ਬੁੱਧ ਪੂਜਾ ਵਿਧੀ
ਭਗਤੀ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਮਾਰਗ
ਇਹ ਲੇਖ ਬੁੱਧ ਪੂਜਾ ਵਿਧੀ ਬਾਰੇ ਹੈ, ਜੋ ਬੁੱਧ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਸਾਹਮਣੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲ, ਦੀਵਾ, ਧੂਪ, ਜਲ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸ਼ਰਨਾਂ ਤੇ ਪੰਜ ਸੀਲਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਕਦਮ
1ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰੋ
ਸ਼ਰੀਨ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਹੱਥ, ਚਿਹਰਾ ਅਤੇ ਪੈਰ ਧੋਵੋ। ਸਾਫ਼ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨੋ, ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ। ਪੂਜਾ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਜੁੱਤੇ ਉਤਾਰ ਦਿਓ।
2ਦਾਨ ਰੀਝਾਂ ਤਿਆਰ ਕਰੋ
ਇੱਕ ਸਾਫ਼ ਤ੍ਰੇ ਵਿੱਚ ਭੇਟਾਂ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕਰੋ: ਤਾਜ਼ੇ ਫੁੱਲ, ਇੱਕ ਜਗ੍ਵਾ ਮੋਮਬੱਤੀ ਜਾਂ ਤੇਲ ਦਾ ਦੀਅਾ, ਅਗਰਬੱਤੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਛੋਟਾਕੌ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਕਟੋਰਾ। ਇਸ ਤ੍ਰੇ ਨੂੰ ਬੁੱਤ ਦੇ ਸਾਹਵੀਂ ਕਰ ਦੋ।
3ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ
ਬੁੱਧ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦੇ ਸਾਮਨੇ ਖੜੇ ਰਹੋ ਜਾ ਹੇਠਾਂ ਗੋਵਨੀ ਲਓ, ਹਿੱਕ ਤੇ ਦੋਹਵਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਅੰਜਲੀ ਮੁਦਰਾ ਵਿੱਚ ਰਖੋ। ਬੁੱਧ, ਧੰਮ ਅਤੇ ਸੰੰ ارکਤਾ ਦਾ ਸਸਤਿਕਾਰ ਕਰਣ ਲ ਲ ਤੀ ਵਾਰ ਪੇਨਣੋ।
4ਰੋਚਨੀ ਅਤੇ ਅਗਬੱਤੀ ਚੜਾਉਣੀ
ਮੋਮਬੱਤੀ ਜਾਂ ਦੀਵਾ ਜਗੌ ਕੇ ਸ਼ਰਿਨ ਉਤੇ ਰਖੋ, ਜੋ ਜਗਗਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਜਗਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਫਿਰ ਅਗਬੱਤੀ ਜਲਾ ਕੇ ਅਗਬੱਤੀ ਧੁਵਨੇ ਵਿੱਚ ਰਖੋ, ਇਸ ਦੀ ਇੰਮ ਦਾ ਭਾਵ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਫੈਲਾਓ ਹੈ।
5ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਚੜਾਉਣਾ
ਫੁੱਲਾਂ ਨੂੰ ਧੀਰੇ ਨਾਂ ਮੂਰਤੀ ਦੇ ਅਗਰੇ ਰਖੋ ਅਤੇ ਫਿਰ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਕਪੌਰ ਭੌਟੇ ਵਿੱਚ ਜਾ ਪਏ ਧੌ ਦੋ ਉੱਤੋ ਡੋਲੋ, ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਤੀਤਾ ਅਤੇ ਭਜਨ-ਛਟਕ ਦਾ ਚਨ। ਪ੍ਰਸਿਧ ਭੇਟ ਸ਼ਲੌਕ ਅਗਰ ਪਤਾ ਹੋ ਜਾਂ ਜਪ ਕਰੋ।
6ਤਿਨ ਸ਼ੇਅਰਾ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰੋ
ਤਿਨ ਸ਼ੇਅਰਾ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰੋ: 'ਬੁੱਧਰੱ ਸਣੇ ਵਗਾਮਈ, ਧੰਮੰ ਸਰਨਮ ਗਚਾਮੀ, ਸੰੰਨ ਕਉ ਸਰਣ ਸ਼ਾਂਂਗਈ' (ਮੈਂ ਬੁੱਧ, ਧੰਮ ਅਤੇ ਸੰੰਨ ਦੀ ਆ ਰਨ ਲਈ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ)। ਹਰ ਲੀਨ ਤੀਨ ਵਾ ਦ ਸੁ੍ਣ।
7ਪਜ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰੋ
ਪੰਜ ਸੀੲੀ ਦਾ ਪਾਠ: ਪ੍ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਸਕੁੱਲ੍ ਵੀ ਜੀਤ ਕੇ ਨੇਕੀ, ਇਜਨੀ ਚੀਜ਼ ਵੰ ਲੈਣਾ, ਗੰਕਾਰ ਵੱਤ ਖਾਣਾ, ਝੂਠ ਬੋਲਣਾ ਅਤੇ ਦੁਮੂੰ ਕਿਰਨ ਵਾਸਤੇ ਕੜੀ ਚੀਜ਼ ਵੰ ਪਰਸੇਜਹ। ਇਸ ਨਿਰਣੇ ਅਤੇ ਧਾਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਨਿਆਮ ਪਞਨ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿੱਸਾ ਜਪਾਉ।
8ਧਿਅਾਨ ਅਤੇ ਵਾਚਨ
ਆਪੇ ਹੀ ਉਚ ਪੈ ਕੁਛ ਮਿੰਟਾਂ ਲਈ ਸ੍ਵਾਅਨ ਰੋਚ, ਕਿਸੇ ਸ੍ਵਾੱਸ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਬੁੱਧ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਉੱਤੇ ਸਿਰ, ਸ਼ਾਂਤਤਾ ਅਤੇ ਦਯਾ-ਦੁੱਕਖ ਦਾ ਵਿਕਾਸ ਕਰੰ। ਚਾਹੇ ਤੇ ਕਚੋ ਛੋਟਾ ਮੰਤਰ ਜਾਂ ਸਾਧਨ ਵੀ ਦੁਜੇ ਸਕਦਾ ਹੈ।
9ਸਮਾਪਤੀ ਅਤੇ ਮਿੱਤ ਬੰਟਨ
ਵਿੱਤੀ ਤ ਵਾਰ ਝੁਣਣ ਦਾ ਉਹੀ ਦਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਅਭਿਆਸ ਦਾ ਨੇਕ ਸਾਝਗਾ ਕਰੋ: 'ਜਾਇੰ ਅਭਿਆਸ ਸਵా ਪ੍ਰਾਨੀ ਦੇ ਸੁੱਖ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਹੋਇ।' ਇ੮ ਦੀਆ ਅਤੇ ਅਗਬੱਤੀ ਨੂੰ ਸਾਵਰ ਦੀ ਬੰਦ ਕਰੋ।
ਬੁੱਧ ਪੂਜਾ ਵਿਧੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਗਤੀ ਰੀਤ ਹੈ ਜੋ ਥੇਰਵਾਦ ਅਤੇ ਮਹਾਯਾਨ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬੁੱਧ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਜਾਂ ਤਸਵੀਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਰੀਤ ਬੁੱਧ ਦੇ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਕਰੁਣਾ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸਾਧਨ ਹੈ। ਇਸ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲ, ਦੀਵਾ, ਧੂਪ ਅਤੇ ਜਲ ਵਰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਚੜ੍ਹਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਜੀਵਨ ਦੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਤਿੰਨ ਸ਼ਰਨਾਂ (ਬੁੱਧ, ਧੰਮ, ਸੰਘ) ਅਤੇ ਪੰਜ ਸੀਲਾਂ (ਨੈਤਿਕ ਨਿਯਮਾਂ) ਦਾ ਪਾਠ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਭਗਤ ਨੂੰ ਸਹੀ ਜੀਵਨ ਜਿਊਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੂਜਾ ਸਿਰਫ਼ ਬਾਹਰੀ ਰੀਤ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਮਾਰਗ ਹੈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਮੂਲ ਭਾਵਨਾ ਇੱਕੋ ਹੈ।
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ?
ਫੁੱਲ, ਦੀਵਾ, ਧੂਪ, ਜਲ ਦਾ ਅਰਥ
ਇਹ ਚਾਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਬੁੱਧ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਦੇ ਮੂਲ ਸੱਚ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ – ਫੁੱਲ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਅਸਥਿਰਤਾ (ਮੁਰਝਾ ਜਾਣਾ), ਦੀਵਾ ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਗਿਆਨ ਵੱਲ, ਧੂਪ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧ, ਅਤੇ ਜਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ।
ਤਿੰਨ ਸ਼ਰਨਾਂ (ਬੁੱਧ, ਧੰਮ, ਸੰਘ)
ਇਹ ਪੂਜਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪਾਠ ਹੈ – ਬੁੱਧ (ਗੁਰੂ), ਧੰਮ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ), ਅਤੇ ਸੰਘ (ਚੇਲਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ) ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣਾ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਧਾਰ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਹੈ।
ਪੰਜ ਸੀਲਾਂ (ਨੈਤਿਕ ਨਿਯਮ)
ਪੂਜਾ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜ ਸੀਲਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ – ਹਿੰਸਾ ਨਾ ਕਰਨੀ, ਚੋਰੀ ਨਾ ਕਰਨੀ, ਝੂਠ ਨਾ ਬੋਲਣਾ, ਵਿਭਚਾਰ ਨਾ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਨਸ਼ੇ ਨਾ ਕਰਨੇ। ਇਹ ਨਿਯਮ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦੀ ਨੀਂਹ ਹਨ ਅਤੇ ਭਗਤ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਜੀਵਨ ਜਿਊਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਬਾਹਰੀ ਰੀਤ ਤੋਂ ਪਰੇ
ਬੁੱਧ ਪੂਜਾ ਸਿਰਫ਼ ਮੂਰਤੀ ਅੱਗੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ – ਇਹ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਦੇ ਗੁਣਾਂ (ਕਰੁਣਾ, ਗਿਆਨ) ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ। ਹਰ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਇੱਕ ਯਾਦ-ਦਿਹਾਨੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।
ਥੇਰਵਾਦ ਅਤੇ ਮਹਾਯਾਨ ਵਿੱਚ ਫਰਕ
ਥੇਰਵਾਦ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਸਾਦਗੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਹਾਯਾਨ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਰਸਮਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਮੰਤਰ ਜਾਂ ਧਿਆਨ) ਜੋੜੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਸ਼ਰਨਾਂ ਅਤੇ ਪੰਜ ਸੀਲਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਹੈ – ਇਹ ਸਾਂਝੀ ਨੀਂਹ ਹੈ।
Buddha
ਬੋਧ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹੋਰ
ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ
ਉਹੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੀ