ବୁଦ୍ଧ ପୂଜା ବିଧି

ବୁଦ୍ଧ ପୂଜା ହେଉଛି ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମର ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଉପାସନା ପଦ୍ଧତି। ଏହା ଥେରବାଦ ଓ ମହାଯାନ ଉଭୟ ପରମ୍ପରାରେ ପାଳିତ ହୁଏ। ଏହି ପୂଜାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ କୃତଜ୍ଞତା ଜଣାଇବା ସହିତ ମନକୁ ଶାନ୍ତ ଓ ପବିତ୍ର କରିବା। ଏଥିରେ ସାଧାରଣତଃ ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ପ୍ରତିମା ବା ଚିତ୍ର ସମ୍ମୁଖରେ ବିଭିନ୍ନ ଦ୍ରବ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ।

ପୂଜାର ମୁଖ୍ୟ ଅଂଶ ହେଉଛି ତିନି ଶରଣ (ବୁଦ୍ଧ, ଧର୍ମ, ସଂଘ) ଓ ପାଞ୍ଚ ଶୀଳ (ପ୍ରାଣୀ ହତ୍ୟା, ଚୋରି, ବ୍ୟଭିଚାର, ମିଥ୍ୟା ଓ ମଦ୍ୟପାନରୁ ବିରତ) ଗ୍ରହଣ କରିବା। ଏହା ଜଣେ ବୌଦ୍ଧଙ୍କ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନର ଆଧାର। ପୂଜାରେ ଫୁଲ (ଅନିତ୍ୟତାର ପ୍ରତୀକ), ଦୀପ (ଜ୍ଞାନର ଆଲୋକ), ଧୂପ (ଶୀଳର ସୁଗନ୍ଧ) ଓ ଜଳ (ଶୁଦ୍ଧତା) ଆଦି ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। ଏହି ଉପଚାରଗୁଡ଼ିକ ମନକୁ ଏକାଗ୍ର କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।

ଏହି ପୂଜାର ଅନ୍ୟ ରୂପ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ସମ୍ପ୍ରଦାୟରେ ସାମାନ୍ୟ ଭିନ୍ନ ହୋଇପାରେ। କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ଅତିରିକ୍ତ ଉପଚାର ଯଥା ନୈବେଦ୍ୟ (ଭୋଜନ) ବା ପାନୀୟ ମଧ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। କିନ୍ତୁ ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଏକ: ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ଶିକ୍ଷାକୁ ସ୍ମରଣ କରି ନିଜ ଜୀବନକୁ ସତ୍ ମାର୍ଗରେ ଚଳାଇବା। ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଏହି ପୂଜା ଦେଖୁଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଜାଣିବା ଉଚିତ ଯେ ଏହା କେବଳ ବାହ୍ୟ କର୍ମ ନୁହେଁ, ବରଂ ମନର ପରିଶୁଦ୍ଧିର ଏକ ମାଧ୍ୟମ।