ਉਚਿਸ਼ਟ ਗਣਪਤੀ ਪੂਜਾ ਪੱਧਤੀ
ਇਸ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਉੱਛਿਸ਼ਟ ਗਣਪਤੀ ਦੀ ਮੁੱਖ ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਤਿਆਰੀ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁੰਡਨ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਪੂਜਾ, ਤਰਪਣ, ਸ਼ਰਾਧ, ਹੋਮ, ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਾਇਣ ਵਰਤ ਵਰਗੇ ਕੰਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਪੂਜਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਸਕੇ।
ਤੁਕਾਂ
ਸ਼੍ਰੀ ਗਣੇਸ਼ ਜੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੁਣ ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਉਚਿਸ਼ਟ ਗਣਪਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿਧੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਰਵਕ੍ਰਿਤਯ (ਮੁੱਢਲੇ ਕਰਮ) ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 1
ਪੁਰਸ਼ਚਰਣ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ, ਛੌਰ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਸ਼ਣੂ ਪੂਜਾ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਤਰਪਣ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਸ਼ਰਾਧ, ਹੋਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਵਰਗੇ ਵਰਤ ਰੱਖਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਗਊ ਅਤੇ ਧਨ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਵਜੋਂ ਪੰਚਗਵਯ ਦਾ ਪ੍ਰਾਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 2
ਮੇਰੀ ਚਮੜੀ ਅਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਪਾਪ ਵਸਦੇ ਹਨ, ਅਗਨੀ ਜਿਵੇਂ ਬਾਲਣ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪੰਚਗਵਯ ਦੇ ਸੇਵਨ ਨਾਲ ਉਹ ਸਭ ਸੜ ਕੇ ਭਸਮ ਹੋ ਜਾਣ।
ਸ਼ਲੋਕ 3
ਇਸ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਣਵ (ਓਮ) ਦੇ ਨਾਲ ਪੰਚਗਵਯ ਪੀਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 4
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜਾਂ ਸ਼ੁਭ ਤਿਥੀਆਂ 'ਤੇ
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲਾ ਜਾਂ ਸੰਝ ਵੇਲੇ
ਘਿਓ ਦਾ ਦੀਵਾ, ਧੂਫ਼, ਤਾਜ਼ੇ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਜਲ
- ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ
ਪਿਛੋਕੜ
ਇਹ ਰਚਨਾ ਉੱਛਿਸ਼ਟ ਗਣਪਤੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਇੱਕ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਪੱਧਤੀ (ਰੀਤੀ-ਵਿਧੀ) ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਉਚਿਸ਼ਟ ਗਣੇਸ਼ ਦੇ ਤਾਂਤ੍ਰਿਕ ਰੂਪ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗ੍ਰੰਥ ਗਣਪਤੀ ਪੂਜਾ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਾਹਿੱਤ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਧਾਰਨ ਜਨਤਾ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਖਾਸ ਰੀਤੀ-ਰਸਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਾਧਕਾਂ ਲਈ ਹੈ।
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ?
ਪੁਰਸ਼ਚਰਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ
ਇਸ ਰਸਮ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਤੀਜੇ ਦਿਨ (ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ) ਵਾਲ, ਨਹਾਉਣ, ਆਦਿ (ਕ੍ਸ਼ੌਰ) ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ (ਪਾਪ ਮੁਕਤੀ) ਦੇ ਭਾਗ ਵਜੋਂ, ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਉਸ ਦਾ ਤਰਪਣ, ਸ਼ਰਾਦ੍ਧ (ਪਿੰਡ ਦਾਨ), ਹੋਮ, ਅਤੇ ਚਾਂਦ੍ਰਾਇਣ ਵਰਤ (ਚੰਦਰ ਕਲਾ ਅਨੁਸਾਰ ਭੋਜਨ) ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਵਰਤ ਨਾ ਕਰ ਸਕਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਵਿਕਲਪ
ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਚਾਂਦ੍ਰਾਇਣ ਵਰਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਗਊ ਦਾਨ ਅਤੇ ਦ੍ਰਵਯ (ਧਨ/ਅਨਾਜ) ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪੰਚਗਵਯ ਦਾ ਮੰਤਰ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵ
ਜੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਨਾ ਹੋ ਸਕਣ, ਤਾਂ ਪੰਚਗਵਯ (ਗਊ ਦੇ ਪੰਜ ਉਤਪਾਦ: ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ, ਘੀ, ਗੋਬਰ, ਮੂਤ) ਪੀ ਕੇ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਤਰ („…पापं देहे तिष्ठति…“) ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਬਾਲਣ ਨੂੰ ਸਾੜਦੀ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਪੰਚਗਵਯ ਪੀਣ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਦਾ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੰਤਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ
ਪੰਚਗਵਯ ਪੀਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਸ ਮੰਤਰ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਫਿਰ 'ਓਮ' (ਪ੍ਰਣਵ) ਨਾਲ ਪੰਚਗਵਯ ਨੂੰ ਪੀਣ ਦਾ ਨਿਯਮ ਹੈ। ਇਹ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੰਤਰ ਅਤੇ ‘ਓਮ’ ਦੀ ਗੂੰਜ ਰਸਮ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
Ganesh
ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹੋਰ
ਸਭ ਵੇਖੋਸੰਬੰਧਿਤ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ
ਉਹੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੀ