Bharat Devotion
Embroidered artwork for उच्छिष्ट गणपति पूजा पद्धति: Embroidered Om symbol above a brass diya, marigolds and a temple spire at sunrise

उच्छिष्ट गणपति पूजा पद्धति

उच्छिष्ट गणपति पूजा पद्धति

यो पाठ उच्छिष्टगणपतिको पूजाको लागि प्रारम्भिक कार्यहरूको वर्णन गर्दछ, जसमा पुरश्चरण गर्नु अघि गरिने शुद्धि र प्रायश्चित्तका विधिहरू समावेश छन्।

श्लोक

श्रीगणेशाय नमः अथ श्रीमदुच्छिष्टगणपतिपूजापद्धतिः तत्रादौ पूर्वकृत्यम्
shreeganeshaaya namah atha shreemaducchishtaganapatipoojaapaddhatih tatraadau poorvakrityam | 1 |

श्लोक 1

पुरश्चरणात् प्राक् तृतीयादिवसे क्षौरादिकं विधाय ततः प्रायश्चित्ताङ्गभूतविष्णुपूजां विष्णुतर्पणं विष्णुश्राद्धं होमं चान्द्रायणादिव्रतं च कुर्यात् व्रताशक्तौ गोदानं द्रव्यदानं च कुर्यात् यदि सर्वकर्माशक्तस्ततः प्रायश्चित्ताङ्गभूतपञ्चगव्यप्राशनं कुर्यात् तत्र मन्त्रः —
purashcaranaat praak triteeyaadivase kshauraadikam vidhaaya tatah praayashcittaangabhootavishnupoojaam vishnutarpanam vishnushraaddham homam caandraayanaadivratam ca kuryaat vrataashaktau godaanam dravyadaanam ca kuryaat yadi sarvakarmaashaktastatah praayashcittaangabhootapancagavyapraashanam kuryaat tatra mantrah — | 2 |

श्लोक 2

यत्त्वगस्थिगतं पापं देहे तिष्ठति मामके प्राशनात्पञ्चगव्यस्य दहत्यग्निरिवेन्धनम्
yattvagasthigatam paapam dehe tishthati maamake praashanaatpancagavyasya dahatyagnirivendhanam | 3 |

श्लोक 3

इति पठित्वा प्रणवेन पञ्चगव्यं पिबेत्
iti pathitvaa pranavena pancagavyam pibet | 4 |

श्लोक 4

Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)

Auspicious Day

Daily or auspicious lunar days (Ekadashi, Purnima, Pradosham)

Best Time (Muhurta)

Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or Evening Dusk (Sandhya)

Sacred Offerings

Ghee lamp (Deepa), Incense (Dhoopa), Fresh flowers & Water offering

Spiritual Benefits (Phalashruti)
  • Peace of mind, spiritual upliftment, and harmonious energy in the home

पृष्ठभूमि

यो पाठ तान्त्रिक परम्परामा उच्छिष्टगणपतिको उपासनाको एक अंश हो। उच्छिष्टगणपति गणेशको एक विशेष रूप हुन् जसलाई बासी वा बचेको प्रसादसँग सम्बन्धित मानिन्छ। यो पूजा पद्धति (पद्धति) सामान्यतया विशेष अनुष्ठान वा मन्त्र साधनामा प्रयोग गरिन्छ। यसको रचनाको सही समय र रचयिता अज्ञात छ, तर यो गणेशको यस रूपको पूजा गर्ने परम्परागत विधि हो।

के तपाईं जान्नुहुन्छ?

पूजा–पद्धति

यो श्लोक उच्छिष्टगणपतिको पूजा गर्नुअघि गरिने प्रारम्भिक कर्महरूको विधान हो। यसमा क्षौर (कपाल खौरने), विष्णुपूजा, तर्पण, श्राद्ध, होम, तथा चान्द्रायण व्रतजस्ता कर्महरू गर्नुपर्छ भनिएको छ। यी सबै प्रायश्चित्तको रूपमा गरिन्छ।

प्रायश्चित्तको विकल्प

यदि कसैले सबै कर्म गर्न सक्तैन भने गोदान वा द्रव्यदान गर्न सकिन्छ। सबैभन्दा सजिलो विकल्प पञ्चगव्य (गाईका पाँच उत्पादन—दूध, दही, घिउ, गोमूत्र, गोबर) पिउनु हो, जसले शरीरको पापलाई आगोले इन्धन जलाएजस्तै नष्ट गर्छ।

मन्त्रको अर्थ

'ल्द्क्यत्त्वगस्थिगतं पापं देहे तिष्ठति मामके। प्राशनात्पञ्चगव्यस्य दहत्यग्निरिवेन्धनम्॥' भन्ने मन्त्रले पञ्चगव्य पिउँदा शरीरको छाला र हड्डीमा बसेको पाप आगोले इन्धन जलाएझैं नष्ट हुन्छ भन्ने घोषणा गर्दछ। यो मन्त्र पढेर पञ्चगव्य पिइन्छ।

चान्द्रायण व्रत

चान्द्रायण चन्द्रमाको कलाको आधारमा अन्नको मात्रा घटाउने/बढाउने एक कठोर व्रत हो। यो प्रायश्चित्तको अङ्ग हो। तर यदि यो व्रत नसकिने हो भने गोदानले त्यसको सट्टा पुग्छ।

उच्छिष्टगणपति

यो गणपतिको एक विशेष रूप हो, जसलाई शेष (खाएको बाँकी) भोग गराइन्छ। यसको पूजा साधारण गणेशपूजाभन्दा भिन्न र कठोर नियमले युक्त छ। यसैले पहिले शुद्धिका लागि प्रायश्चित्त–कर्महरू अनिवार्य ठहर्याइएको छ।

Ganesh का सम्पूर्ण स्तुति र पाठ

Ganesh

Ganesh का सबै पाठ हेर्नुहोस् →

हिन्दु धर्म बाट थप

सबै हेर्नुहोस्