ବ୍ରଜ ଚୌରାଶୀ କୋଶ ଯାତ୍ରା

• •
  ଏହା କ'ଣ: ବ୍ରଜ ମଣ୍ଡଳ ଚାରିପଟର ମହାନ ପଦଯାତ୍ରା, ଯାହା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ବାଲ୍ୟ ଓ ଯୌବନର ଭୂମି। ଏହା ପ୍ରାୟ ୮୪ କୋଶ, ବିଭିନ୍ନ ଗଣନା ଅନୁସାରେ ପ୍ରାୟ ୨୫୦ରୁ ୩୦୦ କିଲୋମିଟର, ଏବଂ ମଥୁରା, ବୃନ୍ଦାବନ, ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ, ରାଧା କୁଣ୍ଡ, ବରସାନା, ନନ୍ଦଗାଓଁ ଓ ଗୋକୁଳ ଦେଇ ଯାଏ।
• •
  କାହିଁକି ଦର୍ଶନ ବା ଜପ: ଭକ୍ତମାନେ ଶ୍ରୀରାଧା ଓ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରତି ପ୍ରେମର ଗଭୀରତା କାମନା କରନ୍ତି। ବ୍ରଜ ପରମ୍ପରା କହେ ଯେ ଏହି ପରିକ୍ରମା ଏକ ଯାତ୍ରାରେ ଅନେକ ତୀର୍ଥର ପୁଣ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରେ, ଏବଂ ବ୍ରଜ ମାଟିରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଦ ଉପାସନାର ପଦ।
• •
  କେବେ ଯିବେ: କାର୍ତ୍ତିକ, ଅକ୍ଟୋବର ଓ ନଭେମ୍ବର, ଏବଂ ଭାଦ୍ରପଦ, ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ ଓ ରାଧାଷ୍ଟମୀ ଆଖପାଖରେ ବିଶେଷ ପ୍ରିୟ। ପ୍ରାୟ ପ୍ରତି ତିନି ବର୍ଷରେ ଆସୁଥିବା ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ମାସ, ବା ଅଧିକ ମାସ, ରେ ମଧ୍ୟ ଯାତ୍ରୀମାନେ ପଦଯାତ୍ରା କରନ୍ତି, ଯାହା ଚାନ୍ଦ୍ର ଓ ସୌର ପଞ୍ଜିକାକୁ ସମାନ୍ତରାଳ ରଖିବା ପାଇଁ ଯୋଡ଼ାଯାଏ।
• •
  କେଉଁଠାରେ: ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶର ମଥୁରା ଚାରିପଟର ବ୍ରଜ କ୍ଷେତ୍ର, ଯାହା ରାଜସ୍ଥାନ ଓ ହରିୟାଣା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ। ସାଧାରଣ ଆରମ୍ଭ ସ୍ଥାନ ମଥୁରା ଓ ବୃନ୍ଦାବନ।
• •
  କିପରି:
• •
  ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଅନୁମତି ଦେଲେ ସରଳ ପାଦୁକା କିମ୍ବା ଖାଲି ପାଦରେ ଚାଲନ୍ତୁ, ଏବଂ ରାଧା-କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପବିତ୍ର ନାମ ଜପ କରନ୍ତୁ।
• •
  ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଆଚରଣ ପାଳନ କରନ୍ତୁ, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ସୁସ୍ଥ ଆହାର ଓ ଜୀବନଶୈଳୀ ରଖନ୍ତୁ, ସତ୍ୟ କହନ୍ତୁ ଏବଂ ନିଶା ଦ୍ରବ୍ୟରୁ ଦୂରେଇ ରୁହନ୍ତୁ।
• •
  ଦର୍ଶନ ପୂର୍ବରୁ ମାନସୀ ଗଙ୍ଗା ଓ ରାଧା କୁଣ୍ଡ ଭଳି ପବିତ୍ର କୁଣ୍ଡ କିମ୍ବା ପୋଖରୀରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତୁ।
• •
  ବ୍ରଜ ଧୂଳି ଲଲାଟରେ ଲଗାନ୍ତୁ, ଗୋସେବା କରନ୍ତୁ ଏବଂ ନମ୍ରତା ସହ ଚାଲନ୍ତୁ।

ବ୍ରଜ ମଣ୍ଡଳ ସେହି ଭୂମି ଯେଉଁଠାରେ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ନିଜ ବାଲ୍ୟ ଓ ଯୌବନ ବିତାଇଥିଲେ। ମଥୁରାରେ ତାଙ୍କ ଜନ୍ମ, ଗୋକୁଳ ଓ ନନ୍ଦଗାଓଁରେ ବାଲ୍ୟକାଳ, ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ପର୍ବତ ଉତ୍ତୋଳନ ଏବଂ ବୃନ୍ଦାବନର ରାସନୃତ୍ୟ ଭାଗବତ ପୁରାଣର ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଇଛି। ଏହି ଭୂମି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଧାମ ଭଳି ପବିତ୍ର ମାନାଯାଏ।

ଭାଗବତ ପୁରାଣ 10.14.32 ରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରତି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସ୍ତୁତି ବ୍ରଜବାସୀମାନଙ୍କୁ ପରମ ସୌଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ବୋଲି କହେ, କାରଣ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ମିତ୍ର ସନାତନ ପରମାନନ୍ଦ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରହ୍ମ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦୂତ ଉଦ୍ଧବ ଭାଗବତ ପୁରାଣ 10.47.61 ରେ ବୃନ୍ଦାବନରେ ଏକ ତୃଣ ରୂପେ ଜନ୍ମ ହେବାର ଇଚ୍ଛା ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଗୋପୀମାନଙ୍କ ପାଦର ଧୂଳି ତାଙ୍କ ଉପରେ ପଡ଼ିବ। ଏହିପରି ଶ୍ଳୋକ ଯୋଗୁଁ ବ୍ରଜର ଧୂଳି, ଯାହାକୁ ବ୍ରଜ ରଜ କୁହାଯାଏ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ ପୂଜ୍ୟ।

ବରାହ ପୁରାଣ ଓ ପଦ୍ମ ପୁରାଣରେ ମଧ୍ୟ ମଥୁରା ଓ ଏହାର ଚାରିପଟ ଭୂମିର ମହିମା ଗାଯାଇଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ ରୂପରେ ବ୍ରଜ ଯାତ୍ରା ପରିପଥ ଷୋଡ଼ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ବୈଷ୍ଣବ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ସାଧୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିଧିବଦ୍ଧ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା, ଯେଉଁମାନେ ଏହାର ପଥ, ବିଶ୍ରାମ ସ୍ଥଳ ଓ ଅନୁଷ୍ଠାନ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଥିଲେ।

ବ୍ରଜ ପରମ୍ପରା କହେ ଯେ ପ୍ରମୁଖ ତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ସମସ୍ତେ ବ୍ରଜ ମଣ୍ଡଳ ଭିତରେ ବିରାଜମାନ। ତେଣୁ ଯେ ପୂରା ପରିକ୍ରମା କରେ, ସେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଲୀଳାଭୂମିରେ ରହି ଅନେକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇଥାଏ ବୋଲି ମନାଯାଏ।

ବ୍ରଜ ଯାତ୍ରା ଷୋଡ଼ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ବୈଷ୍ଣବ ପରମ୍ପରାର ସାଧୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା। ଅନେକ ମହାନ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଏହି ତୀର୍ଥକୁ ଆକାର ଦେଇଥିଲେ:

• •
  ପୁଷ୍ଟିମାର୍ଗର ସଂସ୍ଥାପକ ଶ୍ରୀ ବଲ୍ଲଭାଚାର୍ଯ୍ୟ ବ୍ରଜରେ ନିଜ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ସ୍ମରଣୀୟ, ଏବଂ ପରମ୍ପରା ତାଙ୍କ ସହ ସଂଯୁକ୍ତ ଭାଗବତ କଥାର ଚୌରାଶୀ ପବିତ୍ର ବୈଠକ ଗଣେ।
• •
  ଚୈତନ୍ୟ ମହାପ୍ରଭୁ ୧୫୧୫ ମସିହାରେ ବ୍ରଜ ଆସିଥିଲେ। ବୃନ୍ଦାବନର ଛଅ ଗୋସ୍ୱାମୀ, ରୂପ, ସନାତନ, ରଘୁନାଥ ଦାସ, ରଘୁନାଥ ଭଟ୍ଟ, ଜୀବ ଓ ଗୋପାଳ ଭଟ୍ଟ, ପରେ ମନ୍ଦିର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି ଭକ୍ତି ଗ୍ରନ୍ଥ ଲେଖିଥିଲେ।
• •
  ସ୍ୱାମୀ ହରିଦାସ ନିଧିବନକୁ ସଙ୍ଗୀତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ସୂରଦାସ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ବାଲ୍ୟ ଲୀଳାର ଏପରି ପଦ ରଚନା କରିଥିଲେ ଯାହା ଆଜି ବି ଗାଯାଏ।
• •
  ମୀରାବାଈ ନିଜ ଜୀବନର ଏକ ଅଂଶ ବ୍ରଜରେ ବିତାଇଥିଲେ, ଏବଂ ନିମ୍ବାର୍କ ପରମ୍ପରା, ଯେଉଁଥିରେ ହରିବ୍ୟାସ ଦେବାଚାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ବହୁକାଳ ଧରି ବ୍ରଜ ଧୂଳିକୁ ହୃଦୟରେ ଧରିଆସିଛି।

ଭାଗବତ ପୁରାଣ 10.14.32 ରୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରତି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସ୍ତୁତିର ଏହି ଶ୍ଳୋକ ବ୍ରଜରେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀମାନେ ପ୍ରାୟତଃ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି।

କେଡ଼େ ସୌଭାଗ୍ୟ, କେଡ଼େ ସୌଭାଗ୍ୟ ନନ୍ଦ, ଗୋପ ଓ ବ୍ରଜବାସୀମାନଙ୍କର, ଯାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ମିତ୍ର ଆନନ୍ଦମୟ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ସନାତନ ପରମ ସତ୍ୟ।