ගුරු හර්ගෝබින්ද් සහ මිරි-පිරි මූලධර්මය
සික් ආගමේ අධ්යාත්මික හා ලෞකික බලයේ සංකලනය
මෙම ලිපිය සික් ආගමේ හයවන ගුරුවරයා වන ගුරු හර්ගෝබින්ද් සහ ඔහු හඳුන්වා දුන් මිරි-පිරි මූලධර්මය ගැන විස්තර කරයි. එය අධ්යාත්මික හා ලෞකික බලය යන දෙකම නියෝජනය කරන කඩු දෙකක් පැළඳීම සහ පීඩාවලට ප්‍රතිචාර වශයෙන් සික් ප්‍රජාව ශක්තිමත් කිරීම ගැන ද කියයි.
ගුරු හර්ගෝබින්ද් යනු සික් ආගමේ හයවන ගුරුවරයායි. ඔහුගේ පියා වූ ගුරු අර්ජන් දේව් මුගල් අධිරාජ්යයා විසින් අත්අඩංගුවට ගෙන වධ හිංසා කර මරා දමන ලදී. මෙම සිදුවීම සික් ප්රජාවට ඉමහත් කම්පනයක් ඇති කළේය. එයින් පසු ගුරු හර්ගෝබින්ද්ට තම පියාගේ අනුප්රාප්තිකයා වීමට සිදු විය. ඔහු තීරණය කළේ සික්වරුන් ආරක්ෂා වීමට නම් ඔවුන්ට අධ්යාත්මික ශක්තිය පමණක් නොව ශාරීරික ශක්තිය ද අවශ්ය බවයි. මෙය සික් ඉතිහාසයේ හැරවුම් ලක්ෂ්‍යයක් විය.
ගුරු හර්ගෝබින්ද් මිරි-පිරි නම් නව මූලධර්මයක් හඳුන්වා දුන්නේය. 'මිරි' යනු ලෞකික හෝ දේශපාලන බලයයි. 'පිරි' යනු අධ්යාත්මික බලයයි. මෙම මූලධර්මයට අනුව, අධ්යාත්මික නායකයෙකුට ලෞකික කටයුතුවල ද නිරත විය හැකි අතර, අයුක්තියට එරෙහිව සටන් කිරීමට ද හැකිය. මෙය සංකේතවත් කිරීම සඳහා ගුරු හර්ගෝබින්ද් කඩු දෙකක් පැළඳ සිටියේය. එක් කඩුවක් අධ්යාත්මික බලය ද, අනෙක් කඩුව ලෞකික බලය ද නියෝජනය කළේය. මෙම කඩු දෙක 'මිරි' සහ 'පිරි' ලෙස හැඳින්වේ.
මෙම නව ප්‍රවේශය සික් ප්‍රජාව තුළ විශාල වෙනසක් ඇති කළේය. ගුරු හර්ගෝබින්ද් සික්වරුන්ට අශ්වාරෝහණය, දුනු හී, කඩු ගැසීම වැනි හමුදා කුසලතා ඉගැන්වීමට පටන් ගත්තේය. ඔහු සික්වරුන්ගෙන් හමුදාවක් ද පිහිටුවීය. මෙයට පෙර සික්වරුන් සාමකාමී ජීවිතයක් ගත කළ අතර, ඔවුන්ට හමුදා සම්ප්‍රදායක් නොතිබුණි. නමුත් මුගල්වරුන්ගේ පීඩා හමුවේ ඔවුන්ට ආත්මාරක්ෂාව සඳහා සූදානම් වීමට සිදු විය. ගුරු හර්ගෝබින්ද්ගේ මෙම ක්‍රියාමාර්ගය සික් ප්‍රජාව ශක්තිමත් කළ අතර, ඔවුන්ට ආරක්ෂාවක් ද ලබා දුන්නේය.
ගුරු හර්ගෝබින්ද්ගේ ජීවිතයේ වැදගත්ම සිදුවීමක් වූයේ ග්වාලියර් බන්ධනාගාරයෙන් ඔහු නිදහස් වීමයි. මුගල් අධිරාජ්යයා වූ ජහාන්ගීර් ඔහුව සිරගත කළේය. නමුත් පසුව ඔහු නිදහස් කිරීමට තීරණය කළේය. ගුරු හර්ගෝබින්ද් නිදහස් වීමට කැමති වූයේ ඔහු සමඟ සිරගතව සිටි අහිංසක රජවරුන් 52 දෙනෙකු ද නිදහස් කරන්නේ නම් පමණි. ජහාන්ගීර් එයට එකඟ වූයේ ගුරුවරයාගේ වස්ත්‍රයේ කෙළවරට අල්ලාගෙන යා හැකි තරම් සිරකරුවන් පමණක් නිදහස් කිරීමට ය. නමුත් ගුරු හර්ගෝබින්ද් නුවණින් ක්‍රියා කළේය. ඔහු විශේෂ වස්ත්‍රයක් මැස්සවූ අතර, එහි කෙළවරට රජවරුන් 52 දෙනාම අල්ලාගෙන යාමට තරම් දිග විය. මේ ආකාරයෙන් ඔහු සියලුම සිරකරුවන් නිදහස් කර ගත්තේය. මෙම සිදුවීම නිසා ඔහු 'බන්ධි ඡෝර්' ලෙස ප්‍රසිද්ධ විය. මෙයින් අදහස් කරන්නේ 'බන්ධනාගාරයෙන් නිදහස් කරන්නා' යන්නයි.
ගුරු හර්ගෝබින්ද්ගේ මෙම ක්‍රියාමාර්ග නිසා සික් ප්රජාවට එරෙහිව මුගල්වරුන්ගේ පීඩා තවදුරටත් වැඩි විය. ඔහුට මුගල් හමුදාව සමඟ කිහිප වතාවක් සටන් කිරීමට සිදු විය. මෙම සටන්වලදී ඔහු ජයග්‍රහණය කළේය. ඔහුගේ නායකත්වය යටතේ සික්වරුන් ධෛර්යයෙන් හා ආත්ම විශ්වාසයෙන් පිරී ගියහ. ගුරු හර්ගෝබින්ද්ගේ මෙම උරුමය පසුව සික් ආගමේ වැදගත් අංගයක් බවට පත් විය. ඔහුගේ මෙම මූලධර්මය සික්වරුන්ට අද දක්වාම මඟ පෙන්වයි. අධ්‍යාත්මිකත්වය සහ ලෞකික බලය යන දෙකම එකට තබා ගැනීමේ මෙම සංකල්පය සික් ආගමේ මූලික ගලක් ලෙස සැලකේ.
ඔබ දැන සිටියාද?
මිරි-පිරි සංකල්පය
ගුරු හර්ගෝබින්ද් කඩු දෙකක් පැළඳ සිටියේය – එකක් ‘මිරි’ (ලෞකික බලය) සහ අනෙක ‘පිරි’ (අධ්යාත්මික බලය) නියෝජනය කරයි. මෙමගින් අධ්යාත්මික නායකයෙකුට අයුක්තියට එරෙහිව සටන් කිරීමට ද හැකි බව පෙන්වා දුන්නේය.
බන්ධි ඡෝර් සිදුවීම
ග්වාලියර් බන්ධනාගාරයේ සිරගතව සිටි ගුරු හර්ගෝබින්ද්, තමා සමඟ සිරකරුවන් 52 දෙනෙකු නිදහස් කරන ලෙස ඉල්ලා සිටියේය. ජහාන්ගීර් අධිරාජ්යයා එකඟ වූයේ ගුරුවරයාගේ වස්ත්‍රයේ කෙළවරට අල්ලාගෙන යා හැකි තරම් සිරකරුවන් පමණක් නිදහස් කිරීමටය. නමුත් ගුරුවරයා විශේෂ දිග වස්ත්‍රයක් මැස්සවා සියලු 52 දෙනාම බේරා ගත්තේය. එබැවින් ඔහු ‘බන්ධි ඡෝර්’ (බන්ධනාගාරයෙන් නිදහස් කරන්නා) ලෙස ප්‍රසිද්ධ විය.
හමුදා පුහුණුව
ගුරු හර්ගෝබින්ද් සික්වරුන්ට අශ්වාරෝහණය, දුනු හී විදීම සහ කඩු ගැසීම වැනි හමුදා කුසලතා ඉගැන්වීමට පටන් ගත්තේය. මෙයට පෙර සික්වරුන් සාමකාමී ජීවිතයක් ගත කළ අතර, මුගල් පීඩා හමුවේ ආත්මාරක්ෂාව සඳහා මෙම වෙනස අත්‍යවශ්‍ය විය.
ගුරු අර්ජන් දේව්ගේ ශහීදත්වය
ගුරු හර්ගෝබින්ද්ගේ පියා වන ගුරු අර්ජන් දේව් මුගල් අධිරාජ්යයා විසින් අත්අඩංගුවට ගෙන වධ හිංසා කර මරා දමන ලදී. මෙම සිදුවීම සික් ප්රජාවට දැඩි කම්පනයක් ඇති කළ අතර, ගුරු හර්ගෝබින්ද්ට අධ්යාත්මික ශක්තිය පමණක් නොව ශාරීරික ශක්තිය ද අවශ්ය බව තීරණය කිරීමට හේතු විය.
උරුමය
මිරි-පිරි මූලධර්මය සික් ආගමේ මූලික ගලක් බවට පත් විය. අදටත් සික්වරුන්ට අධ්‍යාත්මිකත්වය සහ ලෞකික බලය යන දෙකම එකට තබා ගැනීමේ මග පෙන්වීමක් ලෙස මෙය ක්‍රියා කරයි.
Guru Hargobind Ji
සික් ධර්මය වෙතින් තවත්
සම්බන්ධිත ඉගැන්වීම්
එකම ඉගැන්වීම, විවිධ සම්ප්‍රදායන් හරහා ප්‍රතිධ්වනිත වේ