ඇස නොහරින කුමාරයා

ජේතවනයේ දී බුදුරජාණන් වහන්සේ තම භික්ෂූන්ට කයට ඇති සිහිය කෙසේ අත්විඳිය යුතුද යන්න උගන්වා වදාළහ. ලස්සන ස්ත්‍රියක් ගායනා කරමින් නටනු බැලීමට රැස් වූ විශාල පිරිසක් මැදින් තෙලින් පිරුණු භාජනයක් රැගෙන යාමට බල කරනු ලැබූ මිනිසෙකු ගැන සිතන ලෙස ඔවුන්ට වදාළහ. ඔහු පිටුපසින් කඩුකාරයෙක් ගමන් කළේය, තෙල් එක බිංදුවක් වැටුණු ගමන්ම ඔහුගේ හිස සිඳ දැමීමට සූදානම්ව. එවැනි මිනිසෙක් තම මනස සම්පූර්ණයෙන් ම තෙල් මත තබාගෙන, නර්තකිය දෙසට එක් වරක්වත් නොබලන බවත්, කයට ඇති මෙම නොකැඩෙන අවධානය සෑම භික්ෂුවක් ම වැඩිය යුතු දෙයක් බවත් වදාළහ. ඉන්පසු ජීවත් වීම සඳහා මෙවැනිම අවධානයක් එක් වරක් අවශ්‍ය වූ කුමාරයෙකුගේ කථාව වදාළහ.

එම පැරණි යුගයේ බෝධිසත්වයා වාරාණසියේ රජුගේ පුතුන් සියයෙන් බාලයා ව උපන්නේය. රජ පදවිය උරුම කර ගන්නේ ද යන්න සිතමින් ඔහු සැරිසරන පසේබුදුවරුන් කණ්ඩායමකගෙන් තම අනාගතය ගැන ඇසී ය. ඔවුහු ඔහුට පැහැදිලිව කීවේ, ඔහු කිසි විටෙකත් තමාගේ ම නගරය පාලනය නොකරන බවත්, නමුත් සත් දිනක් ඇතුළත ජීවතුන් අතර දුරස්ථ තක්සිලාවට ළඟා විය හැකි නම්, එහි රජු වීමට ඔහුට හැකි බවත්‍ය. ඔවුන් දැන සිටියේ මිනිසුන් කන යක්ෂිණීන් වසන මාර්ගය හරහා ඔහු ගමන් කළ යුතු බවයි. ඔහු පිටත් වීමට පෙර, ඔවුහු ඔහුට පැළඳීමට මන්ත්‍රානුභාවයෙන් ආරක්ෂා කළ නූල් පටියක් ද, ඔහුගේ ආරක්ෂාව සඳහා මන්ත්‍රානුභාවයෙන් ආරක්ෂා කළ වැලි ප්‍රමාණයක් ද ලබා දුන්හ.

කුමාරයා සහචරයන් පස් දෙනෙකු සමඟ ගමන් ආරම්භ කළ අතර, මාර්ගයේ යක්ෂිණීහු බියට පත් වූ පරිදිම ක්‍රියා කළහ. එක එක් සහචරයා වෙන් වෙන් ආකර්ෂණයන් මගින් එකින් එක පසෙකට ගෙන යන ලදී: ලෞකිකයෙන් ඔබ්බට ගිය රූප සෞන්දර්‍යය, මන්මත් කරවන සංගීත නාදය, ප්‍රතිරෝධය කළ නොහැකි සුවඳ, පහු කර යාමට අතිශයින් ප්‍රලෝභනකාරී වූ මංගල භෝජනය, නැතහොත් නැගිටීමට නොහැකි තරම් සුවපහසු ඇඳක්. විඳීමට නැවතුණු සෑම අයෙකුම නැවත ළඟා වීමට පෙරම අල්ලාගෙන ගිල දමන ලදී.

චතුර යක්ෂිණියක් කුමාරයා සමීපයට පමණක් ගොස් ඔහුගේ ම භාර්‍යාව ලෙස පෙනී සිටියා ය. ගමන් මාර්ගයේ හමුවන සියලු දෙනාට ඔවුන් දෙදෙනා එකට ගමන් කරන සැමියා සහ බිරිඳ බව ඇය පැවසුවා ය. විවෘත ආකර්ෂණයෙන් ඔහුගේ සාවධානතාව බිඳීමට වඩා, හුදු හුරුපුරුදු බව මගින් ඔහුගේ ආරක්ෂාව ඉක්මවා යාමට ඇය බලාපොරොත්තු වූවා ය. මන්ත්‍රානුභාවයෙන් ආරක්ෂා කළ නූල හා වැලි මගින් ආරක්ෂා වූ කුමාරයා, ඇගේ සමීපත්වය තම අවධානය බිඳීමට කිසි විටෙකත් ඉඩ නොදුන්නේය. ඔහු තක්සිලාවට ළඟා වූයේ තම ජීවිතය සහ අධිෂ්ඨානය දෙකම අක්‍රියව වන ආකාරයෙනි.

ආරක්ෂිත කුමාරයා නැවතී සිටි විවේක නිවසට ඇතුළු වීමට නොහැකි වූ යක්ෂිණිය, ඒ වෙනුවට නගර දොරටුවල දීප්තිමත් රූපසෞන්දර්‍යයෙන් පෙනී සිටියා ය. එයින් තක්සිලාවේ රජු එකවරම ඇයට වශීභූත විය. ඔහු ඇයව තම ම රැජින ලෙස මාලිගාවට ගෙන ආවේය. පිහිටුවා ගත් පසු, ඇගේ නොදන්නා මූලයන් හේතුවෙන් අනෙකුත් අන්තඃපුරිකාවන්ගෙන් සිනාසීමට ලක් වීමට ඇය බිය වන බව ඇය ඔහුට පැවසුවා ය. ඒ සිනාසීමෙන් තමා ආරක්ෂා කර ගැනීම සඳහා සම්පූර්ණ මාලිගාව කෙරෙහි අධිකාරය ඉල්ලා සිටියා ය. මත්ව ගිය රජු ඇය ඉල්ලූ සියල්ල ලබා දුන්නේය.

එම අධිකාරය සුරක්ෂිත කර ගැනීමෙන් පසු, යක්ෂිණිය රාත්‍රියේ තම ම විශේෂයේ අයව මාලිගාවට කැඳවා ගත්තා ය. ඔවුහු එකට රජු ඝාතනය කළ අතර, තාප්පයට ඇතුළත සිටි සෑම ජීවියෙකුම ආහාර කර ගත්හ. උදෑසන වන විට බල්ලෙකු හෝ කුකුළෙකු පවා ජීවතුන් අතර ඉතිරි වී නොසිටියේය.

තක්සිලාවේ ජනයා නිහඬ මාලිගාවට කඩාකප්පල් වී ඇතුළු වී එය අස්ථි වලින් පිරී ඇති බව දුටු විට, ඒ කාන්තාව ආරම්භයේ සිටම හඳුනා ගෙන ඔවුන්ට අනතුරු ඇඟවීමට උත්සාහ කළේ කුමාරයා පමණක් බව ඔවුහු සිහිපත් කළහ. මාර්ගයේදී දැනටමත් ඔහුගේ ම ජීවිතය ගලවා ගත් ප්‍රඥාව හා ස්ථිරසාර භාවය ඔහු තුළ හඳුනා ගත් ඇමතිවරු හා පුරවැසියෝ එක්ව ඔහුව තම නව රජු ලෙස තෝරා ගත්හ. එදින සිට ඔහු තක්සිලාව දීර්ඝ කාලයක් ධර්මිෂ්ඨව පාලනය කළේය. ඒ ඝාතනයේ මිය ගිය ඇමතිවරු පූර්ව ජීවිතයේ ඔහුගේම ශ්‍රාවකයන් වූ බව හෙළි කරමින් බුදුරජාණන් වහන්සේ ධර්ම දේශනාව අවසන් කළ සේක. තමන් වහන්සේ ම, මාර්ගය හා මාලිගාව ලබා දිය හැකි සෑම ආකර්ෂණයක් ම තරණය කළ, නොසැලෙන අවධානය ඇති කුමාරයා බවත් වදාළ සේක. මෙම කථාව පාලි ත්‍රිපිටකයේ ජාතක අංක 96 ලෙස මෙම ආකාරයෙන් වාර්තා වී ඇත.

යක්ෂිණීන්ගේ මෙම ව්‍යාපාරය කුමාරයාගේ සහචරයන්ට එතරම් සඵල වූයේ ඇයි ද? ඔවුන් අතරින් දෙදෙනෙකුවත් එකම ප්‍රලෝභනයකට යටවී වැටුණේ නැති බැවිනි. එක් අයෙකු සෞන්දර්‍යයෙන් ද, තවත් අයෙකු සංගීතයෙන් ද, තෙවැන්නා ආහාරයෙන් ද වැටුණි. එක් එක් පුරුෂයා තමා පුද්ගලිකව වඩාත් ප්‍රතිරෝධ කිරීමට අපහසු යැයි සිතූ දෙයින් විනාශ විය. කුමාරයාගේ ආකර්ෂණය හා විනය ඔහුව ආරක්ෂා කළේ කිසියම් එක් විශේෂ ප්‍රලෝභනයකට ඔහුව අන්ධ කිරීමෙන් නොව, අන්තරාය කුමන ස්වරූපයක් ගත්තත් ඔහුගේ අවධානය ස්ථිර ලෙස තබා ගැනීමෙනි. ඒ ම ගුණය තමයි බුදුරජාණන් වහන්සේ මෙම ධර්ම දේශනාව ආරම්භ කළ තෙල් භාජන උපමාවේ දී භික්ෂූන්ට වර්ධනය කරන ලෙස ඉල්ලා සිටි ගුණය.