नृसिंहाष्टोत्तरशतनामावली
इयं नृसिंहाष्टोत्तरशतनामावली भगवतः नृसिंहस्य अष्टोत्तरशतनामभिः स्तुतिः। प्रत्येकनाम ‘ॐ नृसिंहाय नमः’ इत्यतः ‘लक्ष्मीनृसिंहाय नमः’ पर्यन्तं क्रमशः उच्चार्य भक्त्या भगवतः गुणाः कीर्त्यन्ते।
पद्यानि
अष्टोत्तरशतनामावली
भगवतः १०८ पावननामानि, यैः प्रणवपूर्वकं नमः-अन्तेन च अर्चनं जप्यते।
नरसिंहस्वरूपिणे श्रीमन्नारायणाय सादरं प्रणामाः।
श्लोकः 1
श्रेष्ठसिंहस्वरूपिणे महाप्रभवे नमः।
श्लोकः 2
अप्राकृतदिव्यसिंहाय भगवते नमः।
श्लोकः 3
अमिताचिन्त्यबलशालिने प्रभवे नमः।
श्लोकः 4
दुष्टदमनार्थमुग्ररूपधराय सिंहाय नमः।
श्लोकः 5
देवानां देवाय परमेश्वराय नमः।
श्लोकः 6
भक्तवचनरक्षार्थं पाषाणस्तम्भादाविर्भूताय नमः।
श्लोकः 7
प्रज्वलितभीषणनेत्राय भगवते नमः।
श्लोकः 8
भयङ्करक्रोधरूपिणे नमः।
श्लोकः 9
सर्वथा विस्मयजनकाय अद्भूतरूपाय नमः।
श्लोकः 10
सर्वैश्वर्यसम्पन्नाय श्रीसहिताय नमः।
श्लोकः 11
योगिजनप्राप्यानन्दस्वरूपाय नमः।
श्लोकः 12
त्रिभिः पादैस्त्रैलोक्यं क्रान्तवते त्रिविक्रमाय नमः।
श्लोकः 13
भक्तानां सकलपापदुःखहारिणे हरये नमः।
श्लोकः 14
भीषणगर्जनेन ब्रह्माण्डं कम्पयते नमः।
श्लोकः 15
सुदर्शनचक्रधारिणे भगवते नमः।
श्लोकः 16
सर्वोत्कृष्टविजयरूपाय नमः।
श्लोकः 17
भक्तानां विजयसंवर्धकाय नमः।
श्लोकः 18
पञ्चमुखाय सिंहस्वरूपिणे नमः।
श्लोकः 19
सर्वव्यापिने परात्परब्रह्मस्वरूपाय नमः।
श्लोकः 20
भक्तानां कृते शान्तरूपाय सौम्याय नमः।
श्लोकः 21
दुष्टानां कृते भीषणपराक्रमाय नमः।
श्लोकः 22
प्रदीप्ताग्निसदृशमुखमण्डलाय नमः।
श्लोकः 23
प्रज्वलिताग्निशिखामालाधारिणे नमः।
श्लोकः 24
प्रलयकालाग्निसदृशतेजसे नमः।
श्लोकः 25
निखिलविश्वस्य श्रेष्ठस्वामिने नमः।
श्लोकः 26
ललाटे ज्ञाननेत्रधारिणे नमः।
श्लोकः 27
अनन्तदृष्टिधराय सर्वद्रष्ट्रे नमः।
श्लोकः 28
अत्युग्रतेजोमयत्वादवलोकयितुमशक्याय नमः।
श्लोकः 29
दुष्टशत्रूणां संतापकारिणे नमः।
श्लोकः 30
तीक्ष्णदंष्ट्रारूपायुधधारिणे नमः।
श्लोकः 31
सर्वज्ञाय प्रकृष्टज्ञानमयाय नमः।
श्लोकः 32
अधर्मविनाशार्थम् अत्यन्तक्रोधयुक्ताय नमः।
श्लोकः 33
सर्वदा मङ्गलप्रदाय कल्याणस्वरूपाय नमः।
श्लोकः 34
हिरण्यकशिपोः असुरस्य संहारकारिणे नमः।
श्लोकः 35
सकलदैत्यदानवनाशकाय नमः।
श्लोकः 36
कल्याणगुणैः परिपूर्णाय नमः।
श्लोकः 37
परममङ्गलस्वरूपाय नमः।
श्लोकः 38
कल्याणकरबलसम्पन्नाय नमः।
श्लोकः 39
भक्तानां सदा मङ्गलविधायिने नमः।
श्लोकः 40
दुष्टभयङ्करविग्रहाय नमः।
श्लोकः 41
अत्यन्तघोरभीषणरूपिणे नमः।
श्लोकः 42
विचित्रसृष्टिकर्त्रे नमः।
श्लोकः 43
निखिलजगत्कारणभूताय नमः।
श्लोकः 44
ज्योतिश्चक्रमयाय जगदाधाराय नमः।
श्लोकः 45
त्रिभुवनस्वरूपाय नमः।
श्लोकः 46
सर्वस्य नियन्त्रे ईश्वराय नमः।
श्लोकः 47
सकललोकाधिपतये नमः।
श्लोकः 48
सर्वव्यापिने परमप्रभवे नमः।
श्लोकः 49
भीषणप्रलयगर्जनेन युक्ताय नमः।
श्लोकः 50
अलौकिकाय प्रकाशमयाय नमः।
श्लोकः 51
स्वरूपसामर्थ्यात् कदापि न च्युताय नित्यस्वरूपाय नमः।
श्लोकः 52
सर्वज्ञाय लक्ष्मीरमणाय नमः।
श्लोकः 53
इन्द्रियातीतदिव्यतत्त्वाय नमः।
श्लोकः 54
अव्ययाय नित्यशाश्वताय नमः।
श्लोकः 55
दुष्टानां संहारकाय नमः।
श्लोकः 56
वैजयन्तीमालाधारिणे नमः।
श्लोकः 57
भक्तेभ्यो वाञ्छितवरदायकाय नमः।
श्लोकः 58
समग्रविश्वस्य पोषणकर्त्रे नमः।
श्लोकः 59
विस्मयकारिणे अलौकिकस्वरूपाय नमः।
श्लोकः 60
प्रशान्ताय अतिसुन्दराय च नमः।
श्लोकः 61
सर्वव्यापिने श्रीविष्णवे नमः।
श्लोकः 62
क्षराक्षरपुरुषेभ्यः श्रेष्ठतमाय पुरुषोत्तमाय नमः।
श्लोकः 63
पापरहितदिव्यास्त्रसम्पन्नाय नमः।
श्लोकः 64
नखरूपायुधैः शत्रुविदारकाय नमः।
श्लोकः 65
सूर्यकोटिसदृशतेजोमयाय नमः।
श्लोकः 66
देवाधिदेवाय सुरेश्वराय नमः।
श्लोकः 67
अनन्तभुजधारिणे नमः।
श्लोकः 68
सर्वविदे सर्वज्ञस्वरूपाय नमः।
श्लोकः 69
भक्तेभ्यः सकलसिद्धिप्रदात्रे नमः।
श्लोकः 70
वज्रवत् कठोरातीलदंष्ट्राय नमः।
श्लोकः 71
वज्रतुल्यतीक्ष्णनखसम्पन्नाय नमः।
श्लोकः 72
परमानन्दस्वरूपाय नमः।
श्लोकः 73
शत्रूणां संतापनाय नमः।
श्लोकः 74
सर्वयन्त्रेषु मूर्तिमते नमः।
श्लोकः 75
आसुरयन्त्राणां विनाशकाय नमः।
श्लोकः 76
सकलतन्त्राणां मूलस्वरूपाय नमः।
श्लोकः 77
प्राकृतनेत्राणामगोचराय नमः।
श्लोकः 78
भक्तिभाववतां पुरतः साक्षात् प्रकटीभूताय नमः।
श्लोकः 79
भक्तेषु मातृवत् स्नेहपरायणाय नमः।
श्लोकः 80
वैशाखशुक्लचतुर्दश्यामाविर्भूताय नमः।
श्लोकः 81
शरणागतानां रक्षणाय सदा तत्पराय नमः।
श्लोकः 82
जगत्प्रसिद्धपरमोदारयशसे नमः।
श्लोकः 83
परमपवित्रस्वरूपाय नमः।
श्लोकः 84
अनन्तमहिमासम्पन्नाय श्रेष्ठस्वरूपाय नमः।
श्लोकः 85
अप्रतिहतभीषणपराक्रमाय नमः।
श्लोकः 86
ऋग्यजुःसामरूपैर्वेदैः पूजिताय नमः।
श्लोकः 87
षाड्गुण्यैश्वर्यसम्पन्नाय परब्रह्मणे नमः।
श्लोकः 88
सर्वलोकानां सर्वोच्चशासकाय नमः।
श्लोकः 89
वक्षःस्थले श्रीवत्सचिह्नधारिणे नमः।
श्लोकः 90
श्रीदेव्याः नित्यनिवासभूताय नमः।
श्लोकः 91
निखिलचराचरे व्याप्ताय नमः।
श्लोकः 92
सकलजगद्रूपाय नमः।
श्लोकः 93
समस्तविश्वस्य संरक्षणकर्त्रे नमः।
श्लोकः 94
समग्रब्रह्माण्डस्य नाथाय नमः।
श्लोकः 95
अनन्तविशालविग्रहाय नमः।
श्लोकः 96
नरसिंहयोर्युगपद्रूपधारिणे नमः।
श्लोकः 97
सर्वान्तर्यामिणे परमचेतनाय नमः।
श्लोकः 98
सर्वप्रकाशकपरमदिव्यतेजसे नमः।
श्लोकः 99
प्राकृतत्रिगुणरहिताय नमः।
श्लोकः 100
नरोत्तमसिंहस्वरूपाय नमः।
श्लोकः 101
सर्वोच्चाय परमार्थतत्त्वरूपाय नमः।
श्लोकः 102
परममोक्षस्वरूपपरमधामभूताय नमः।
श्लोकः 103
सच्चिदानन्दमयदिव्यशरीराय नमः।
श्लोकः 104
महालक्ष्मीसमेताय भगवान् श्रीनृसिंहाय नमः।
श्लोकः 105
सर्वभूतान्तरात्मने नमः।
श्लोकः 106
अचलधैर्यसम्पन्नाय गम्भीराय नमः।
श्लोकः 107
परमभक्तप्रह्लादस्य रक्षणकर्त्रे नमः।
श्लोकः 108
समापनम् फलश्रुतिश्च
पाठस्य समाप्तिः, ईश्वरार्पणं फलप्राप्तिश्च।
एतेन भगवान् श्रीलक्ष्मीनृसिंहस्य अष्टोत्तरशतदिव्यनाम्नां मङ्गलमयी स्तुतिः परिसमाप्ता भवति।
श्लोकः समापनम्
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
प्रतिदिनं अथवा शुभतिथौ
ब्राह्मे मुहूर्ते सन्ध्याकाले च
घृतदीपः, धूपः, शुद्धपुष्पं, जलं च
- मानसिकशान्तिः, आत्मोन्नतिः, मङ्गलमयवातावरणम्
पृष्ठभूमिः
इयं नृसिंहाष्टोत्तरशतनामावली वैष्णवपरम्परायाम् अत्यन्तं पवित्रा स्तुतिः। भगवतः नृसिंहस्य, यः विष्णोः अवतारः स्तम्भात् उद्भूतो हिरण्यकशिपुं हत्वा भक्तप्रह्लादं ररक्ष, तस्य स्तवने इयं रचिता। प्रातःकाले स्नानान्ते वा विष्णुमन्दिरे वा विशेषतः नृसिंहप्रतिमायाः पुरतः स्नानान्ते वा पठितुं शक्यते। फलश्रुतिः शान्तिदायिनी सर्वविघ्ननिवारिणी च।
ज्ञातव्य-विशेषः
नामसंख्या
अस्य स्तोत्रस्य अष्टोत्तरशतनामावली १०८ नामधेयानि धारयति, येषु प्रत्येकं 'ॐ' इत्यनेन आरभ्य 'नमः' इत्यनेन समाप्यते।
प्रह्लादसम्बन्धः
१०७ क्रमाङ्के 'प्रह्लादपालकाय' इति नाम अस्ति, यत् भक्तप्रह्लादस्य रक्षार्थं नृसिंहस्य अवतारं स्मारयति।
स्तम्भजन्म
६ क्रमाङ्के 'स्तम्भजाय' इति नाम नृसिंहस्य स्तम्भात् उद्भवं द्योतयति, यत्र हिरण्यकशिपुः 'मम स्तम्भे न देवः न असुरः' इति वाक्यं खण्डितवान्।
उग्ररूपम्
४ (उग्रसिंहाय), ८ (रौद्राय), २० (अघोराय), ३२ (चण्डकोपिने) इत्यादीनि नामानि नृसिंहस्य भयङ्करं रूपं वर्णयन्ति।
दिव्यत्वम्
२ (दिव्यसिंहाय), ५० (दिव्याय), ५९ (अद्भुताय), ९८ (परंज्योतिषे) इत्यादीनि नामानि नृसिंहस्य अलौकिकं तेजः प्रकाशयन्ति।
विष्णुस्वरूपम्
६१ (श्रीविष्णवे), ८९ (श्रीवत्साङ्काय), ९० (श्रीनिवासाय) इत्यादीनि नामानि नृसिंहं महाविष्णोः अवतारत्वेन स्थापयन्ति।
Vishnu
हिन्दूधर्मःतः अधिकम्
सर्वं पश्यतसम्बद्धशिक्षाः
सैव शिक्षा, विविधपरम्परासु प्रतिध्वनिता