Bharat Devotion
Embroidered artwork for अच्युतशतकम्: Embroidered Om symbol above a brass diya, marigolds and a temple spire at sunrise

अच्युतशतकम्

स्तोत्राणिविष्णुः

अच्युतशतकम्

अयम् एकः स्तोत्रः अस्ति यं महान् श्रीवैष्णवाचार्यः वेदान्तदेशिकः प्रणीतवान्। अत्र परमेश्वरः शरणगतानां कृते सर्वदा सत्यशीलः इति वर्ण्यते। अस्य दिव्यस्वरूपम्, स्रष्टृत्वम्, पालनकर्तृत्वम्, भक्तस्य च नम्रं समर्पणम् अत्र विवृतानि सन्ति।

पद्यानि

वेदान्तदेशिकविरचितम् नमत त्रिदशानां नाथं सत्यं दासानामच्युतं स्थिरज्योतिः गरुडनदीतटतमालं अहीन्द्रनगरौषधाचलैकगजेन्द्रम्
vedaantadeshikaviracitam namata tridashaanaam naatham satyam daasaanaamacyutam sthirajyotih garudanadeetatatamaalam aheendranagaraushadhaacalaikagajendram | 1 |

अत्र भगवतः स्तुतिः क्रियते। स त्रिदशानां नाथः सत्यस्वरूपो दासानामच्युतः स्थिरज्योतिर्गरुडनदीतटे तमाल इव स्थितोऽहीन्द्रनगरस्यौषधाचलस्यैको गजेन्द्र इव प्रसिद्धः।

श्लोकः 1

किङ्करसत्य स्तुतिस्तव स्वयम्भू गेहिनी विलासव्याहृतिमयी फणिता बालेन मया पञ्जरशुक जल्पितमिव करोतु प्रसादम्
kinkarasatya stutistava svayambhoo gehinee vilaasavyaahritimayee phanitaa baalena mayaa panjarashuka jalpitamiva karotu prasaadam | 2 |

हे किङ्करसत्य भवतः स्तुतिः स्वयम्भूगेहिन्याः सरस्वत्याः विलासव्याहृतिमयी सा बालेन मया फणिता पञ्जरशुकजल्पितमिव प्रसादं करोतु।

श्लोकः 2

मलिनमपि भाषितं मम किङ्करसत्य तव कीर्तिज्योत्स्नाप्रसरे लग्नं लभतां विशुद्धिं सलिलमिव त्रिपथगास्रोतोगतम्
malinamapi bhaashitam mama kinkarasatya tava keertijyotsnaaprasare lagnam labhataam vishuddhim salilamiva tripathagaasrotogatam | 3 |

हे किङ्करसत्य मम मलिनमपि भाषितं तव कीर्तिज्योत्स्नाप्रसरे लग्नं सत् त्रिपथगास्रोतोगतं सलिलमिव विशुद्धिं लभताम्।

श्लोकः 3

त्रस्तरि नयेन स्थापिता शोभतां त्रिदशानां नाथ तव समाजे वन्दित्व महितानां मध्ये श्रुतीनां बालिशा मम स्तुतिः
trastari nayena sthaapitaa shobhataam tridashaanaam naatha tava samaaje vanditva mahitaanaam madhye shruteenaam baalishaa mama stutih | 4 |

हे त्रिदशानां नाथ तव समाजे नयेन त्रस्तरि स्थापिता महितानां श्रुतीनां मध्ये वन्दित्व मम बालिशा स्तुतिः शोभताम्।

श्लोकः 4

अस्मद्गुरूणामच्युत जिह्वासिंहासने लब्धप्रतिष्ठः प्रतिपादितपरमार्थो वारयस्यपण्डितत्वमस्माकम्
asmadguroonaamacyuta jihvaasimhaasane labdhapratishthah pratipaaditaparamaartho vaarayasyapanditatvamasmaakam | 5 |

हे अच्युत अस्मद्गुरूणां जिह्वासिंहासने लब्धप्रतिष्ठः प्रतिपादितपरमार्थः अस्माकमपण्डितत्वं वारयसि।

श्लोकः 5

हृदयेषु देशिकानां जाह्नवीलहरीषु पूर्णचन्द्र इव स्फुटः कलुषजलेष्विव हंसः कषायकर्बुरेषु तिष्ठस्यच्युत न क्षणम्
hridayeshu deshikaanaam jaahnaveelahareeshu poornacandra iva sphutah kalushajaleshviva hamsah kashaayakarbureshu tishthasyacyuta na kshanam | 6 |

हे अच्युत देशिकानां हृदयेषु जाह्नवीलहरीषु पूर्णचन्द्र इव स्फुटः कलुषजलेषु हंस इव कषायकर्बुरेषु न क्षणं तिष्ठसि।

श्लोकः 6

आगममात्रप्रमाणः आगोपीजनं प्रकाश निजमाहात्म्यः श्रद्धितहृदयसुलभो दूरं मुञ्चसि नतसत्य दोलायमानान्
aagamamaatrapramaanah aagopeejanam prakaasha nijamaahaatmyah shraddhitahridayasulabho dooram muncasi natasatya dolaayamaanaan | 7 |

हे नतसत्य आगममात्रप्रमाणः आगोपीजनं निजमाहात्म्यं प्रकाशयन् श्रद्धितहृदयसुलभो दोलायमानान् दूरं मुञ्चसि।

श्लोकः 7

सदा क्षपितसकलहेयं शरणागतसत्य सत्यज्ञानानन्दम् उल्लङ्घितत्रिविधान्तमुपनिषदां शतानि गायन्ति त्वाम्
sadaa kshapitasakalaheyam sharanaagatasatya satyajnaanaanandam ullanghitatrividhaantamupanishadaam shataani gaayanti tvaam | 8 |

हे शरणागतसत्य सदा क्षपितसकलहेयः सत्यज्ञानानन्द उल्लङ्घितत्रिविधान्तः त्वाम् उपनिषदां शतानि गायन्ति।

श्लोकः 8

करोषि न क्रियसे केनापि स्थापयसि न संस्थाप्यसेऽनन्यस्थितः हरसि निखिलं न ह्रियसे अहीन्द्रनगरेन्द्रानघज्योतिस्स्फुरन्
karoshi na kriyase kenaapi sthaapayasi na samsthaapyase'nanyasthitah harasi nikhilam na hriyase aheendranagarendraanaghajyotissphuran | 9 |

हे अच्युत त्वं करोषि न क्रियसे केनापि स्थापयसि न संस्थाप्यसेऽनन्यस्थितः निखिलं हरसि न ह्रियसेऽहीन्द्रनगरेन्द्रानघज्योतिः स्फुरन्।

श्लोकः 9

अणुप्रमितस्याप्यच्युत शक्तिस्तव सकलधारणादिप्रभूता तेन प्रतिवस्तुपूर्णः श्रूयसेऽप्रतिहतनिजस्थितिः सर्वगतः
anupramitasyaapyacyuta shaktistava sakaladhaaranaadiprabhootaa tena prativastupoornah shrooyase'pratihatanijasthitih sarvagatah | 10 |

हे अच्युत अणुप्रमितस्यापि तव शक्तिः सकलधारणादिप्रभूता तेन प्रतिवस्तुपूर्णोऽप्रतिहतनिजस्थितिः सर्वगतः श्रूयसे।

श्लोकः 10

सकलानां धरणनियमनस्वामित्वनियमसंस्थितः सर्वतनुः श्रूयसेऽच्युत सर्वः सदा दर्शितकार्यकारणत्वकर्बुरः
sakalaanaam dharananiyamanasvaamitvaniyamasamsthitah sarvatanuh shrooyase'cyuta sarvah sadaa darshitakaaryakaaranatvakarburah | 11 |

हे अच्युत सकलानां धरणनियमनस्वामित्वनियमसंस्थितः सर्वतनुः सर्वः सदा दर्शितकार्यकारणत्वकर्बुरः श्रूयसे।

श्लोकः 11

पुरुषप्रधानशरीरो भुवनानां भवस्यच्युतोपादानम् निजसङ्कल्पसनाथो वहसि निमित्तत्त्वमप्यद्भुतशक्तिः
purushapradhaanashareero bhuvanaanaam bhavasyacyutopaadaanam nijasankalpasanaatho vahasi nimittattvamapyadbhutashaktih | 12 |

हे अच्युत पुरुषप्रधानशरीरो भुवनानां भवस्युपादानं निजसङ्कल्पसनाथोऽद्भुतशक्तिर्निमित्तत्त्वमपि वहसि।

श्लोकः 12

विषमगुणाङ्कुरप्रकरे जलमिव सामान्यकारणं तव केलिः निजकर्मशक्तिनियता अच्युत ब्रह्मादि स्थावरान्तविशेषाः
vishamagunaankuraprakare jalamiva saamaanyakaaranam tava kelih nijakarmashaktiniyataa acyuta brahmaadi sthaavaraantavisheshaah | 13 |

हे अच्युत विषमगुणाङ्कुरप्रकरे जलमिव सामान्यकारणं तव केलिः निजकर्मशक्तिनियता ब्रह्मादि स्थावरान्तविशेषाः।

श्लोकः 13

पुरुषास्तव विभूतिः अच्युत लक्ष्म्याः स्त्रीसंज्ञाः नास्ति परं युवयोः सापि श्रीर्भवति तव किं पुनरितरत्
purushaastava vibhootih acyuta lakshmyaah streesamjnaah naasti param yuvayoh saapi shreerbhavati tava kim punaritarat | 14 |

हे अच्युत पुरुषाः तव विभूतिः लक्ष्म्याः स्त्रीसंज्ञाः युवयोः परं नास्ति सापि श्रीर्भवति तव किं पुनरितरत्।

श्लोकः 14

न खलु तव सदृशाभ्यधिकाः नाथ त्वमेव सर्वलोकशरण्यः एतावज्ज्ञानसारमिति ज्ञातुं त्रिदशनाथेतरविचिन्ता
na khalu tava sadrishaabhyadhikaah naatha tvameva sarvalokasharanyah etaavajjnaanasaaramiti jnaatum tridashanaathetaravicintaa | 15 |

हे नाथ तव सदृशा अभ्यधिका वा न खलु सन्ति त्वमेव सर्वलोकशरण्यः एतावज्ज्ञानसारमिति ज्ञातुं त्रिदशनाथेतरविचिन्ता।

श्लोकः 15

भाति फणीन्द्रपुराधिप प्रतिपालयत्सु प्रकटप्रभूतफला अपि द्रुहिणप्रमुखैः आज्ञप्तिस्तवालङ्घनीयप्रभावा
bhaati phaneendrapuraadhipa pratipaalayatsu prakataprabhootaphalaa api druhinapramukhaih aajnaptistavaalanghaneeyaprabhaavaa | 16 |

हे फणीन्द्रपुराधिप प्रतिपालयत्सु प्रकटप्रभूतफला द्रुहिणप्रमुखैरपि आज्ञप्तिस्तवालङ्घनीयप्रभावा भाति।

श्लोकः 16

नियमविधीनां प्रवृत्तिः सर्वेषामपि दाससत्योद्दिश्य त्वाम् श्राद्धनिमन्त्रितब्राह्मणसमाधिसिद्धां लभन्ते त्रिदशा भुक्तम्
niyamavidheenaam pravrittih sarveshaamapi daasasatyoddishya tvaam shraaddhanimantritabraahmanasamaadhisiddhaam labhante tridashaa bhuktam | 17 |

हे दाससत्य नियमविधीनां प्रवृत्तिः सर्वेषामपि त्वाम् उद्दिश्य श्राद्धनिमन्त्रितब्राह्मणसमाधिसिद्धां भुक्तं त्रिदशाः लभन्ते।

श्लोकः 17

आराध्य त्रिदशविलयेऽच्युत नित्यं न तिष्ठसि यदि नाम त्वम् कर्मणां कल्पितानां करिष्यति कल्पान्तरेषु को निर्वेशम्
aaraadhya tridashavilaye'cyuta nityam na tishthasi yadi naama tvam karmanaam kalpitaanaam karishyati kalpaantareshu ko nirvesham | 18 |

हे अच्युत त्रिदशविलये त्वाम् आराध्य नित्यं न तिष्ठसि यदि नाम तर्हि कर्मणां कल्पितानां कल्पान्तरेषु निर्वेशं कः करिष्यति?

श्लोकः 18

कल्पयसि काङ्क्षितानि कल्पद्रुम इव श्रीकाञ्चनलतासहितः नतसत्य सदाफलानि निजच्छायानिर्भिन्ननित्यतापत्रिभुवनः
kalpayasi kaankshitaani kalpadruma iva shreekaancanalataasahitah natasatya sadaaphalaani nijacchaayaanirbhinnanityataapatribhuvanah | 19 |

हे नतसत्य श्रीकाञ्चनलतासहितः निजच्छायानिर्भिन्ननित्यतापत्रिभुवनः कल्पद्रुम इव काङ्क्षितानि सदाफलानि कल्पयसि।

श्लोकः 19

सकलागमानां निष्ठा सकलसुराणामप्यन्तर आत्मा सकलफलानां प्रसूतिः सकलजनानां समः खलु नतसत्य त्वम्
sakalaagamaanaam nishthaa sakalasuraanaamapyantara aatmaa sakalaphalaanaam prasootih sakalajanaanaam samah khalu natasatya tvam | 20 |

हे नतसत्य त्वं सकलागमानां निष्ठा सकलसुराणामप्यन्तर आत्मा सकलफलानां प्रसूतिः सकलजनानां समः खलु।

श्लोकः 20

इति सर्वेषां समानः सत्यस्थितो दाससत्य सदा परिपूर्णः
iti sarveshaam samaanah satyasthito daasasatya sadaa paripoornah | 21 |

हे दाससत्य त्वं सर्वेषां समानः सत्यस्थितः सदा परिपूर्णः।

श्लोकः 21

Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)

Auspicious Day

प्रतिदिनं अथवा शुभतिथौ

Best Time (Muhurta)

ब्राह्मे मुहूर्ते सन्ध्याकाले च

Sacred Offerings

घृतदीपः, धूपः, शुद्धपुष्पं, जलं च

Spiritual Benefits (Phalashruti)
  • मानसिकशान्तिः, आत्मोन्नतिः, मङ्गलमयवातावरणम्

पृष्ठभूमिः

नटसत्यस्तोत्रम् परम्परया वेदान्तदेशिकस्य (वेङ्कटनाथस्य) नाम्ना प्रख्यातम्, यः त्रयोदश-चतुर्दशशतकस्य श्रीवैष्णवसम्प्रदायस्य प्रप्रमुखः दार्शनिकः सन्तश्च आसीत्। भगवतः नारायणस्य भक्तसत्यत्वगुणस्य (नटसत्य) सम्माननार्थं भक्तैः इदं पठ्यते। श्रीवैष्णवमन्दिरेषु गृहेषु च नित्यप्रार्थनायाः अवसरे विशेषोत्सवेषु च इदं स्तोत्रं गीयते।

ज्ञातव्य-विशेषः

लेखकः

वेदान्तदेशिकः (१२६८–१३६९ ख्रीष्टाब्दः) श्रीवैष्णवसम्प्रदाये प्रप्रमुखः सिद्धान्तज्ञः कविः च आसीत्, यः विष्णुं परमेश्वररूपेण पूजयति। तेन १०० तः अधिकाः ग्रन्थाः रचिताः, अस्मिंश्च स्तोत्रे गहनं दर्शनं भक्तभावश्च सुष्ठु संगृहीतौ स्तः।

देवता पवित्रक्षेत्रं च

इदं स्तोत्रं आन्ध्रप्रदेशस्य अहोबिलम् (अहिन्द्रनगरम्) क्षेत्रे 'दाससत्य' रूपेण विराजमानाय भगवान् नरसिंहाय समर्पितम् अस्ति। प्रथमश्लोके गरुडनदी-तमालवृक्षाणां उल्लेखः कृतः, येन दिव्यं वास्तविकया पवित्रभूम्या सह सम्बद्धम् भवति।

मुख्यदर्शनम्

देशिकमहोदयः श्रीवैष्णवसिद्धान्तान् अत्र ग्रथ्नाति—भगवान् एव उपादानकारणं निमित्तकारणं च (परिणामवादः), सर्वेषु भूतेषु तस्य व्यापकता, केवलभक्त्या एव तस्य प्राप्तिः भवति इति च। यथा द्वादशश्लोके उक्तं यत् भगवतः सङ्कल्पः एव सर्ववैविध्यस्य मूलम् अस्ति।

काव्यसौन्दर्यम्

अस्मिन स्तोत्रे गुरोः हृदि पूर्णचन्द्रवत्, मलिने जले हंसवत् च भगवतः वर्णनार्थं सजीवोपमानानां प्रयोगः कृतः। प्रत्येकस्य श्लोकस्य अन्ते 'दाससत्य' अथवा 'अच्युत' इति सम्बोधनं वर्तते, येन ध्यानयोग्यः लयबद्धः जपो जायते।

सम्प्रदाये महत्त्वम्

श्रीवैष्णवैः इदं स्तोत्रं नित्यप्रार्थनात्वेन, विशेषतः अहोबिलाक्षेत्रे गृहेषु च पठ्यते। अस्य विंशतिः श्लोकाः (कदाचित् एकविंशतिः) भगवतः परमत्वं सौलभ्यं च प्रदर्श्य भक्तियोगस्य पूर्णं मार्गदर्शकं निर्मान्ति।

#Vishnu#Shataka#Vedanta Deshika#Stotra#Achyuta#Sri Vaishnava#Tiruvahindrapuram
Vishnu सम्पूर्णा स्तुतिः पाठाश्च

Vishnu

Vishnu सर्वं पश्यतु →
अष्टकम्

अच्युताष्टकम् (अच्युताच्युत हरे)

इयं अष्टकस्वरूपा भक्तिस्तोत्रात्मिका रचना विष्णोः बहूनि पवित्रनामानि सम्बोधयति, सर्वेषां दुःखानां निवारणाय च प्रार्थयते। अस्य स्तोत्रस्य पाठेन सांसारिकಾಸक्तानां जन्ममृत्युचक्रस्य च मुक्तिः प्राप्यते इति विश्वस्यते।

10 verses
अष्टकम्

अच्युताष्टकम् (अच्युतं केशवम्)

इदं भगवतो विष्णुः, विशेषतः कृष्णस्य रामस्य च रूपेण, दिव्यनामगुणानां कीर्तनेन आराधकानां अष्टभक्तीत्य्मकानां श्लोकानां सङ्ग्रहः अस्ति। एतत् प्रायः आशीर्वादस्य, संरक्षणस्य, ईश्वरस्य समीपतायाः च प्राप्तये जप्यते।

10 verses
अष्टकम्

श्रीधरवेङ्कटेशविरचितं अच्युताष्टकम्

अच्युताष्टकं नाम अष्टभिः श्लोकैः रचितं भक्तिकाव्यं यत् भगवतः विष्णोः नाम 'अच्युत' इत्यस्य कीर्तनस्य शक्तिं स्तौति। एतद् आख्याति यत् एतन्नाम्नः उच्चारणेन भक्ताः पापेभ्यः मुच्यन्ते, आपद्भ्यः च रक्ष्यन्ते, द्रौपदीगजेन्द्रकथाभ्यां उदाहरणं नीयते।

8 verses
स्तोत्राणि

नृसिंहाष्टोत्तरशतनामावली

इयं नृसिंहाष्टोत्तरशतनामावली भगवतः नृसिंहस्य अष्टोत्तरशतनामभिः स्तुतिः। प्रत्येकनाम ‘ॐ नृसिंहाय नमः’ इत्यतः ‘लक्ष्मीनृसिंहाय नमः’ पर्यन्तं क्रमशः उच्चार्य भक्त्या भगवतः गुणाः कीर्त्यन्ते।

109 verses

हिन्दूधर्मःतः अधिकम्

सर्वं पश्यत

अतिमानुषस्तवः

अयम् स्तोत्रः विस्मयं जनयति यत् कथं भगवान् स्वावतारैः अतिमानुषकर्माणि कृत्वा अनन्तशक्तिं करुणां च प्रदर्शयति। एषा आत्मसमर्पणस्य प्रार्थना वर्तते, यत्र स्वेषां दोषाणां सत्त्वेऽपि दया याच्यते।

64 verses

श्रीशालिवक्त्रपुरालयधन्वन्तरिस्तोत्रम्

इदं स्तोत्रं भगवतः धन्वन्तरेः स्तुतिः। अयं भगवान् रोगनिवारकः, आरोग्यप्रदाता च। शालिवक्त्रपुरालये विराजमानः धन्वन्तरिः अत्र स्तूयते।

13 verses

श्रीवेङ्कटेश्वर अष्टोत्तरशतनामावलिः

इदं स्तोत्रं श्रीवेङ्कटेश्वरस्य अष्टोत्तरशतनामावलिः अस्ति। अत्र भगवतः विविधनामानि रूपाणि च स्तूयन्ते।

108 verses

श्रीविष्ण्वष्टोत्तरशतनामावली

पद्मपुराणोद्भूता इयं श्रीविष्ण्वष्टोत्तरशतनामावली जगत्पालकस्य धर्मरक्षकस्य भगवतः विष्णोः १०८ पावननामानि कीर्तयति। अत्र प्रत्येकं नाम पाणिनीयचतुर्थीविभक्त्या 'ॐ ... नमः' इति विधिना संयोजितम्।

108 verses

तिरुप्पवै

तिरुप्पवै इति एतत् स्तोत्रं गोदादेव्या (आण्डाल्) विरचितम्। मार्गशीर्षमासे पावै नोन्बु इति व्रतम् आचरन्त्यो गोपिकाः श्रीकृष्णं स्तुवन्ति।

30 verses

ॐ जय जगदीश हरे

एषः भजनः भगवतः जगदीशस्य (विष्णोः) स्तुतिः अस्ति। भक्ताः एनं गायन्ति येन तेषां दुःखं नश्यति सुखं च लभ्यते।

8 verses

सम्बद्धशिक्षाः

सैव शिक्षा, विविधपरम्परासु प्रतिध्वनिता

हिन्दूधर्मःअच्युताष्टकम् (अच्युताच्युत हरे)हिन्दूधर्मःश्रीधरवेङ्कटेशविरचितं अच्युताष्टकम्हिन्दूधर्मःअतिमानुषस्तवः