အာနာပါနသတိ
ဗုဒ္ဓ၏ အဓိက သတိဖြင့် အသက်ရှူခြင်း လေ့ကျင့်မှု
အာနာပါနသတိသည် ဗုဒ္ဓ၏ ကိုယ်တိုင် အဓိက တရားထိုင်နည်း ဖြစ်ပြီး၊ သဘာဝအတိုင်း အသက်ရှူခြင်းကို မထိန်းချုပ်ဘဲ စောင့်ကြည့်ခြင်းဖြင့် စိတ်ကို နက်ရှိုင်းသော ငြိမ်သက်မှုနှင့် ပညာဉာဏ်သို့ ဦးတည်စေသည်။
သာဝတ္ထိ၌ ဟောကြားသော ဒေသနာ
အာနာပါနသတိ၊ အသက်ဝင်ထွက်ခြင်းကို သတိပြုခြင်းသည် အာနာပါနသတိသုတ်၊ မဇ္ဈိမနိကာယ် ၁၁၈ တွင် အပြည့်အစုံ သွန်သင်ထားသည်။ ဘုရားရှင်သည် ဤတရားကို သာဝတ္ထိ၊ အရှေ့ကျောင်းတွင် ပဝါရဏ အခမ်းအနား၏ လပြည့်ည၌ ဟောကြားခဲ့သည်၊ ၎င်းသည် ဝဿာဝါသ ပြီးဆုံးကြောင်း အမှတ်အသား ပြုသော ဓလေ့ ဖြစ်သည်။ ပရိသတ်တွင် သာရိပုတ္တ၊ မောဂ္ဂလာန၊ အာနန္ဒနှင့် ရာဟုလာကဲ့သို့ အကြီးတန်း တပည့်များ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ကိုယ်တော်သည် ထိုနေရာရှိ ရဟန်းများကို ဤလေ့ကျင့်မှုတွင် တည်ကြည်စွာ တည်ရှိနေကြောင်း ချီးမွမ်းခြင်းဖြင့် စတင်ပြီး၊ ပြည့်စုံသော နည်းလမ်းကို ဖွဲ့စည်းထားသော ဆယ့်ခြောက်ဆင့် ကို ဖော်ပြခဲ့သည်။
အာန၊ အပါန နှင့် သတိ
အမည်ကိုယ်တိုင်က လေ့ကျင့်မှုကို ဖော်ပြသည်- အာန ဆိုသည်မှာ အသက်ဝင်ခြင်း၊ အပါန ဆိုသည်မှာ အသက်ထွက်ခြင်း၊ သတိ ဆိုသည်မှာ သတိ သို့မဟုတ် အမှတ်ရခြင်း ဖြစ်သည်။ လေ့ကျင့်သူသည် ခြေပိုက်ထိုင်ပြီး ကိုယ်ကို ဖြောင့်ဖြောင့် ထားကာ အသက်ရှူခြင်း ဖြစ်ပေါ်နေသည့်အတိုင်း အာရုံကို ထားရှိသည်၊ ရှည်ဆွဲခြင်း၊ တိုချုံ့ခြင်း သို့မဟုတ် ထိန်းထားခြင်း မပြုဘဲ ဖြစ်သည်။ ဤသည်က ပြာဏာယာမ၏ အနက်ဖြစ်သော ရိုးရာ ယောဂလေ့ကျင့်မှုနှင့် ခွဲခြားပြသည်၊ အကြောင်းမှာ ပြာဏာယာမသည် အသက်ရှူခြင်းကို ရပ်တန့်ခြင်းနှင့် ရေတွက်သော စည်းချက်ဖြင့် တမင်ထိန်းညှိသည်။ ဤနေရာတွင် အသက်ရှူခြင်းကို စောင့်ကြည့်သည်၊ စီမံခန့်ခွဲခြင်း မဟုတ်ပေ၊ သဘာဝ အသက်ရှူမှု၏ တက်ခြင်းနှင့် ကျခြင်းသည် လွင့်မျောနေသော စိတ်ကို ထပ်ခါတလဲလဲ ကြင်နာစွာ ပြန်ခေါ်သော အချက်ဖြစ်လာသည်။
လေးဆင့် လေးအုပ်စု ဖြင့် ဆယ့်ခြောက်ဆင့်
သုတ်သည် အာနာပါနသတိအတွက် ဆယ့်ခြောက်ဆင့်ကို ဖော်ပြပြီး၊ လေးအုပ်စု လေးခုစီဖြင့် စီစဉ်ထားသည်။ ဘုရားရှင်သည် အုပ်စုတစ်ခုစီကို သတိပဋ္ဌာန၊ သတိ၏ အခြေခံ လေးခုနှင့် တိုက်ရိုက် ဆက်စပ်ပြသည်။ ပထမ အုပ်စုသည် ကိုယ်ခန္ဓာအသိကို လေ့ကျင့်ပေးသည်- အသက်ရှူခြင်းကို ရှည်သည် သို့မဟုတ် တိုသည်ဟု သိခြင်း၊ ထို့နောက် အသက်ရှူ၏ ကိုယ်တစ်ခုလုံးကို အာရုံခံနိုင်ခြင်း၊ နောက်ဆုံး ကိုယ်ခန္ဓာ လုပ်ငန်းစဉ်ကို တစ်ခုလုံး ငြိမ်းစေခြင်း တို့ ဖြစ်သည်။ ဒုတိယ အုပ်စုသည် ခံစားမှုကို လှည့်ပတ်ပြီး ပီတိကို ပထမ၊ ချမ်းသာမှုကို ဒုတိယ၊ စိတ်၏ လုပ်ငန်းစဉ်ကို တတိယ၊ နောက်ဆုံး ထိုလုပ်ငန်းစဉ်ကို ငြိမ်းစေခြင်းအဖြစ် ခံစားမှု အာရုံခံနိုင်မှုကို လေ့ကျင့်သည်။ တတိယ အုပ်စုသည် စိတ်ကို အသိပေးလေ့ကျင့်ပြီး၊ ၎င်း၏ အခြေအနေကို ခံစားနိုင်ခြင်း၊ ၎င်းကို ဝမ်းသာစေခြင်း၊ တည်ငြိမ်စေခြင်းနှင့် နောက်ဆုံး လွှတ်ပေးခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ စတုတ္ထ အုပ်စုသည် စိတ်၏ အရည်အချင်းများကို ကိုယ်တိုင် ဆင်ခြင်ပြီး အနိစ္စ၊ ဝိရာဂ၊ နိရောဓနှင့် ပစ်ပယ်ခြင်းတို့ကို အစဉ်လိုက် ဆင်ခြင်သည်။
ကိုယ်ခန္ဓာမှ အသက်ရှူခြင်းသို့
လက်တွေ့တွင် ဤအစဉ်အလာသည် အရိုးရှင်းဆုံး ထိတွေ့မှုအမှတ်မှ စတင်သည်- လေသည် နှာခေါင်းပေါက် သို့မဟုတ် အပေါ်နှုတ်ခမ်းကို ထိတွေ့ကာ ဝင်လာပြီး ထွက်သွားသော အာရုံ ဖြစ်သည်။ အသက်ရှူ ရှည်သောအခါ လေ့ကျင့်သူသည် “အသက်ရှူ ရှည်သည်” ဟု ရိုးရှင်းစွာ သိသည်။ တိုသောအခါ “အသက်ရှူ တိုသည်” ဟု ရိုးရှင်းစွာ သိသည်။ မည်သည့် မှတ်ချက်၊ စီရင်ချက် သို့မဟုတ် ပြင်ဆင်ချက်မျှ မထည့်ပေ။ ဤ အကြမ်းမဲ့ သတိ တည်ငြိမ်လာသည်နှင့်အမျှ သတိသည် ကိုယ်တစ်ခုလုံး အသက်ရှူနေသည်အထိ သဘာဝအလျောက် ကျယ်ပြန့်လာပြီး၊ ဤအချိန်အထိ မသတိထားမိသေးသော ကိုယ်ခန္ဓာ၏ ကြမ်းတမ်းသော တင်းမာမှုများသည် မိမိ၏ အလိုအလျောက် ငြိမ်သက်ပြီး ကြည်လင်လာသည်။
ခံစားမှု၊ စိတ်၊ ငြိမ်သက်မှု အနက်ရှိုင်းခြင်း
ကိုယ်ခန္ဓာ ငြိမ်သက်လာသည်နှင့် ပီတိ ထို့နောက် ပိုငြိမ်သက်သော ချမ်းသာမှုတို့ သဘာဝအလျောက် ပေါ်လာလေ့ရှိပြီး၊ ဒုတိယ အုပ်စုသည် ထိုခံစားမှုများကို ရှင်းလင်းစွာ သတိပြုရန် လေ့ကျင့်ပေးသည်၊ ၎င်းတို့ထဲတွင် ဆွဲသွားခြင်း သို့မဟုတ် နှိမ်နင်းခြင်း မပြုဘဲ ဖြစ်သည်။ တတိယ အုပ်စုသည် အာရုံကို စိတ်ကိုယ်တိုင်သို့ ပြောင်းလဲစေသည်၊ ၎င်း၏ စိတ်ခံစားမှုများကို တိုက်ရိုက် စောင့်ကြည့်ပြီး၊ ထိုင်းမှိုင်းနေသောအခါ အားပေးကာ၊ ပျံ့လွင့်နေသောအခါ တည်ငြိမ်စေကာ၊ နောက်ဆုံး စိတ်ကိုင်ထားသည့် အရာများကို ဖြေလျော့ပေးသည်။ အုပ်စုတစ်ခုစီသည် ၎င်းမတိုင်မီ အုပ်စု၏ တည်ငြိမ်မှုပေါ်တွင် တည်ဆောက်ကာ အလေ့အကျင့်သည် ရုတ်တရက် ခုန်ကျော်ခြင်းမရှိဘဲ အစဉ်လိုက် နက်ရှိုင်းလာစေသည်။
ဝိရာဂနှင့် လွှတ်ပေးခြင်း
စတုတ္ထနှင့် နောက်ဆုံး အုပ်စုသည် အတွေ့အကြုံ၏ သဘာဝကို ဦးတည်ပြီး၊ ပေါ်ပေါက်သော ပြည်နယ်တိုင်း အမြဲမတည်မြဲ (အနိစ္စ) ဖြစ်ကြောင်း ကြည့်ရှုခြင်း၊ ကပ်ငြိထားသော အရာများဆီသို့ ဝိရာဂ ကြီးထွားခြင်း၊ ဖြတ်သန်းသွားသော စိတ်ဖွဲ့စည်းမှုများ၏ ချုပ်ငြိမ်းမှုကို ကြည့်ရှုခြင်း၊ နောက်ဆုံး ဆုပ်ကိုင်ထားခြင်း၏ လုပ်ဆောင်ချက်ကိုပင် လွှတ်ပေးခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ ဘုရားရှင်က ဤဆယ့်ခြောက်ဆင့်ကို လေ့ကျင့်ခြင်းသည် နိုးထမှု၏ အင်္ဂါခုနစ်ပါး၊ သတိ၊ တရားစုံစမ်းခြင်း၊ ဇောကြီးခြင်း၊ ပီတိ၊ ငြိမ်သက်ခြင်း၊ သမာဓိနှင့် ဥပေက္ခာတို့ကို တစ်ခုပြီးတစ်ခု ပြည့်စုံစေကြောင်း သွန်သင်ခဲ့သည်၊ တစ်ခုစီသည် နောက်တစ်ခုကို ထောက်ပံ့ပေးသည်။
သမထနှင့် ဝိပဿနာ၊ ပညာဆီသို့ လမ်းကြောင်း
အာနာပါနသတိသည် စိတ်ကို အပြည့်အဝ တည်ငြိမ်စေသောကြောင့် ရိုးရာက ၎င်းကို သမထ၊ စိတ်တည်ငြိမ်ခြင်းမှ ဝိပဿနာ၊ ထိုးထွင်းသိမြင်ခြင်း အထိ လေ့ကျင့်သူကို တစ်ဖက်ကမ်းသို့ ဆောင်ယူနိုင်သော လေ့ကျင့်မှု အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ စိတ်ဆူပွက်ခြင်း လျော့ကျသည်နှင့်အမျှ အာရုံကြောစနစ်သည် နက်နဲသော အနားယူမှုသို့ ငြိမ်သက်သွားပြီး၊ အသက်ရှူခြင်းကိုယ်တိုင်လည်း ပို၍ သိမ်မွေ့ ငြိမ်သက်လာသည်။ ဗောဓိဂယာတွင် နိုးထခြင်းဆီ ဦးတည်ရာ ကာလတွင် ဘုရားရှင်ကိုယ်တိုင် အားထားခဲ့သော ဤငြိမ်သက်မှုသည် ရိုးရာ ဝေဖွင့်ချက်အရ ဖြစ်ပြီး၊ ထိုကြောင့် ဒေသနာ၏ နိဒါန်းရွတ်ဆိုချက်သည် ဤလေ့ကျင့်မှုကို အကျိုးကြီးမားပြီး ကျေးဇူးကြီးမားသည် ဟု ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။
ယနေ့ အာနာပါနသတိ လေ့ကျင့်ခြင်း
အသက်ရှူခြင်းသည် အမြဲတမ်း ရှိနေသောကြောင့် အာနာပါနသတိသည် အထူးပစ္စည်း၊ နေရာ သို့မဟုတ် အခြေအနေ မလိုအပ်ဘဲ ထိုင်ခြင်း၊ လမ်းလျှောက်ခြင်း သို့မဟုတ် အနားယူခြင်းတို့ဖြင့် ကျင့်ကြံနိုင်သည်။ ခေတ်သစ် ထေရဝါဒ ဆရာများသည် ဤအရာကို သုတ်ဖော်ပြသည့်အတိုင်း ဆက်လက် တင်ပြကြသည်- အမြန် ကျွမ်းကျင်ရန် နည်းပညာတစ်ခုအဖြစ် မဟုတ်ဘဲ၊ လေ့ကျင့်သူတစ်ဦးက တစ်သက်တာတစ်လျှောက် ပြန်လည်သွားရောက်နိုင်သော ဆယ့်ခြောက်ဆင့် ဖြန့်ကျက်မှုအဖြစ် ဖြစ်ပြီး၊ အုပ်စုတိုင်းသည် တစ်ခုတည်းသော အသက်ရှူ၏ ပိုမို သိမ်မွေ့သော အလွှာတစ်ခုသို့ ဖွင့်ပေးသည်။
သင်သိပါသလား?
ဆယ့်ခြောက်ဆင့်
အာနာပါနသတိသုတ်သည် သတိပဋ္ဌာန လေးခု (ကိုယ်ခန္ဓာ၊ ခံစားမှု၊ စိတ်နှင့် စိတ်ဆိုင်ရာ တရားများ) ကို ဖြတ်သန်းသော ပြည့်စုံသော ဆယ့်ခြောက်ဆင့် တရားထိုင်နည်းကို အသေးစိတ် ဖော်ပြသည်။
မထိန်းချုပ်သော အသက်ရှူ
အသက်ရှူကို ထိန်းသိမ်းခြင်း သို့မဟုတ် စည်းချက်ဖြင့် ထိန်းညှိသော ယောဂ ပြာဏာယာမနှင့် မတူဘဲ၊ အာနာပါနသတိသည် အသက်ရှူကို သဘာဝအတိုင်း ရှိနေသည့်အတိုင်း စောင့်ကြည့်သည်။
နေရာတိုင်း ကျင့်ကြံနိုင်ခြင်း
အသက်ရှူခြင်းသည် အမြဲရှိနေသော အရာဖြစ်သောကြောင့် ထိုင်နေစဉ်၊ လမ်းလျှောက်နေစဉ် သို့မဟုတ် အနားယူနေစဉ်တွင် စောင့်ကြည့်နိုင်သည်။
Buddha
ဗုဒ္ဓဘာသာ မှ နောက်ထပ်
ဆက်စပ်သော ဓမ္မသင်ကြားချက်များ
တူညီသော ဓမ္မသင်ကြားချက်၊ ဓမ္မအစဉ်အလာများတစ်လျှောက် ပဲ့တင်သံ