नारायणाय सर्वकर्मसमर्पणम्
अयं श्लोकः समर्पणस्य प्रार्थना, यत्र भक्तः शरीरवचनमन इन्द्रियबुद्धिहृदयैः कृतं सर्वं कर्म परमेश्वराय नारायणाय समर्पयति। इदं निष्कामभक्तेः बलिष्ठं अभिव्यञ्जनम्, अस्मान् स्मारयति यत् अस्माकं सर्वे यत्नाः दिव्याय अर्पणानि सन्ति।
पद्यानि
अत्र परमाभिमानं विहाय सर्वाणि कायिक-वाचिक-मानसिक-इन्द्रिय-बौद्ध-आत्मिक क्रियाण्यपि प्रकृतेः स्वाभाविकाद् भावात् समुत्पन्नानि विज्ञाय, तानि निखिलानि निरहङ्कारेण भावेन परमेश्वरं नारायणं निमित्तीकृत्य समर्पणपुरःसरं वितनोति । तथा च कर्तृभावनं विसृजत्त्वम् अन्त सर्वं ते प्रीत्यै यथा स्यात् परमात्मने तदेवाविस्म यामि ।
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
प्रतिदिनं अथवा शुभतिथौ
ब्राह्मे मुहूर्ते सन्ध्याकाले च
घृतदीपः, धूपः, शुद्धपुष्पं, जलं च
- मानसिकशान्तिः, आत्मोन्नतिः, मङ्गलमयवातावरणम्
पृष्ठभूमिः
अयं श्लोकः समर्पणस्य प्रार्थना, यत्र भक्तः शरीरवचनमन इन्द्रियबुद्धिहृदयैः कृतं सर्वं कर्म परमेश्वराय नारायणाय समर्पयति। इदं निष्कामभक्तेः बलिष्ठं अभिव्यञ्जनम्, अस्मान् स्मारयति यत् अस्माकं सर्वे यत्नाः दिव्याय अर्पणानि सन्ति।
अस्य पाठस्य विषये
रचयिता: Maharishi Vedavyasa · Ancient Vedic Rishi · Traditional antiquity
Traditionally credited as the compiler of the four Vedas and the author of the Mahabharata (within which the Bhagavad Gita appears) and the Puranas — making him one of the most cited authorial figures in the entire Hindu canon, spanning philosophy, epic narrative, and devotional literature.
ज्ञातव्य-विशेषः
स्रोतः
अयं श्लोकः नारायणोपनिषदः भागः, यः कृष्णयजुर्वेदसम्बद्धः उत्तरवैदिकग्रन्थः। अयं नित्यहिन्दूपासनायां बहुलतया पठ्यमानः समर्पणप्रार्थनासु अन्यतमः।
अर्थः
श्लोकस्य अर्थः: 'यत्किञ्चित् करोमि – कायेन, वाचा, मनसा, इन्द्रियैः, बुद्ध्या, आत्मना, स्वभावेन अपि – तत्सर्वं परमनारायणाय समर्पयामि।' इति। एतत् केवलकर्मकाण्डं न, अपि तु प्रतिक्रियायाः पूर्णसमर्पणम्।
रचना
प्रार्थना सप्त करणानि उपकरणानि वा गणयति: कायः, वाचा, मनः, इन्द्रियम्, बुद्धिः, आत्मा, प्रकृतिस्वभावः च। सर्वक्रियास्रोतान् आच्छाद्य, किमपि असमर्पितं न अवशिष्यते।
प्रयोगः
भक्ताः प्रायः पूजायाः अन्ते, भोजनात् प्राक्, महत्त्वपूर्णक्रियायाः अनन्तरं च इमं श्लोकम् पठन्ति – सामान्यक्रियाः भक्तिरूपं परिणेतुम्। एषः नारायणोपनिषदः पाठक्रमस्य अपि मुख्यभागः।
