उच्छिष्ट गणपति पूजा पद्धति
यो पाठ उच्छिष्टगणपतिको पूजाको लागि प्रारम्भिक कार्यहरूको वर्णन गर्दछ, जसमा पुरश्चरण गर्नु अघि गरिने शुद्धि र प्रायश्चित्तका विधिहरू समावेश छन्।
श्लोक
श्रीगणेशाय नमः । अब श्रीमदुच्छिष्टगणपतिपूजापद्धति (सुरु हुन्छ) । त्यसमा पहिले पूर्वकृत्य (प्रारम्भिक कार्यहरू) ।
श्लोक 1
पुरश्चरण भन्दा तीन दिन पहिले क्षौर (कपाल काट्ने आदि) गरी, त्यसपछि प्रायश्चित्तको अंगस्वरूप विष्णु पूजा, विष्णु तर्पण, विष्णु श्राद्ध, होम र चान्द्रायण आदि व्रत गर्नुपर्छ। व्रत गर्न असमर्थ भएमा गोदान र द्रव्यदान गर्नुपर्छ। यदि सबै कर्म गर्न असमर्थ भएमा प्रायश्चित्तको अंगस्वरूप पञ्चगव्य प्राशन गर्नुपर्छ।
श्लोक 2
मेरो शरीरको छाला र हड्डीमा रहेको जुन पाप छ, त्यो पञ्चगव्य प्राशन गर्नाले आगोले दाउरा जलाए झैं नष्ट हुन्छ।
श्लोक 3
यो मन्त्र पढेर प्रणव (ॐ) को साथमा पञ्चगव्य पिउनुपर्छ।
श्लोक 4
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
Daily or auspicious lunar days (Ekadashi, Purnima, Pradosham)
Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or Evening Dusk (Sandhya)
Ghee lamp (Deepa), Incense (Dhoopa), Fresh flowers & Water offering
- Peace of mind, spiritual upliftment, and harmonious energy in the home
पृष्ठभूमि
यो पाठ तान्त्रिक परम्परामा उच्छिष्टगणपतिको उपासनाको एक अंश हो। उच्छिष्टगणपति गणेशको एक विशेष रूप हुन् जसलाई बासी वा बचेको प्रसादसँग सम्बन्धित मानिन्छ। यो पूजा पद्धति (पद्धति) सामान्यतया विशेष अनुष्ठान वा मन्त्र साधनामा प्रयोग गरिन्छ। यसको रचनाको सही समय र रचयिता अज्ञात छ, तर यो गणेशको यस रूपको पूजा गर्ने परम्परागत विधि हो।
के तपाईं जान्नुहुन्छ?
पूजा–पद्धति
यो श्लोक उच्छिष्टगणपतिको पूजा गर्नुअघि गरिने प्रारम्भिक कर्महरूको विधान हो। यसमा क्षौर (कपाल खौरने), विष्णुपूजा, तर्पण, श्राद्ध, होम, तथा चान्द्रायण व्रतजस्ता कर्महरू गर्नुपर्छ भनिएको छ। यी सबै प्रायश्चित्तको रूपमा गरिन्छ।
प्रायश्चित्तको विकल्प
यदि कसैले सबै कर्म गर्न सक्तैन भने गोदान वा द्रव्यदान गर्न सकिन्छ। सबैभन्दा सजिलो विकल्प पञ्चगव्य (गाईका पाँच उत्पादन—दूध, दही, घिउ, गोमूत्र, गोबर) पिउनु हो, जसले शरीरको पापलाई आगोले इन्धन जलाएजस्तै नष्ट गर्छ।
मन्त्रको अर्थ
'ल्द्क्यत्त्वगस्थिगतं पापं देहे तिष्ठति मामके। प्राशनात्पञ्चगव्यस्य दहत्यग्निरिवेन्धनम्॥' भन्ने मन्त्रले पञ्चगव्य पिउँदा शरीरको छाला र हड्डीमा बसेको पाप आगोले इन्धन जलाएझैं नष्ट हुन्छ भन्ने घोषणा गर्दछ। यो मन्त्र पढेर पञ्चगव्य पिइन्छ।
चान्द्रायण व्रत
चान्द्रायण चन्द्रमाको कलाको आधारमा अन्नको मात्रा घटाउने/बढाउने एक कठोर व्रत हो। यो प्रायश्चित्तको अङ्ग हो। तर यदि यो व्रत नसकिने हो भने गोदानले त्यसको सट्टा पुग्छ।
उच्छिष्टगणपति
यो गणपतिको एक विशेष रूप हो, जसलाई शेष (खाएको बाँकी) भोग गराइन्छ। यसको पूजा साधारण गणेशपूजाभन्दा भिन्न र कठोर नियमले युक्त छ। यसैले पहिले शुद्धिका लागि प्रायश्चित्त–कर्महरू अनिवार्य ठहर्याइएको छ।
Ganesh
हिन्दु धर्म बाट थप
सबै हेर्नुहोस्सम्बन्धित शिक्षाहरू
उही शिक्षा, विभिन्न परम्पराहरूमा प्रतिध्वनित
