ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਅਤੇ ਮੀਰੀ-ਪੀਰੀ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ

ਛੇਵੇਂ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ, ਦਾ ਜਨਮ 1595 ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਨੇੜੇ ਵਡਾਲੀ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਪੰਜਵੇਂ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ 1606 ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਸੱਤਾ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਲੰਮੇ ਤਸ਼ੱਦਦ ਬਾਅਦ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਧ ਰਹੇ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੱਤਾ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਸਮਝਿਆ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਨੇ ਇਹ ਕਸ਼ਟ ਅਡੋਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਸਹਿਣ ਕੀਤਾ, ਬਾਣੀ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਰੱਬ ਦੀ ਰਜ਼ਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਦੀ ਇੱਕ ਮਿਸਾਲ ਜਿਸ ਵੱਲ ਸਿੱਖ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਕਦੇ ਪਰਤਣਾ ਬੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਅੰਤਿਮ ਪਰੀਖਿਆ ਰਾਵੀ ਦਰਿਆ ਕੰਢੇ ਬੈਠ ਕੇ ਸਿਮਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਿਣ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸ਼ਾਂਤ ਭਾਵ ਅਡੋਲ ਰਿਹਾ ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਉਹ ਸਹਿਣਾ ਪਿਆ ਜਿਸਨੂੰ ਵੇਰਵਾ ਸਿਰਫ਼ ਅਸਹਿ ਕਸ਼ਟ ਵਜੋਂ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਪਰੰਪਰਾ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਬੇਰਹਿਮੀ ਦੀ ਸੂਚੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਭਗਤੀ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦ ਉਸ ਪਰੀਖਿਆ ਤੋਂ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, ਅੰਗ 394, ਵਿੱਚ ਜਿਉਂਦੇ ਹਨ: "ਤੇਰਾ ਕੀਆ ਮੀਠਾ ਲਾਗੈ," ਤੇਰੀ ਰਜ਼ਾ ਮੈਨੂੰ ਮਿੱਠੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਪੰਗਤੀ ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਵਿਰੋਧ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸਵੀਕਾਰ ਦੇ ਬਿਆਨ ਵਜੋਂ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਇੱਕ ਮੋੜ ਸੀ: ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ, ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਆਗੂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਲਈ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਇਕੱਲੀ ਭਗਤੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾ ਨਹੀਂ ਸਕੇਗੀ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ।

ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਗਿਆਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸੰਭਾਲੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖ ਪਛਾਣ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰੇਗਾ। 15 ਜੂਨ 1606 ਨੂੰ, ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖਣ ਵੇਲੇ, ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਇੱਕ ਦੀ ਬਜਾਏ ਦੋ ਤਲਵਾਰਾਂ ਪਹਿਨ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੁਨਿਆਵੀ ਸੱਤਾ ਦਾ ਉਹ ਉੱਚਾ ਥੜ੍ਹਾ ਸੀ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬਣਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਨੂੰ ਪੀਰੀ ਦਾ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ, ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸੱਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ, ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਨੂੰ ਮੀਰੀ, ਦੁਨਿਆਵੀ ਸੱਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ, ਅਤੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਹੁਣ ਤੋਂ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਧਾਰਨ ਕਰੇਗਾ। ਇਹ ਸਿਧਾਂਤ, ਮੀਰੀ-ਪੀਰੀ, ਮੰਨਦਾ ਸੀ ਕਿ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਬੇਇਨਸਾਫ਼ੀ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵੱਖਰੇ ਸੱਦੇ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਹੀ ਫ਼ਰਜ਼ ਦੇ ਦੋ ਅੱਧ ਸਨ ਜਿਸਨੂੰ ਇੱਕ ਗੁਰੂ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਿੱਖ, ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਸੱਦਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ, "ਸਦੀਵੀ ਸਿੰਘਾਸਣ," ਉਦੋਂ ਵੀ ਖੜ੍ਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਉਸੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ, ਉਸ ਸਿਧਾਂਤ ਦਾ ਇੱਕ ਭੌਤਿਕ ਬਿਆਨ ਜਿਸਨੂੰ ਥਾਂ ਦੇਣ ਲਈ ਇਹ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਿੱਥੇ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਦਿਲ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਇਸਦੀ ਦੁਨਿਆਵੀ ਅਤੇ ਸਾਂਝੀ ਸੱਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਥਾਂ ਸੀ ਜਿੱਥੋਂ ਇਨਸਾਫ਼, ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ, ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਭਾਈਚਾਰੇ ਲਈ ਸਾਂਝੇ ਫੈਸਲੇ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਨਿਪਟਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ 'ਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਪਹਿਰਾਵੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠਦੇ, ਬੇਨਤੀਆਂ ਸੁਣਦੇ, ਦਰਬਾਰ ਲਗਾਉਂਦੇ, ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸਵਾਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਦੁਨਿਆਵੀ ਝਗੜੇ ਵੀ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ, ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਗੁਰੂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ 'ਤੇ ਅਜਿਹੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਸ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਕੱਲੇ ਤਪੱਸਵੀ ਦੀ ਬਜਾਏ ਦਰਬਾਰ ਲਗਾਉਂਦੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਸਕ ਵਾਂਗ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਸਨ, ਇੱਕ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਦਿੱਤਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਬਿਆਨ ਕਿ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਸੱਤਾ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਕਦੇ ਵੀ ਵੱਖ ਰੱਖਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਸਨ।

ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਪ੍ਰਤੀਕਵਾਦ 'ਤੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰੁਕੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸਥਾਈ ਟੁਕੜੀ ਸੰਗਠਿਤ ਅਤੇ ਸਿਖਲਾਈ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਘੋੜਸਵਾਰੀ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਨਿਵਾਸ ਵੀ ਬਣਾਇਆ, ਇਸ ਸੰਭਾਵਨਾ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਤਾਕਤ ਮੁੜ ਉਸ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵਰਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੋ ਹੁਣ ਜ਼ੁਲਮ ਨੂੰ ਚੁੱਪਚਾਪ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। ਇਸ ਫੌਜੀਕਰਨ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਹਮਲਾਵਰਤਾ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ; ਇਸਨੂੰ ਧਰਮ ਯੁੱਧ, ਧਰਮੀ ਰੱਖਿਆ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਉਦੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਦੋਂ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਰ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਨਸਾਫ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀ ਸੀ। ਸਿੱਖ ਸਿੱਖਿਆ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਪੱਕੀ ਲਕੀਰ ਖਿੱਚੀ ਹੈ: ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਦੀ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀ ਤਲਵਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਨਿਤਾਣਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਹੀ ਚੁੱਕੀ ਜਾਣੀ ਸੀ ਅਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਹਰ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਰਾਹ ਮੁੱਕ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਦੇ ਵੀ ਪਹਿਲੇ ਜਵਾਬ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਜਿੱਤ ਜਾਂ ਨਿੱਜੀ ਲਾਭ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।

ਲਗਭਗ 1617 ਤੋਂ 1619 ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਲਈ, ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਨੂੰ ਗਵਾਲੀਅਰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਲਗਭਗ ਕੈਦੀ ਵਜੋਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਬਾਵਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੋ ਉੱਥੇ ਵੀ ਰੱਖੇ ਗਏ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਦਾ ਹੁਕਮ ਆਇਆ, ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਨੇ ਦੂਜਿਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਰੱਖੀ ਗਈ ਸ਼ਰਤ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਉਹੀ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੋਗੇ ਨੂੰ ਫੜ ਸਕਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਬਾਹਰ ਜਾ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਨੇ ਬਾਵਨ ਬੁਣੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਖਾਸ ਚੋਗਾ ਬਣਵਾਇਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਬਾਵਨ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਲੜੀ ਫੜ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਜ਼ਾਦ ਤੁਰ ਸਕੇ। ਸਿੱਖ ਹਰ ਸਾਲ ਇਸ ਰਿਹਾਈ ਨੂੰ ਬੰਦੀ ਛੋੜ ਦਿਵਸ, "ਕੈਦੀਆਂ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਦਾ ਦਿਨ," ਵਜੋਂ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦੀਵਾਲੀ ਦੇ ਉਸੇ ਦਿਨ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਨਹਿਰੀ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਦੀਵੇ ਜਗਾ ਕੇ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਖੁਸ਼ੀ ਭਰਿਆ ਤਿਉਹਾਰ ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਜਿੱਤ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਸਾਂਝੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੇ ਕਾਰਜ ਦੁਆਲੇ ਬਣਿਆ ਹੈ।

ਮੀਰੀ-ਪੀਰੀ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਦੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਇਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਏ ਗੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਇਹ ਅੱਜ ਵੀ ਉਹ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੁਆਰਾ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀ ਇੱਕ ਸੱਤਾ ਦੀਆਂ ਦੋ ਗੱਦੀਆਂ, ਕੋਈ ਵੀ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ। ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ, ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਦੀਆਂ ਦੋ ਤਲਵਾਰਾਂ ਦਾ ਸਬਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਾ ਦਾ ਸੱਦਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਜ਼ੋਰ ਹੈ ਕਿ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਜੀਵਨ ਨਿਤਾਣਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਧਰਮ ਜੋ ਆਪਣੀ ਹੋਂਦ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਉਹ ਉਸ ਭਗਤੀ ਦਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਭਿਆਸ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਜਿਸਦਾ ਉਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹੀ ਸੰਤੁਲਨ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਕੋਈ ਇੱਕ ਤਲਵਾਰ ਇਕੱਲੀ, ਜਿਸਦਾ ਸਿੱਖ ਅੱਜ ਵੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ 'ਤੇ ਸਨਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।