (पक्षिरूपधारी), अतिदीप्तः (अत्यन्तं दीप्यमानः), विषम्पतिः (प्रजानां पतिः), उन्मादः (उन्मत्तता स्वयम्), मदनः (कामोद्दीपकः), कामः (कामः स्वयम्), अश्वत्थः (पवित्रः अश्वत्थवृक्षः), अर्थकरः (धनस्य प्रयोजनस्य च दाता), यशः (यशः स्वयम्)।

श्लोके ४१ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। वामदेवः (कृपालुः देवः, तस्य सौम्यरूपम्), वामः (सौम्यः, पञ्चमुखेषु एकः मुखः), प्रग्दक्षिणः (पूर्वदक्षिणादिसर्वदिशाभिमुखः), वामनः (वामनरूपः), सिद्धयोगी (सिद्धयोगी), महर्षिः (महान् ऋषिः), सिद्धार्थः (सिद्धप्रयोजनः), सिद्धसाधकः (साधकेभ्यः सिद्धिदाता)।

श्लोके ४२ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। भिक्षुः (भिक्षाचरः संन्यासी), भिक्षुरूपः (भिक्षुरूपधारी), विपणः (बाजारे रत्नवत् अन्विष्यमाणः), मृदुः (मृदुः), अव्ययः (अक्षयः), महासेनः (महती सेना यस्य, पुत्र-स्कन्देन सह नाम), विशाखः (बहुशाखायुक्तः, स्कन्देन सह नाम), षष्टिभागः (षष्टितमभागं गृह्णन्), गवाम्पतिः (भूमेः गवां च स्वामी)।

श्लोके ४३ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। वज्रहस्तः (हस्ते वज्रधारी), विष्कम्भी (विश्वस्तम्भः), चमूस्तम्भनः (सेनां स्तम्भयन्), वृत्तावृत्तकरः (वृत्ताकारावृत्ताकाराणां सर्वरूपाणां स्रष्टा), तालः (तालज्ञः), मधुः (मधुरता स्वयम्), मधुकलोचनः (मधुवत् कोमलनेत्रः)।

श्लोके ४४ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। वाचस्पत्यः (वाणीपतिः वाक्चातुर्यस्वामी), वाजसनः (बलान्नदाता), नित्यमाश्रमपूजितः (आश्रमेषु नित्यं पूजितः), ब्रह्मचारी (वेदज्ञानस्य ब्रह्मचारी), लोकचारी (लोकेषु विचरन्), सर्वचारी (सर्वेषु चरन्), विचारवित् (विवेकज्ञाता)।

श्लोके ४५ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। ईशानः (आज्ञापकः शासकः), ईश्वरः (परमेश्वरः), कालः (कालः), निशाचरः (रात्रौ विचरन्), पिनाकवान् (पिनाकधनुर्धारी), निमित्तस्थः (निमित्तकारणरूपेण स्थितः), निमित्तम् (सर्वघटनानां निमित्तकारणम्), नन्दी (आनन्ददाता), नन्दिकरः (आनन्दकर्ता), हरिः (पापहर्ता)।

श्लोके ४६ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। नन्दीश्वरः (आनन्दस्य स्वामी), नन्दी (आनन्दितः), नन्दनः (आनन्दयिता), नन्दिवर्धनः (आनन्दवर्धकः), भगहारी (दक्षयज्ञकथायां मिथ्याभाग्यहर्ता), निहन्ता (संहारकः), कालः (कालः), ब्रह्मा (सृष्टिकर्ता), पितामहः (आदिपितामहः)।

श्लोके ४७ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। चतुर्मुखः (चतुर्मुखयुक्तः), महालिङ्गः (विश्वस्तम्भरूपः महाज्योतिर्लिङ्गः), चारुलिङ्गः (सुन्दरलिङ्गः), लिङ्गाध्यक्षः (सूक्ष्मसृष्टेः अधिपतिः), सुराध्यक्षः (देवानाम् अधिपतिः), योगाध्यक्षः (योगस्य अधिपतिः), युगवाहः (युगानां प्रवर्तकः वाहकश्च)।

श्लोके ४८ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। बीजाध्यक्षः (सृष्टिबीजस्य अधिपतिः), बीजकर्ता (बीजस्य कर्ता), अव्ययात्मा (अक्षयात्मा), अनुगतः (सर्वैः अनुसृतः सेवितश्च), बलः (बलस्वरूपः), इतिहासः (पवित्रपरम्परास्वरूपः), सङ्कल्पः (सङ्कल्पशक्तिः), गौतमः (गौतममुनिरूपः), निशाकरः (रात्रेः कर्ता अन्धकारस्य स्वामी)।

श्लोके ४९ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। दम्भः (दम्भरूपः), अदम्भः (दम्भरहितः), वैदम्भः (अभिमानविनाशेन सम्बद्धः), वश्यः (भक्तानां समीपस्थः), वशंकरः (अन्यान् वशीकरोति), कलिः (कलहस्वरूपः), लोककर्ता (लोकानां कर्ता), पशुपतिः (सर्वप्राणिनां स्वामी), महाकर्ता (महान् कर्ता), अनौषधः (सर्वरोगरहितः औषधापेक्षारहितः)।

श्लोके ५० शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। अक्षरः (अविनाशी अक्षरः), परमं ब्रह्म (परमः ब्रह्मस्वरूपः), बलवान् (बलवान्), शक्रः (इन्द्रबलेन तुल्यः), नीतिः (नीतिस्वरूपः), अनीतिः (लोकाचारमपि अतिक्रान्तः), शुद्धात्मा (शुद्धात्मा), शुद्धः (शुद्धः), मान्यः (पूजनीयः), गतागतः (गमनागमनरूपः, प्रस्थानस्य आगमनस्य च चक्रम्)।

श्लोके ५१ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। बहुप्रसादः (प्रभूतानुग्रहः), सुस्वप्नः (शुभस्वप्नदाता), दर्पणः (सर्वं प्रतिबिम्बयन् दर्पणः), अमित्रजित् (शत्रुविजेता), वेदकारः (वेदानां रचयिता), मन्त्रकारः (मन्त्राणां रचयिता), विद्वान् (सर्वज्ञः), समरमर्दनः (युद्धे शत्रुमर्दकः)।

श्लोके ५२ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। महामेघनिवासी (महामेघेषु निवसन्), महाघोरः (अत्यन्तं भयंकरः), वशिकरः (सर्वं स्ववशे कुर्वन्), अग्निः (अग्निः), ज्वाला (ज्वालास्वरूपः), महाज्वाला (महती ज्वाला), अतिधूम्रः (अत्यधिकधूमयुक्तः), हुतः (अर्पिता आहुतिः), हविः (यज्ञहविः स्वयम्)।

श्लोके ५३ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। वृषणः (वीर्यवान् सृजनशीलः), शङ्करः (सुखदाता), नित्यः (शाश्वतः), वर्चस्वी (तेजस्वी), धूमकेतनः (यस्य ध्वजः धूमः), नीलः (नीलवर्णः), अङ्गलुब्धः (स्वरूपेणैव प्रियः), शोभनः (शोभायुक्तः), निरवग्रहः (अबाधितः सर्वनियमरहितः)।

श्लोके ५४ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। स्वस्तिदः (कल्याणदाता), स्वस्तिभावः (कल्याणस्वरूपः), भगी (स्वभागधारकः), भगकरः (भागानां वितरकः), लघुः (लघुः शीघ्रश्च), उत्सङ्गः (यस्य अङ्के सर्वे विश्रमन्ति), महाङ्गः (विशालाङ्गः), महागर्भपरायणः (महाब्रह्माण्डगर्भस्य आश्रयः)।

श्लोके ५५ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। कृष्णवर्णः (श्यामवर्णः), सुवर्णः (स्वर्णवर्णः), इन्द्रियं सर्वदेहिनाम् (सर्वदेहधारिणां इन्द्रियशक्तिः स्वयम्), महापादः (विशालचरणः), महाहस्तः (विशालहस्तः), महाकायः (विशालदेहः), महायशाः (महायशस्वी)।

श्लोके ५६ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। महामूर्धा (विशालशिरः), महामात्रः (महान् परिमाणः), महानेत्रः (विशालनेत्रः), निशालयः (यस्य आलयः रात्रिः), महान्तकः (मृत्युकारी महासंहर्ता), महाकर्णः (विशालकर्णः), महौष्ठः (विशालौष्ठः), महाहनुः (विशालहनुः)।

श्लोके ५७ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। महानासः (विशालनासिकः), महाकम्बुः (शङ्खसदृशसुन्दरग्रीवः), महाग्रीवः (विशालग्रीवः), श्मशानभाक् (श्मशानं सेवमानः), महावक्षाः (विशालवक्षः), महोरस्कः (विस्तृतवक्षः), अन्तरात्मा (अन्तरात्मा), मृगालयः (मृगस्य आलयः, सूक्ष्मेन्द्रियाणां आश्रयः)।

श्लोके ५८ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। लम्बनः (लम्बमानः), लम्बितोष्ठः (लम्बितोष्ठयुक्तः), महामायः (महामायायाः स्वामी), पयोनिधिः (जलनिधिः समुद्रः), महादन्तः (विशालदन्तः), महादंष्ट्रः (विशालदंष्ट्रः), महाजिह्वः (विशालजिह्वः), महामुखः (विशालमुखः)।

श्लोके ५९ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। महानखः (विशालनखः), महालोमा (बहुलोमयुक्तः), महाकेशः (विशालकेशः), महाजटः (महाजटाधारी), प्रसन्नः (प्रसन्नः करुणामयः), प्रसादः (अनुग्रहस्वरूपः), प्रत्ययः (दृढविश्वासः निश्चयः), गिरिसाधनः (पर्वते सिद्धः)।

श्लोके ६० शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। स्नेहनः (प्रेमदाता), अस्नेहनः (सांसारिकासक्तिरहितः), अजितः (अजेयः), महामुनिः (महामौनी), वृक्षाकारः (वृक्षरूपधारी), वृक्षकेतुः (यस्य ध्वजः वृक्षः), अनलः (अग्निः), वायुवाहनः (वायुवाहनः)।

श्लोके ६१ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। गण्डली (महागण्डयुक्तः बलवान्), मेरुधामा (यस्य निवासः मेरुपर्वतः), देवाधिपतिः (देवानाम् अधिपतिः), अथर्वशीर्षः (यस्य मूर्धा अथर्ववेदः), समास्यः (यस्य मुखं सामवेदः), ऋक्सहस्रमितेक्षणः (यस्य नेत्रे ऋग्वेदस्य सहस्रमन्त्रपरिमिते)।

श्लोके ६२ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। यजुष्पादभुजः (यस्य पादौ बाहू च यजुर्वेदः), गुह्यः (गुप्तरहस्यम्), प्रकाशः (प्रकाशः अभिव्यक्तिश्च स्वयम्), जङ्गमः (चलनशीलः सजीवः जगत्), अमोघार्थः (यस्य प्रयोजनं कदापि न विफलम्), प्रसादः (अनुग्रहः), अभिगम्यः (भक्त्या प्राप्यः), सुदर्शनः (सुन्दरदर्शनः)।

श्लोके ६३ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। उपकारः (सर्वोपकारी हितकारी), प्रियः (प्रियः), सर्वः (सर्वस्वरूपः), कनकः (सुवर्णम्), काञ्चनच्छविः (सुवर्णकान्तिः), नाभिः (विश्वस्य नाभिः केन्द्रम्), नन्दीकरः (आनन्दकर्ता), भवः (अस्तित्वस्वरूपः), पुष्करस्थपतिः (कमले प्रतिष्ठितः प्रभुः), स्थिरः (स्थिरः अचलः)।

श्लोके ६४ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। द्वादशः (द्वादश आदित्यस्वरूपः), त्रासनः (दुष्टान् कम्पयन्), आद्यः (आदिमः आदिकारणम्), यज्ञः (यज्ञस्वरूपः), यज्ञसमाहितः (यज्ञे पूर्णतया लीनः), नक्तम् (रात्रिः), कलिः (कलहः कलियुगं च), कालः (कालः), मकरः (मकरः), कालपूजितः (कालानुसारं ऋतुषु पूजितः)।

श्लोके ६५ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। सगणः (स्वगणयुक्तः), गणकरः (गणानां कर्ता), भूतवाहनसारथिः (भूतेषु वृषभवाहनं चालयन् सारथिः), भस्मशयः (पवित्रभस्मशय्यायुक्तः), भस्मगोप्ता (पवित्रभस्मद्वारा रक्षकः), भस्मभूतः (भस्मरूपः), तरुः (वृक्षः), गणः (गणानाम् अधिपतिः)।

श्लोके ६६ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। लोकपालः (लोकानां रक्षकः), लोकः (लोकः स्वयम्), महात्मा (महान् आत्मा), सर्वपूजितः (सर्वैः पूजितः), शुक्लः (शुभ्रः शुद्धः), त्रिशुक्लः (मनसि वाचि कर्मणि च शुद्धः), सम्पन्नः (सिद्धः), शुचिः (पवित्रः दीप्तिमान्), भूतनिषेवितः (सर्वभूतैः सेवितः)।

श्लोके ६७ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। आश्रमस्थः (सर्वेषु आश्रमेषु स्थितः), क्रियावस्थः (क्रियायां स्थिरः), विश्वकर्ममतिः (यस्य बुद्धिः समस्तविश्वकर्म समाश्रिता), वरः (श्रेष्ठः), विशालशाखः (विस्तृतशाखः), ताम्रोष्ठः (ताम्रवर्णौष्ठयुक्तः), अम्बुजालः (कमलजलमध्ये निवसन्), सुनिश्चलः (अत्यन्तं स्थिरः)।

श्लोके ६८ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। कपिलः (पिङ्गलवर्णः), कपिशः (रक्तपिङ्गलवर्णः), शुक्लः (शुभ्रः शुद्धः), आयुः (जीवनस्य आयुः स्वयम्), परः (परमः), अपरः (समीपस्थः सर्वव्यापी), गन्धर्वः (दिव्यगायकः), अदितिः (अनन्तमातृदेवीरूपः), तार्क्ष्यः (गरुडरूपः), सुविज्ञेयः (विवेकिभिः सहजं ज्ञेयः), सुशारदः (शरदृतुसदृशस्वच्छप्रकाशः)।

श्लोके ६९ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। परश्वधायुधः (परशुधारी), देवः (दीप्यमानः देवः), अनुकारी (सर्वरूपानुकारी), सुबान्धवः (सर्वेषां सत्यबन्धुः), तुम्बवीणः (तुम्बवीणावादकः), महाक्रोधः (महाक्रोधयुक्तः), ऊर्ध्वरेताः (ऊर्ध्वगतसंयमितवीर्यः), जलेशयः (जलशायी)।

श्लोके ७० शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। उग्रः (उग्रः), वंशकरः (वंशवर्धकः), वंशः (वंशस्वरूपः), वंशनादः (वेणुनादः वंशध्वनिश्च), अनिन्दितः (निर्दोषः), सर्वाङ्गरूपः (सर्वसृष्टेः सर्वाङ्गस्वरूपः), मायावी (मायायाः स्वामी), सुहृत् (सत्यमित्रः), अनिलः (वायुः), अनलः (अग्निः)।

श्लोके ७१ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। बन्धनः (बन्धकारी), बन्धकर्ता (बन्धनानां स्रष्टा), सुबन्धनविमोचनः (कृपया बन्धनात् मुक्तिदाता), सयज्ञारिः (अनुचितयज्ञस्य शत्रुः), सकामारिः (कामस्य शत्रुः), महादंष्ट्रः (महादंष्ट्रयुक्तः), महायुधः (महायुधधारी)।

श्लोके ७२ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। बहुधनिन्दितः (सर्वथा निर्दोषः), शर्वः (शोकनाशकः धनुर्धरः), शङ्करः (सुखदाता), अधनः (धनरहितः वैरागी), अमरेशः (अमराणां स्वामी), महादेवः (महान् देवः), विश्वदेवः (विश्वस्य देवः), सुरारिहा (देवानां शत्रूणां हन्ता)।

श्लोके ७३ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। अहिर्बुध्न्यः (पाताले स्थितः सर्पः, प्राचीनवैदिकरुद्ररूपः), अनिलाभः (वायुसदृशप्रकाशः), चेकितानः (नित्यं जागरूकः द्रष्टा), हविः (यज्ञाहुतिः), अजैकपात् (एकपादः अजः, वैदिकरुद्रनाम), कपाली (कपालधारी), त्रिशङ्कुः (स्वर्गपृथिव्योः मध्ये लम्बमानः राजर्षिरूपः), अजितः (अजेयः), शिवः (मङ्गलमयः)।

श्लोके ७४ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। धन्वन्तरिः (दिव्यवैद्यरूपः), धूमकेतुः (यस्य ध्वजः धूमः), स्कन्दः (पुत्रस्कन्दरूपः युद्धदेवः), वैश्रवणः (कुबेररूपः धनाधिपतिः), धाता (आदित्येषु पालकः), शक्रः (इन्द्ररूपः), विष्णुः (सर्वव्यापी पालकः), मित्रः (वैदिकः सख्यसत्यदेवः), त्वष्टा (दिव्यशिल्पी), ध्रुवः (स्थिरः अचलः), धरः (पृथिव्याः धारकः पालकश्च)।

श्लोके ७५ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। प्रभावः (सर्वशक्तेः उत्पत्तिस्थानम्), सर्वगः (सर्वव्यापी), वायुः (वायुः), अर्यमा (वैदिकः सम्मानदेवः), सविता (सूर्यः यः सर्वं कर्मे प्रेरयति), रविः (सूर्यः), उशङ्गुः (प्राचीनमुनिरूपः), विधाता (भाग्यस्य विधाता), मान्धाता (पुराणप्रसिद्धः धर्मराजा), भूतभावनः (सर्वभूतानां पोषकः)।

श्लोके ७६ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। विभुः (सर्वव्यापी प्रभुः), वर्णविभावी (सर्वरूपवर्णयुक्तः), सर्वकामगुणावहः (सर्वेष्टगुणदाता), पद्मनाभः (यस्य नाभितः कमलम् उत्पद्यते), महागर्भः (विश्वगर्भः), चन्द्रवक्त्रः (चन्द्रमुखः), अनिलः (वायुः), अनलः (अग्निः)।

श्लोके ७७ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। बलवान् (शक्तिमान्), उपशान्तः (परमशान्तः), पुराणः (प्राचीनः), पुण्यचञ्चुरिः (पुण्यकर्मसु शीघ्रगामी), कुरुकर्ता (कुरुक्षेत्रसम्बद्धः पवित्रकर्मकर्ता), कुरुवासी (कुरुक्षेत्रनिवासी), कुरुभूतः (पवित्रकर्मक्षेत्रस्वरूपः), गुणौषधः (गुणरूपः औषधः)।

श्लोके ७८ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। सर्वशयः (यस्मिन् सर्वेषां सङ्कल्पाः स्थिताः), दर्भचारी (यज्ञदर्भमध्ये चरन्), सर्वेषां प्राणिनां पतिः (सर्वजीवानां स्वामी), देवदेवः (देवानां देवः), सुखासक्तः (सुखदानरतः), सदसत्सर्वरत्नवित् (व्यक्ताव्यक्तसर्वरत्नज्ञः)।

श्लोके ७९ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। कैलासगिरिवासी (कैलासपर्वतवासी), हिमवद्गिरिसंश्रयः (हिमालयशिखरेषु शरणं प्राप्तः), कुलाहारी (नदीतटसीमाभेत्ता), कुलकर्ता (वंशमर्यादाकर्ता), बहुविद्यः (अनेकविद्यायुक्तः), बहुप्रदः (बहुदानशीलः)।

श्लोके ८० शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। वणिक् (वणिक्), वर्धकी (काष्ठशिल्पकारः), वृक्षः (वृक्षः), बकुलः (सुगन्धितबकुलवृक्षः), चन्दनः (चन्दनवृक्षः), छदः (आश्रयपत्रम्), सारग्रीवः (दृढग्रीवः), महाजत्रुः (विशालस्कन्धः), अलोलः (स्थिरः अचञ्चलः), महौषधः (परमौषधिः परमोपायः)।

श्लोके ८१ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। सिद्धार्थकारी (सर्वप्रयोजनसिद्धिकर्ता), सिद्धार्थः (सिद्धप्रयोजनः), छन्दोव्याकरणोत्तरः (वेदच्छन्दोव्याकरणस्य परमाचार्यः), सिंहनादः (सिंहगर्जनः), सिंहदंष्ट्रः (सिंहवत् दंष्ट्रायुक्तः), सिंहगः (सिंहवत् चरन्), सिंहवाहनः (सिंहवाहनः)।

श्लोके ८२ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। प्रभवात्मा (यस्य आत्मा प्रभावस्य मूलम्), जगत्कालस्थलम् (जगतः कालस्य आधारः), लोकहितः (सर्वलोकहितकारी), तरुः (आश्रयवृक्षः), सारङ्गः (चित्रवर्णः चपलः), नवचक्राङ्गः (यस्य अङ्गानि नव-सूक्ष्मचक्रस्वरूपाणि), केतुमाली (ध्वजधारी), सभावनः (सुष्ठु पोषयन् सृजन् च)।

श्लोके ८३ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। भूतालयः (सर्वभूतानाम् आलयः), भूतपतिः (सर्वभूतानां स्वामी), अहोरात्रः (दिवसः रात्रिः च स्वयम्), अनिन्दितः (निर्दोषः)।

श्लोके ८४ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। वहिता सर्वभूतानाम् (सर्वभूतान् धारयन् वहन्), निलयः (सर्वेषां विश्रामस्थानम्), विभुः (सर्वव्यापी प्रभुः), भवः (अस्तित्वस्वरूपः), अमोघः (अविफलः), संयतः (आत्मसंयमी), अश्वः (सर्वव्यापी), भोजनम् (पोषणस्वरूपम्), प्राणधारणः (प्राणान् धारयन्)।

श्लोके ८५ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। हिरण्यबाहुः (सुवर्णबाहुः), गुहापालः प्रवेशिनाम् (गुहायां प्रविष्टानां रक्षकः), प्रकृष्टारिः (पापस्य मुख्यः शत्रुः), महाहर्षः (महानन्दः), जितकामः (कामविजेता), जितेन्द्रियः (इन्द्रियविजेता)।

श्लोके ८६ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। गान्धारः (गान्धाररागस्य स्वामी), सुवासः (सुगन्धः), तपःसक्तः (तपसि निरतः), रतिः (रतिस्वरूपः), नरः (आदिपुरुषः), महागीतः (महागानः), महानृत्यः (महानृत्यः), अप्सरोगणसेवितः (अप्सरोगणैः सेवितः)।

श्लोके ८७ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। महाकेतुः (महाध्वजः), महाधातुः (महती आदिभूतधातुः), नैकसानुचरः (पर्वतशिखरेषु बहुभिः अनुचरैः सेवितः), चलः (चञ्चलः गतिशीलः), अवेदनीयः (प्रकाशद्वारा ज्ञेयः), आदेशः (दिव्यादेशः), सर्वगन्धसुखावहः (सर्वगन्धैः सुखदः)।

श्लोके ८८ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। तोरणः (तोरणद्वारम्), तरणः (पारगमनकारी), वातः (वायुः), परिधिः (परिवर्तिनी क्षितिजरेखा), पतिखेचरः (आकाशे चरन् स्वामी), संयोगः (संयोगस्वरूपः), वर्धनः (वर्धकः), वृद्धः (प्राचीनः पूज्यश्च), अतिवृद्धः (अतिप्राचीनः), गुणाधिकः (सर्वगुणेषु श्रेष्ठः)।

श्लोके ८९ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। नित्यः (शाश्वतः), आत्मसहायः (स्वयं स्वसहायः), देवासुरपतिः (देवानाम् असुराणां च स्वामी), पतिः (स्वामी), युक्तः (संयमी), युक्तबाहुः (सदा कर्मार्थं सज्जबाहुः), देवः (दीप्यमानः देवः), दिवि सुपर्वणः (दिव्यरूपः स्वर्गनिवासी)।

श्लोके ९० शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। आषाढः (दृढः अचलः), सुषन्धः (श्रेष्ठवीर्यः अक्षीणबलः), ध्रुवः (स्थिरः), हरिणः (मृगवत् चपलः), हरः (पापहर्ता), वपुरावर्तमानेभ्यः (जन्मचक्रे भ्रमतां प्राणिनां हितार्थं शरीरं धारयन्), वसुश्रेष्ठः (वसुषु श्रेष्ठः), महापथः (मोक्षस्य महामार्गः)।

श्लोके ९१ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। शिरोहरिः (ब्रह्मणः पञ्चमं शिरः अपाहृतवान्), विमर्शः (गम्भीरचिन्तनं विवेकश्च), सर्वलक्षणलक्षितः (सर्वशुभलक्षणयुक्तः), अक्षः (अचलः अक्षः), रथयोगी (रथे योगी), सर्वयोगी (सर्वयोगयुक्तः), महाबलः (महाबलवान्)।

श्लोके ९२ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। समाम्नायः (शास्त्रपरम्परा), असमाम्नायः (शास्त्रपरम्परामपि अतिक्रान्तः), तीर्थदेवः (तीर्थानां देवः), महारथः (महायोद्धा), निर्जीवः (जीवनातीतः), जीवनः (जीवनदाता), मन्त्रः (पवित्रमन्त्रः), शुभाक्षः (शुभनेत्रः), बहुकर्कशः (मायायाः पापस्य च कठोरदमनकर्ता)।

श्लोके ९३ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। रत्नप्रभूतः (रत्नसमृद्धः), रत्नाङ्गः (रत्नालङ्कृतशरीरः), महार्णवनिपानवित् (महासागरस्य गूढतलज्ञः), मूलः (आदिमूलम्), विशालः (विस्तृतः), अमृतः (अमरत्वामृतम्), व्यक्तावव्यक्तः (व्यक्तः अव्यक्तश्च), तपोनिधिः (तपसः कोषः)।

श्लोके ९४ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। आरोहणः (उत्थानकारणम्), अधिरोहः (आरोहकः पारगामी), शिलाधारी (सद्गुणधारकः), महायशाः (महायशस्वी), सेनाकल्पः (सेनापतिसदृशः), महाकल्पः (महायुगस्य अधिपतिः), योगः (योगस्वरूपः), युगकरः (युगानां कर्ता), हरिः (पापहर्ता)।

श्लोके ९५ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। युगरूपः (युगस्वरूपः), महारूपः (विशालरूपः), महानागहनः (महासर्पस्य हन्ता), वधः (घातकः प्रहारः), न्यायनिर्वापणः (न्यायस्य व्यवस्थायाः प्रदाता), पादः (आधारः), पण्डितः (विद्वान्), अचलोपमः (अचलपर्वतसदृशः)।

श्लोके ९६ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। बहुमाला (अनेकमालाधारी), महामाला (महामालाधारी), शशी (चन्द्रः), हरसुलोचनः (सुन्दरनेत्रयुक्तः हरः), विस्तारः (विशालविस्तारः), लवणः (लवणसमुद्रः, दयालुः मनोहरश्च), कूपः (गभीरकूपः सर्वस्य मूलम्), त्रियुगः (त्रियुगव्यापी), सफलोदयः (यस्य उदयः सफलतां ददाति)।

श्लोके ९७ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। त्रिलोचनः (त्रिनेत्रः), विषण्णाङ्गः (गम्भीरध्यानपरः), मणिविद्धः (रत्नालङ्कृतः), जटाधरः (जटाधारी), बिन्दुः (सृष्टेः आदिबिन्दुः), विसर्गः (सृजनशीलः सृष्टेः प्रवाहः), सुमुखः (सुन्दरमुखः), शरः (बाणः), सर्वायुधः (सर्वायुधधारी), सहः (पराक्रमी सहनशीलश्च)।

श्लोके ९८ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। निवेदनः (सर्वनिवेद्यस्य स्वीकर्ता), सुखजातः (सुखदाता), सुगन्धरः (सुगन्धधारी), महाधनुः (महाधनुर्धारी), गन्धपालिः (सुगन्धरक्षकः), भगवान् (धन्यः प्रभुः), उत्थानः सर्वकर्मणाम् (सर्वकर्मणाम् उत्थानप्रेरणा)।

श्लोके ९९ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। मन्थनः (सागरमन्थनरूपः), बहुला (विपुलः), वायुः (वायुः), सकलः (सर्वाङ्गयुक्तः), सर्वलोचनः (सर्वदर्शी), तालः (आधारः), तालः (तालज्ञः), करस्थली (करतालधारी), ऊर्ध्वसंहननः (ऊर्ध्वमुखसुदृढशरीरः), महान् (महान्)।

श्लोके १०० शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। हर्यक्षः (सिंहनेत्रः पिङ्गलनेत्रः), ककुभः (सर्वदिशाव्यापी), वज्रः (वज्रस्वरूपः), शतजिह्वः (शतजिह्वः), सहस्रपात् (सहस्रपादः), सहस्रमूर्धा (सहस्रशिरः), देवेन्द्रः (देवानाम् इन्द्रः), सर्वदेवमयः (सर्वदेवस्वरूपः), गुरुः (गुरुः आचार्यः)।

श्लोके १०१ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। ब्रह्मदण्डविनिर्माता (तपोनियमस्य दण्डस्य रचयिता), शतघ्निपाशशक्तिमान् (गदापाशशक्तिधारी), पद्मगर्भः (कमलगर्भः), महागर्भः (महाविश्वगर्भः), ब्रह्मगर्भः (यस्मिन् ब्रह्मा गर्भवत् स्थितः), जलोद्भवः (आदिजलात् उत्पन्नः)।

श्लोके १०२ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। गभस्तिः (किरणः), ब्रह्मकृत् (ब्रह्मणः कर्ता), ब्राह्मी (ब्रह्मस्वरूपः), ब्रह्मवित् (ब्रह्मज्ञः), ब्राह्मणः (पवित्रज्ञानी), गतिः (परमं लक्ष्यम्), अनन्तरूपः (अनन्तरूपः), नैकात्मा (बहुरूपात्मा), तिग्मतेजः (तीक्ष्णतेजस्वी), स्वयम्भूः (स्वयम् उत्पन्नः)।

श्लोके १०३ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। ऊर्ध्वगात्मा (यस्य आत्मा सदा ऊर्ध्वगामी), पशुपतिः (सर्वपशूनां स्वामी), वातरम्हा (वायुवत् वेगवान्), मनोजवः (मनोवत् वेगवान्), चन्दनी (चन्दनलिप्तः), पद्मनालाग्रः (कमलनालाग्रे स्थितः), सुरभ्युत्तरणः (मधुरकृपया तारकः), नरः (आदिपुरुषः)।

श्लोके १०४ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। कर्णिकारमहास्रग्वी (कर्णिकारपुष्पमहामालाधारी), नीलमौलिः (नीलमुकुटः), पिनाकधृत् (पिनाकधनुर्धारी), उमापतिः (उमायाः पतिः), उमाकान्तः (उमायाः प्रियः), जाह्नवीधृत् (मस्तके गङ्गाधारी), उमाधवः (उमायाः पतिः)।

श्लोके १०५ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। वरः (श्रेष्ठः), वराहः (वराहरूपधारी), वरदः (वरदाता), वरेण्यः (परमवाञ्छनीयः), सुमहास्वनः (गम्भीरमहाध्वनिः), महाप्रसादः (महानुग्रहः), दमनः (दमनकारी), शत्रुहा (शत्रूणां हन्ता), श्वेतपिङ्गलः (श्वेतपीतवर्णः)।

श्लोके १०६ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। पीतात्मा (सुवर्णोज्ज्वलात्मा), परमात्मा (परमात्मा), प्रयतात्मा (संयतात्मा), प्रधानधृत् (प्रधानतत्त्वस्य धारकः), सर्वपार्श्वमुखः (सर्वपार्श्वेषु मुखयुक्तः), त्र्यक्षः (त्रिनेत्रः), धर्मसाधारणः (सर्वधर्माणां साधारणधारकः), वरः (श्रेष्ठः)।

श्लोके १०७ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। व्यासः (महान् व्याख्याता), सर्गः (सृष्टिस्वरूपः), सुसङ्क्षेपः (सर्वार्थस्य सुन्दरसंक्षेपः), विस्तारः (पूर्णविस्तारः), पर्यायः (चक्रवत् पुनरावर्तमानः क्रमः), नरः (आदिपुरुषः), ऋतुः (ऋतुः), संवत्सरः (वर्षम्), मासः (मासः), पक्षः (पक्षः), सङ्ख्यासमापनः (सर्वसङ्ख्यागणनायाः पूर्णकर्ता)।

श्लोके १०८ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। कालः (कालस्य सूक्ष्मतमः अंशः), काष्ठा (कालस्य बृहत्तरः अंशः), लवः (क्षणः), मात्रा (कालस्य शब्दस्य च मूलमापनम्), मुहूर्तः (शुभमुहूर्तः), अहः (दिवसः), क्षपा (रात्रिः), क्षणः (क्षणिकं पलम्), विश्वक्षेत्रम् (समस्तविश्वस्य क्षेत्रम्), प्रजाबीजम् (सर्वसन्तानबीजम्), लिङ्गम् (सृष्टेः सूक्ष्मजननप्रतीकम्), आद्यः (आदिमः), निर्गमः (यतः सर्वं निर्गच्छति तत् स्थानम्)।

श्लोके १०९ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। सदसत्स्वरूपः (भूतं भविष्यत् च, व्यक्तम् अव्यक्तं च स्वरूपं यस्य), पिता (पिता), माता (माता), पितामहः (पितामहः), स्वर्गद्वारम् (स्वर्गस्य द्वारम्), प्रजाद्वारम् (सन्तानस्य द्वारम्), मोक्षद्वारम् (मोक्षस्य द्वारम्), त्रिविष्टपम् (स्वर्गः स्वयम्)।

श्लोके ११० शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। निर्वाणम् (मोक्षस्वरूपः), ह्लादनः (आनन्दयिता ताजगीदायकः), ब्रह्मलोकः (ब्रह्मलोकः), परा गतिः (परमं लक्ष्यम्), देवासुरविनिर्माता (देवानाम् असुराणां च सर्जकः), देवासुरपरायणः (देवानाम् असुराणां च परमं शरणम्)।

श्लोके १११ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। देवासुरगुरुः (देवानाम् असुराणां च आचार्यः), देवः (दीप्यमानः देवः), देवासुरनमस्कृतः (देवैः असुरैः च नमस्कृतः), देवासुरमहामात्रः (देवासुराणां महामन्त्री), देवासुरगणाश्रयः (देवासुरगणानां शरणम्)।

श्लोके ११२ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। देवासुरगणाध्यक्षः (देवासुरगणानाम् अधिपतिः), देवासुरगणाग्रणीः (देवासुरगणानां प्रमुखनायकः), देवातिदेवः (देवानाम् अपि देवः), देवर्षिः (दिव्यमुनिः), देवासुरवरप्रदः (देवासुरेभ्यः वरदाता)।

श्लोके ११३ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। देवासुरेश्वरः (देवासुराणाम् ईश्वरः), विश्वम् (विश्वस्वरूपः), देवासुरमहेश्वरः (देवासुराणां महेश्वरः), सर्वदेवमयः (सर्वदेवस्वरूपः), अचिन्त्यः (अचिन्त्यः), देवतात्मा (दिव्यतत्त्वस्वरूपः), आत्मसम्भवः (स्वयम् उत्पन्नः)।

श्लोके ११४ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। इड्यः (स्तुत्यः), हस्तीश्वरः (गजानां स्वामी), व्याघ्रः (व्याघ्रः), देवसिंहः (देवेषु सिंहः), नरर्षभः (पुरुषेषु श्रेष्ठः)।

श्लोके ११५ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। विबुधः (पूर्णजागृतः ज्ञानी), अग्रवरः (सर्वोत्तमः), सूक्ष्मः (सूक्ष्मः), सर्वदेवः (सर्वदेवस्वरूपः), तपोमयः (तपःस्वरूपः), सुयुक्तः (पूर्णसंयमी), शोभनः (दीप्तिमान्), वज्री (वज्रधारी), प्रसानां प्रभवः (सर्वायुधानाम् उत्पत्तिस्थानम्), अव्ययः (अक्षयः)।

श्लोके ११६ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। गुहः (हृदयगुहायां गुप्तः), कान्तः (दीप्तिमान् प्रियः), निजः (स्वस्वरूपः), सर्गः (सृष्टिः), पवित्रः (शुद्धः), सर्वपावनः (सर्वशुद्धिकर्ता), शृङ्गी (शृङ्गधारी), शृङ्गप्रियः (पर्वतशिखरप्रियः), बभ्रुः (रक्तपिङ्गलवर्णः), राजराजः (राजाधिराजः), निरामयः (सर्वरोगरहितः)।

श्लोके ११७ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। अभिरामः (अत्यन्तमनोहरः), सुरगणः (देवगणः), विरामः (सर्वयत्नस्य अन्तिमविरामः), सर्वसाधनम् (सर्वकार्यसिद्धेः साधनम्), ललाटाक्षः (ललाटे नेत्रधारी), विश्वदेवः (विश्वस्य देवः), हरिणः (मृगवत् द्रुतगामी), ब्रह्मवर्चसः (पवित्रब्रह्मतेजस्वी)।

श्लोके ११८ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। स्थावराणां पतिः (स्थिरपदार्थानां स्वामी), नियमेन्द्रियवर्धनः (इन्द्रियनियमस्य वर्धकः), सिद्धार्थः (सिद्धप्रयोजनः), सिद्धभूतार्थः (यस्य सर्वभूतानां सत्यं सिद्धम्), अचिन्त्यः (अचिन्त्यः), सत्यव्रतः (सत्यव्रतः), शुचिः (शुद्धः पवित्रः)।

श्लोके ११९ शिवस्य नामानि कीर्त्यन्ते। व्रताधिपः (सर्वव्रतानां स्वामी), परं ब्रह्म (परमं ब्रह्म), भक्तानां परमा गतिः (भक्तानां परमं शरणम्), विमुक्तः (मुक्तः), मुक्ततेजाः (मुक्तप्रकाशः), श्रीमान् (ऐश्वर्यवान्), श्रीवर्धनः (ऐश्वर्यवर्धकः), जगत् (समस्तं विश्वम्, येन शिवसहस्रनाम्नां समाप्तिः भवति)।