ब्रह्ममॊक्कटे (परब्रह्म एकम् एव)
पञ्चदशशताब्द्यां भक्तकविना ताल्लपाक-अन्नमाचार्येण विरचितम् अमरं सङ्कीर्तनम्, यत् सर्वेषु जीवेषु श्रीहरेः अन्तर्यामित्वं सर्वसमत्वं च उद्घोषयति।
पद्यानि
तन्दनाना! सत्यस्य जयो भवतु। परब्रह्म एकमेव अस्ति, सर्वत्र एकमेव परब्रह्म विराजते।
श्लोकः 1
अस्मिन् संसारे हीनाधिक्यभेदो नास्ति। सर्वेषां जीवानाम् अन्तरात्मा साक्षात् श्रीहरिरेव। सर्वं जीवकुलम् एकमेव, यतः सर्वेषु श्रीहरिः वसति।
श्लोकः 2
सुखेन सुप्तस्य नृपस्य निद्रा सेवकम्य निद्रया सह समाना भवति। श्रेष्ठेन ब्राह्मणेन स्पृष्टा भूमिः, अन्त्यजेनाधिष्ठिता च भूमिः एका एव।
श्लोकः 3
देवतानां यत् कामसुखं तत् कीटानां पशूनां च समानानुभवम्। अहोरात्राणां चक्रं धनिकस्य कृते दरिद्रस्य कृते च एकमेव।
श्लोकः 4
उत्कृष्टान्नभोजने या क्षुधा, सा एव निकृष्टान्नभोजनेऽपि। दुर्गन्धे यः प्रवहति, स एव सुगन्धेऽपि प्रवहति वायुः।
श्लोकः 5
गजेन्द्रे या सूर्यदीप्तिः, सा एव शुनकेऽपि प्रकाशते। पुण्यात्मनः पापिष्ठान् च समभावेन रक्षितुं श्रीवेङ्कटेश्वरस्य पावनं नाम एकमेव शरणम्!
श्लोकः 6
पूजाविधिः फलश्रुतिश्च (पाठलाभाः)
फलश्रुतिःप्रतिदिनं अथवा शुभतिथौ
ब्राह्मे मुहूर्ते सन्ध्याकाले च
घृतदीपः, धूपः, शुद्धपुष्पं, जलं च
- मानसिकशान्तिः, आत्मोन्नतिः, मङ्गलमयवातावरणम्
पृष्ठभूमिः
रागबौळीरागे निबद्धम् इदं कीर्तनं श्रीवेङ्कटेश्वरस्य अनन्यभक्तेन ताल्लपाक-अन्नमाचार्येण (१४०८-१५०३) रचितम्। एतस्मिन् कीर्तने राजा रङ्कः, विप्रोऽन्त्यजश्च सर्व एव समानाः, यतः सर्वेषाम् अन्तरात्मा श्रीहरिः एकमेव परब्रह्म इति प्रतिपादितम्।
अस्य पाठस्य विषये
विशिष्टाद्वैतम् (श्रीवैष्णवसम्प्रदायः)तः अधिकम्
ज्ञातव्य-विशेषः
Composer
Composed by the 15th-century saint-poet Tallapaka Annamacharya (Annamayya), hailed as the Pada-kavita Pitamaha (Godfather of Songwriting), who composed over 32,000 sankeertanas dedicated to Lord Venkateswara of Tirupati.
Radical Egalitarianism
Centuries before modern constitutional equality movements, Annamayya preached spiritual egalitarianism in the 1400s, singing that human artificial social hierarchies do not exist in the eyes of God.
Metaphor of Bodily Needs
The song uses universal daily realities—sleep, hunger, the ground we walk on, and sunlight—to demonstrate that nature treats the monarch and the servant identically.
Indwelling Divine Spirit
The central teaching is that Lord Hari (Venkateswara) dwells as the Antaratma (inner soul) inside every creature, from celestial gods down to tiny insects.
Musical Heritage
Set traditionally in the early morning Raga Bowli, this sankeertana was brought to global prominence by legendary vocalist Bharat Ratna M. S. Subbulakshmi.
Vishnu
हिन्दूधर्मःतः अधिकम्
सर्वं पश्यतसम्बद्धशिक्षाः
सैव शिक्षा, विविधपरम्परासु प्रतिध्वनिता