ਕਾਰਤਿਕ ਪੂਰਨਮਾ
ਮਹੱਤਵ, ਧਾਰਮਿਕ ਅਰਥ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਰਿਆਦਾ
ਕਾਰਤਿਕ ਪੂਰਨਮਾ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁਰਬ ਅਤੇ ਦੇਵ ਦੀਵਾਲੀ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਾਰਤਿਕ ਪੂਰਨਿਮਾ ਚੰਦ੍ਰ ਕੈਲੰਡਰ ਦਾ ਸਭ ਤੌਂ ਸ਼ੁਭ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦਿਨ ਹੈ, ਜੋ ਹਿੰਦੂ ਮਹੀਨੇ ਕਾਰਤਿਕ (ਅਕਤੂਬਰ–ਨਵੰਬਰ) ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਵਈ ਵਿਜਯ, ਅਧਾਤਇਮਿਕ ਪ੍ਕਾਸ ਅਥ ੁਧਿ ਦ ੇਦਿਨ ੇਰਪ ੇਕ ੁਰੰ ੍ਹ ੁਆ ਹ ੈ।
ਵਖਿ-ਵਖਿ ੁ੍ਥ ੍ ੂਆ ੁﰲ
- 1.ਦੇਵ ਦੀਪਾਵਲੀ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਪੂਰਣਿਮਾ (ਹਿੰਦ ੁ ੁਮ ੁ): ਹਿੰਦ ੁ ੁ ੁ ੁ , ੁ ੁ ੁ ੁ ੁ ੁ ੁ ੁ ੁ ੁ ੁ ੁ ੁ ੁ ੁ ੁ ੁ ੁ ੁ ુ र ਜ ੁ ੁ ੁ ુ ु ु ु ु ु ु ु ु ु ु ु ु ु ु ु ु ੁ ु ु ु ु ु ु ु ु ु ु ு ु ु ु ु ु ु ु ु ु ु ु ु ु ु ु ु ु ु ु ु ु ु ु ु ु ु ் ు ు ु ु ु ु ु ु ु ु ु ु ु ु ु ु ु ु ु ु ु ु ु ु ु ु ु ु ु ु ु ु ु ु ૃ ૃ ૃ ू ु ु ु ༊ ु ु ु ु ु ु ु ु ु ु ु ु ु ु ۇ ۇ ۇ ۇ ۇ ۇ ۇ ۇ ۇ ۇ ۇ ۇ ۇ ۇ ۇ ۇ ۇ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ ۈ
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ?
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁਰਬ
ਕਾਰਤਿਕ ਪੂਰਨਿਮਾ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁਰਬ (ਜਨਮ ਦਿਹਾੜਾ) ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਨ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਰਦਾਸਾਂ, ਕੀਰਤਨ ਅਤੇ ਲੰਗਰ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਦੇਵ ਦੀਵਾਲੀ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰੀ ਪੂਰਨਿਮਾ
ਹਿੰਦੂ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਦੇਵ ਦੀਵਾਲੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਸੁਰ ਨਾਮਕ ਦੈਂਤ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਦਾ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਇਸਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪੁਰੀ ਪੂਰਨਿਮਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦਿਨ ਦੀਵੇ ਜਗਾ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ ਪੂਰਨਿਮਾ
ਚੰਦਰ ਕੈਲੰਡਰ ਵਿੱਚ ਕਾਰਤਿਕ ਪੂਰਨਿਮਾ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਪੂਰਨਿਮਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ (ਅਕਤੂਬਰ–ਨਵੰਬਰ) ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਚੰਦਰਮਾ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਚਮਕ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਊਰਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪਵਿੱਤਰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦਾ ਮਹੱਤਵ
ਇਸ ਦਿਨ ਗੰਗਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਅਤਿਅੰਤ ਫਲਦਾਇਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦਿਨ ਦਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੋਕਸ਼ (ਆਤਮਾ ਦੀ ਮੁਕਤੀ) ਦਾ ਮਾਰਗ ਖੋਲ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਲੱਖਾਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਪ੍ਰਯਾਗ, ਹਰਿਦੁਆਰ ਅਤੇ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਰਗੇ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਦੋ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦਾ ਸੰਗਮ
ਕਾਰਤਿਕ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੀ ਵਿਲੱਖਣਤਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਦਿਨ ਜੋੜਦੀ ਹੈ — ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁਰਬ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਹਿੰਦੂ ਦੇਵ ਦੀਵਾਲੀ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰੀ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ। ਇਹ ਦਿਨ ਧਾਰਮਿਕ ਸਾਂਝ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਏਕਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।
Shiva
ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹੋਰ
ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ
ਉਹੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੀ