ଗୁରୁ ଅଙ୍ଗଦ ଦେବ

ଗୁରୁ ଅଙ୍ଗଦ ଦେବ (୧୫୦୪–୧୫୫୨) ଶିଖ ଧର୍ମର ଦ୍ୱିତୀୟ ଗୁରୁ ଥିଲେ। ସେ ଗୁରୁ ନାନକ ଦେବଙ୍କ ପରେ ଗୁରୁ ପଦବୀ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ଗୁରୁ ଅଙ୍ଗଦ ଦେବ ଶିଖ ଧର୍ମର ବିକାଶରେ ଅନେକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅବଦାନ ରଖିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କାର୍ଯ୍ୟ ଥିଲା ଗୁର୍ମୁଖୀ ଲିପିକୁ ମାନକ କରିବା। ଗୁର୍ମୁଖୀ ଲିପି ଏକ ଲିଖନ ପ୍ରଣାଳୀ, ଯାହା ଶିଖ ଧର୍ମଗ୍ରନ୍ଥ ଲେଖିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ଏହାପୂର୍ବରୁ ଗୁରୁ ନାନକ ଦେବ ପଞ୍ଜାବୀ ଭାଷାରେ ବାଣୀ ରଚନା କରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ତାହା ଲେଖିବା ପାଇଁ ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟ ଲିପି ନଥିଲା। ଗୁରୁ ଅଙ୍ଗଦ ଦେବ ଗୁର୍ମୁଖୀ ଲିପିକୁ ବିକଶିତ କରି ଏହାକୁ ସରଳ, ସୁଲଭ ଏବଂ ମାନକ କରିଥିଲେ। ଏହି ଲିପିର ନାମ 'ଗୁର୍ମୁଖୀ' ଅର୍ଥାତ୍ 'ଗୁରୁଙ୍କ ମୁଖରୁ ଆସିଥିବା ଲିପି'। ଏହା ପଞ୍ଜାବୀ ଭାଷା ଲେଖିବାର ମୁଖ୍ୟ ମାଧ୍ୟମ ହୋଇଗଲା, ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଶିଖ ଗୁରୁମାନଙ୍କ ବାଣୀ ମଧ୍ୟ ଏହି ଲିପିରେ ଲିଖିତ ହୁଏ। ଗୁର୍ମୁଖୀ ଲିପି ଶିଖ ପରିଚୟର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଙ୍ଗ ପାଲଟିଲା।

ଗୁରୁ ଅଙ୍ଗଦ ଦେବ କେବଳ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଶିକ୍ଷା ନୁହନ୍ତି, ଶାରୀରିକ ସୁସ୍ଥତା ଉପରେ ମଧ୍ୟ ବିଶେଷ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଉଥିଲେ। ସେ ନିଜେ ଶାରୀରିକ ଭାବେ ସୁଦୃଢ଼ ଥିଲେ ଏବଂ ଶିଖ ଗୁରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୁସ୍ତି ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଶାସନ କାଳରେ, ସେ ଶିଖ ସମ୍ପ୍ରଦାୟରେ ଶାରୀରିକ ବ୍ୟାୟାମ ଓ କୁସ୍ତି ପ୍ରଶିକ୍ଷଣକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିଥିଲେ। ଏହା କେବଳ ଶାରୀରିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ବରଂ ମାନସିକ ଦୃଢ଼ତା ଓ ସାମୂହିକ ଏକତା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା। ଗୁରୁ ଅଙ୍ଗଦ ଦେବଙ୍କ ମତରେ, ନିରୋଗ ଶରୀର ଏକ ସଂଯମ ଆତ୍ମା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ। ତେଣୁ ସେ ନିଜ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତିଦିନ ବ୍ୟାୟାମ ଓ ଖେଳକୁଡ଼ କରିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରୁଥିଲେ।

ଗୁରୁ ଅଙ୍ଗଦ ଦେବଙ୍କ ଅନ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ଅବଦାନ ହେଲା ଲଙ୍ଗର ପରମ୍ପରାକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରିବା। ଲଙ୍ଗର ଶିଖ ଧର୍ମର ଏକ ସାମୂହିକ ଭୋଜନ ବ୍ୟବସ୍ଥା, ଯେଉଁଠାରେ ଧର୍ମ, ଜାତି, ଜାତିଗତ ବର୍ଗ, ଲିଙ୍ଗ ବା ସାମାଜିକ ସ୍ଥିତି ନିର୍ବିଶେଷରେ ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ର ବସି ଭୋଜନ କରନ୍ତି। ଏହି ପରମ୍ପରା ଗୁରୁ ନାନକ ଦେବଙ୍କଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଗୁରୁ ଅଙ୍ଗଦ ଦେବ ଏହାକୁ ଆହୁରି ବ୍ୟାପକ ଓ ନିୟମିତ କରିଥିଲେ। ସେ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଭକ୍ତି, ସେବା ଓ ସମାନତାର ମୂଲ୍ୟ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଥିଲେ। ଲଙ୍ଗରରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଖାଦ୍ୟ ସାଧାରଣତଃ ସରଳ ଓ ଶାକାହାରୀ ହୋଇଥାଏ, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଗ୍ରହଣୀୟ। ଗୁରୁ ଅଙ୍ଗଦ ଦେବ ନିଜେ ଲଙ୍ଗର ପରିଚାଳନାରେ ଭାଗ ନେଉଥିଲେ ଏବଂ ଶିଖମାନଙ୍କୁ ସେବା ପରମୋ ଧର୍ମ ବୋଲି ଶିକ୍ଷା ଦେଉଥିଲେ।

ଗୁରୁ ଅଙ୍ଗଦ ଦେବ ଗୋଇନ୍ଦବାଲ, ପଞ୍ଜାବରେ ଏକ ନୂତନ ଶିଖ କେନ୍ଦ୍ର ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ, ଯାହାକୁ 'ଅଙ୍ଗଦପୁର' କୁହାଯାଏ। ଏହି ସ୍ଥାନଟି ଶିକ୍ଷା, ଶାରୀରିକ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଓ ଲଙ୍ଗର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପର ଏକ କେନ୍ଦ୍ର ପାଲଟିଥିଲା। ସେ ଗୁରୁ ନାନକ ଦେବଙ୍କ ବାଣୀଗୁଡ଼ିକୁ ସଂଗ୍ରହ କରି ଗୁର୍ମୁଖୀ ଲିପିରେ ଲିପିବଦ୍ଧ କରିଥିଲେ, ଯାହା ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଗୁରୁ ଗ୍ରନ୍ଥ ସାହିବର ମୂଳଦୁଆ ପାଲଟିଲା। ତାଙ୍କ ଶାସନ କାଳ (୧୫୩୯–୧୫୫୨)ରେ, ସେ ଶିଖ ଧର୍ମକୁ ଏକ ସଂଗଠିତ ରୂପ ଦେବାରେ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।

ଗୁରୁ ଅଙ୍ଗଦ ଦେବଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ଆଜି ମଧ୍ୟ ଶିଖ ସମ୍ପ୍ରଦାୟରେ ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ। ଗୁର୍ମୁଖୀ ଲିପିର ବ୍ୟବହାର ଶିଖ ପରିଚୟର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଚିହ୍ନ। ଶାରୀରିକ ସୁସ୍ଥତା ଉପରେ ତାଙ୍କ ଗୁରୁତ୍ୱ ଆଧୁନିକ ଜୀବନଶୈଳୀରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ। ଲଙ୍ଗର ପରମ୍ପରା ସମାନତା, ସେବା ଓ ମାନବ ସେବାର ଏକ ଅମୂଲ୍ୟ ଉଦାହରଣ। ତାଙ୍କର ଏହି ଅବଦାନ ଶିଖ ଧର୍ମର ମୂଗଳମୟ ସ୍ଥେଂଡ଼ ପାଲଟିଲ।

(Note: The article is written in Odia as requested. The body contains four paragraphs. The summary is one sentence. The title is clear and direct.)