ॐ नमो नारायणाय

श्रीशुक उवाच - हे तात, विष्णौ तत्परः सन् सततं किं जपन् मर्त्यः संसारदुःखात् मुच्यते? सर्वेषां हिताय मे वद।

व्यास उवाच - अहम् अष्टाक्षरं मन्त्रं प्रवक्ष्यामि, यः मन्त्राणां मन्त्र उत्तमः। यं जपन् मर्त्यः जन्मसंसारबन्धनात् मुच्यते।

द्विजः हृदयपुण्डरीकमध्ये स्थितं शङ्खचक्रगदाधरं विष्णुम् एकाग्रमनसा ध्यात्वा जपं कुर्यात्।

एकान्ते निर्जने स्थाने, विष्णोः अग्रे वा, जलस्य अन्तिके वा, चित्ते विष्णुं निधाय अष्टाक्षरं मन्त्रं जपेत्।

अष्टाक्षरस्य मन्त्रस्य ऋषिः नारायणः स्वयम्, छन्दः दैवी गायत्री, देवता परमात्मा च।

ॐकारः शुक्लवर्णः, नकारः रक्तवर्णः, मोकारः कृष्णवर्णः, नाकारः रक्तवर्णः उच्यते।

राकारः कुङ्कुमाभः, यकारः पीतः, णाकारः अञ्जनाभः, यकारः बहुवर्णकः उच्यते।

'ॐ नमो नारायणाय' इति मन्त्रः सर्वार्थसाधकः। हे तात, भक्तानां जपतां स्वर्गमोक्षफलप्रदः। एषः मन्त्रः वेदानां प्रणवेन सिद्धः सनातनः।

अयम् अष्टाक्षरः मन्त्रः सर्वपापहरः श्रीमान्, सर्वमन्त्रेषु च उत्तमः। एनं मन्त्रं जपन् नारायणं स्मरेत्।

संध्यायाः अवसाने सततं जपन् सर्वपापैः प्रमुच्यते। एष एव परः मन्त्रः, एष एव परं तपः।

एष एव परः मोक्षः, एषः स्वर्गः उदाहृतः। सर्ववेदरहस्येभ्यः सारः एषः समुद्धृतः।

विष्णुना पुरा मनुजानां हिताय वैष्णवानां हिताय एषः मन्त्रः उक्तः। एवं ज्ञात्वा ततः विप्रः इमम् अष्टाक्षरं स्मरेत्।

स्नात्वा शुचिः भूत्वा शुचौ देशे पापविशुद्धये जपेत्। जपे, दाने, होमे, गमने, ध्यानपर्वसु च (अयं मन्त्रः प्रयोज्यः)।

कर्मपूर्वे (प्रारम्भे) परे (अन्ते) च नारायणं मन्त्रं जपेत्। शुचिः भूत्वा समाहितः सन् सहस्रं नियुतं वा जपेत्।

मासि मासि द्वादश्यां तिथौ विष्णुभक्तः द्विजोत्तमः स्नात्वा शुचिः सन् 'नमो नारायण' इति शतं जपेत् यः, सः (फलम् अवाप्नोति)।

सः परमं देवं नारायणम् अनामयं गच्छेत्। यः गन्धपुष्पादिभिः विष्णुम् अनेन मन्त्रेण आराध्य जपेत्, सः तत् गच्छेत्।

हृदि हरिं देवं कृत्वा यः एनं मन्त्रं जपेत्, सः महापातकयुक्तोऽपि मुच्यते, नात्र संशयः।

सः सर्वपापविशुद्धात्मा भूत्वा परमां गतिं गच्छेत्। प्रथमेन लक्षेण (जपेन) आत्मशुद्धिः भविष्यति।

द्वितीयेन लक्षेण मनुसिद्धिम् अवाप्नुयात्। तृतीयेन लक्षेण स्वर्गलोकम् अवाप्नुयात्।

चतुर्थेनासंख्याकेन जपस्य लक्षेण भगवतः सामीप्यपदवीं प्राप्नोति, पञ्चमेन तु जपलक्षकेण मलिहरहितं शुद्धं ज्ञानमुपजायते।

तथा षष्ठेन जपलक्षपूर्णतासमये श्रीविष्णौ निश्चला मतिर्जायते, सप्तमेन च जपसंख्यापूरणेन भगवतः स्वरूपसाक्षात्कारं लभते।

अष्टमेन जपसंख्यालक्षकेण मनुष्यो मोक्षपदवीमधिगच्छति; अतः स्वकीयधर्मेण युक्तो द्विजोत्तमः श्रद्धापूर्वकं जपं कुर्यात्।

इदम् अष्टाक्षरं मन्त्रं सर्वसिद्धिप्रदम् आलस्यरहितः साधकः जपेत्; येन कृते जपे दुःस्वप्नाः, असुराः, पिशाचाः, उरगाः, ब्रह्मराक्षसाश्च न बाधन्ते।

मन्त्रजपकर्तारं पुरुषं चोराः, क्षुद्राः, व्याधयश्च नोपसर्पन्ति; यः पुमान् एकाग्रमनसा, अचञ्चलचित्तेन, विष्णुभक्त्या च दृढनिश्चयो वर्तते।

स तु मृत्युनिवारकं नारायणस्य मन्त्रमेव सतत जपेत्; यतोऽयं मन्त्राणां मध्ये परममन्त्रः देवानाञ्च मुख्यो देवः अस्ति।

अयं च ॐकारादि अष्टाक्षरो मन्त्रः गोपनीयवस्तूनमपि परमं गुह्यमस्ति; एनं जपतां नराणामायुष्यं, धनं, पुत्राः, पशवः, विद्या, महान् यशश्च प्राप्यन्ते।

धर्ममर्थं कामं मोक्षञ्च मनुष्यो मन्त्रजपेन प्राप्नोति; इदं वचनं सत्यं धर्मयुक्तञ्च भवति, यतः वेदश्रुतीनां प्रमाणानि तत्र निदर्शनानि सन्ति।

अयं मन्त्रो नराणां निश्चयतः सिद्धिकरः मन्त्ररूपश्च वर्तते, अत्र संशयो नास्ति; ऋषयः, पितरः, देवाः, सिद्धाः, असुराः, राक्षसाः च सर्वे एतमेव जपन्ति।

एतमेव परं मन्त्रं जपित्वा एव इतो गताः सर्वे परां सिद्धिं प्राप्ताः; यः पुमान् शास्त्रविधानमार्गेण आत्मनः कालम् ज्ञात्वा अन्त्यकालेऽपि अयं जपं कुर्वन् तस्य विष्णोः परमं पदं प्राप्नोति।

'नारायणाय नमः' इत्येव मन्त्रः संसारस्य घोरविषं हरतीत्येतत् सत्यमेव अस्ति; हे भव्यमतयः मुदिताः विरागाः जनाः, शृणुत, अहमूर्ध्वबाहून् कृत्वा उच्चैः स्वरेणैतत् उपदिशामि।

अद्याहम् ऊर्ध्वबाहुः भूत्वा सत्यपूर्वकमेव ब्रवीमि—हे पुत्र शिष्याः, यूयं शृणुत, अस्माद् अष्टाक्षरात् मन्त्रात् परो अन्यो मन्त्रो नास्ति।

सत्यं सत्यं पुनः सत्यं बाहुमुक्षिप्य उच्चैः उच्यते यद्—वेदानां मध्ये अस्माच्छास्त्रात् परं शास्त्रं नास्ति, केशवात् च परो देवो नास्ति।

सर्वाणि शास्त्राणि सम्यग् आलोच्य विचार्य च मुहुर्मुहुः इदमेकमेव सुनिष्पन्नं यत् सदा नारायण एव ध्येयो भवतीति।

इत्थं हे शिष्य, तव पुण्यप्रदं सकलं मया प्रोक्तम्, विविधाः कथाश्चापि कथिताः, अतः त्वं जनार्दनमेव भजस्व।

हे महाबुद्धे पुत्र, यदि त्वं सिद्धिम् अभिप्ससि, तर्हि सर्वदुःखविनाशकम् इमम् अष्टाक्षरं मन्त्रं निरन्तरं जपस्व।

व्यासमुखात् निसृतम् इदं स्तोत्रं ये पुरुषाः त्रिसंध्यं पठन्ति, ते धौतपाण्डुरपटा इव राजहंसाः भयातृताः सन्तः संसारसमुद्रं लीलया तरन्ति।

इति श्रीमन्नरसिंहपुराणे अष्टाक्षरमाहात्म्यं नाम सप्तदशोऽध्यायः सम्पूर्णः।