ਸ਼ੀਤਲਨਾਥ ਅਤੇ ਠੰਢਾ ਸਪਰਸ਼

ਜੈਨ ਪਰੰਪਰਾ, ਜੋ ਹੇਮਚੰਦਰ ਦੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਸ਼ਟੀ ਸ਼ਲਾਕਾ ਪੁਰੁਸ਼ ਚਰਿਤ੍ਰ ਦੀ ਤੀਜੀ ਪੁਸਤਕ, ਅਧਿਆਇ 8, ਅਤੇ ਕਲਪ ਸੂਤਰ ਦੀਆਂ ਤੀਰਥੰਕਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੂਚੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ, ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਭੱਦਿਲਪੁਰ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦ੍ਰਿੜਰਥ, ਜੋ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਇੱਕ ਨਗਰ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਸਨ, ਇੱਕ ਐਸੇ ਤਾਪ ਨਾਲ ਬਿਮਾਰ ਪਏ ਜਿਸਦਾ ਕੋਈ ਵੈਦ ਦਾ ਉਪਾਅ ਅਸਰ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ। ਦਿਨ-ਬ-ਦਿਨ ਇਹ ਤਾਪ ਸੜਦਾ ਰਿਹਾ, ਜਦ ਤੱਕ ਰਾਣੀ ਨੰਦਾ, ਜੋ ਉਸ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਕੁੱਖ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਰਹੀ ਸੀ ਜੋ ਇਸ ਯੁੱਗ ਦਾ ਦਸਵਾਂ ਤੀਰਥੰਕਰ ਬਣਨਾ ਸੀ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਨਾ ਦਿੱਤਾ।

ਪਰੰਪਰਾ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਛੋਹਣ ਹੇਠ ਤਾਪ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਟੁੱਟ ਗਿਆ, ਠੰਢਾ ਕਿਸੇ ਦਵਾਈ ਨੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਅਣਜੰਮੇ ਦਸਵੇਂ ਤੀਰਥੰਕਰ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨੇ ਕੀਤਾ ਜੋ ਉਹ ਕੁੱਖ ਵਿੱਚ ਲਈ ਫਿਰਦੀ ਸੀ। ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਮਿਹਨਤ ਕਰ ਰਹੇ ਵੈਦ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਕੋਈ ਵਿਆਖਿਆ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕੇ। ਦਰਬਾਰ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੰਕੇਤ ਮੰਨਿਆ ਕਿ ਰਾਣੀ ਦਾ ਅਣਜੰਮਿਆ ਬਾਲਕ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਤਖ਼ਤ ਦਾ ਕੋਈ ਆਮ ਵਾਰਿਸ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਜਦੋਂ ਕੁਝ ਮਹੀਨਿਆਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਰਾਣੀ ਨੰਦਾ ਨੇ ਉਹ ਚੌਦਾਂ ਸ਼ੁਭ ਸੁਪਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵੇਖੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੈਨ ਪਰੰਪਰਾ ਹਰ ਤੀਰਥੰਕਰ ਦੇ ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਮੰਨਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਸ਼ੱਕ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਬਾਲਕ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ੀਤਲਨਾਥ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਯਾਨੀ ਠੰਢਕ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸੁਆਮੀ, ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਨਾਮ ਜੋ ਉਸ ਤਾਪ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਜਿਸਨੂੰ ਉਸਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਤੋਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਠੰਢਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਪਰੰਪਰਾ ਮੰਨਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਖਰੇ ਉਤਰਦੇ ਰਹੇ, ਸਿਰਫ਼ ਸਰੀਰ ਦੇ ਤਾਪ ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਡੂੰਘੇ ਤਾਪ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਜੋ ਲਾਲਸਾ ਅਤੇ ਸੋਗ ਸਾਰੀਆਂ ਆਤਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਤਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ੀਤਲਨਾਥ ਭੱਦਿਲਪੁਰ ਦੀ ਗੱਦੀ ਦੇ ਵਾਰਿਸ ਬਣੇ ਅਤੇ ਉਸੇ ਕੋਮਲਤਾ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਦ੍ਰਿੜਰਥ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਉਸ ਸਥਿਰਤਾ ਨਾਲ ਚਲਾਇਆ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਨੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਬਿਮਾਰ ਬਿਸਤਰੇ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਿਆਂਦੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਾਜ ਨਿਆਂਪੂਰਨ ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਉਸ ਕਿਤੇ ਵੱਡੇ ਤਿਆਗ ਲਈ ਢੁੱਕਵੀਂ ਤਿਆਰੀ ਸੀ ਜੋ ਅਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਪਿਆ ਸੀ।

ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਸ਼ੀਤਲਨਾਥ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਮੁਕਟ, ਮਹਿਲ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ, ਉਸ ਸਾਧੂ ਮਾਰਗ ਲਈ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਹਰ ਤੀਰਥੰਕਰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਤੁਰਦਾ ਹੈ। ਵਰਤ, ਮੌਨ ਅਤੇ ਅਖੰਡ ਧਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਹ ਕਰਮ ਸਾੜੇ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਢਕਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਰਾਜ ਦੇ ਸੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗਿਆ ਜਿਸਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਲਾਇਆ ਸੀ, ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਲਈ ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਤਖ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ ਸੀ।

ਇਸ ਲਗਾਤਾਰ ਸਾਧਨਾ ਰਾਹੀਂ ਸ਼ੀਤਲਨਾਥ ਨੇ ਕੇਵਲ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਅਜਿਹਾ ਸਰਵਗਿਆਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਜੈਨ ਪਰੰਪਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਿਲਵ ਰੁੱਖ ਹੇਠ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ। ਅਨਾਦੀ ਕਾਲ ਤੋਂ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਢਕਣ ਵਾਲੇ ਆਖ਼ਰੀ ਕਰਮ ਵੀ ਸਾੜ ਕੇ, ਉਹ ਹੁਣ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਮਾਰਗ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਸਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪ ਹੁਣੇ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।

ਤੀਰਥੰਕਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ੀਤਲਨਾਥ ਨੇ ਸਮਿਅਕ ਦਰਸ਼ਨ, ਸਮਿਅਕ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਮਿਅਕ ਚਾਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਤਿੰਨ-ਪੱਖੀ ਮਾਰਗ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਉਹੀ ਤਿੰਨ-ਗੁਣਾ ਨੀਂਹ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਦੇ ਹਰ ਤੀਰਥੰਕਰ ਨੇ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਿਖਾਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੁੱਖ ਚੇਲੇ, ਗਣਧਰ, ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਅੱਗੇ ਤੁਰੇ, ਅਤੇ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਕਿ ਜਿਸ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਤੱਕ ਤੁਰੇ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਚੁੱਪ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਦੂਜਿਆਂ ਲਈ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਰਹੇ।

ਸ਼ੀਤਲਨਾਥ ਨੂੰ ਕਲਪਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰੁੱਖ, ਨਾਲ ਇੱਕ ਸੁਨਹਿਰੀ ਰੰਗ ਜੋ ਪਰੰਪਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ੋਕ ਨਾਮਕ ਰੱਖਿਅਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋ ਸ਼ਵੇਤਾਂਬਰ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ (ਸ਼ਵੇਤਾਂਬਰ ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਦੋ ਵੱਡੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ)। ਇਹ ਹਰ ਵੇਰਵਾ, ਸਦੀਆਂ ਦੇ ਦੁਹਰਾਅ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲਿਆ, ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਜੈਨ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥੰਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਪਛਾਣਨ ਦਾ ਇੱਕ ਢੰਗ ਬਣਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਯੁੱਗ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਤੀਰਥੰਕਰਾਂ ਵਾਂਗ, ਸ਼ੀਤਲਨਾਥ ਨੇ ਸੰਮੇਦ ਸ਼ਿਖਰ ਉੱਤੇ ਅੰਤਿਮ ਮੁਕਤੀ, ਮੋਕਸ਼, ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਸ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬੁਖ਼ਾਰੀ ਪਿਤਾ ਦੇ ਬਿਸਤਰੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਜੈਨ ਪਰੰਪਰਾ ਵੱਲੋਂ ਮੰਨੀ ਗਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਧਿਆਤਮਕ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਇਹ ਪਹਾੜ ਅੱਜ ਵੀ ਜੈਨ ਧਰਮ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਅਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਕਿ ਇੰਨੇ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥੰਕਰਾਂ ਨੇ ਇੱਥੇ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸ਼ੀਤਲਨਾਥ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਭਗਤ ਠੰਢੇ ਹੋਏ ਤਾਪ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਜੀਵਨ-ਕਥਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਵਜੋਂ ਘੱਟ ਹੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਉਸ ਗੁਣ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਵਜੋਂ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ ਜਿਸਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਬਾਅਦ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ: ਕਿ ਸੱਚੀ ਅਧਿਆਤਮਕ ਹਾਜ਼ਰੀ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਸਿਧਾਂਤ ਜਾਂ ਭਾਸ਼ਣ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਤੋਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ। ਇੱਕ ਪਿਤਾ ਦਾ ਤਾਪ ਇਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਟੁੱਟਿਆ ਕਿ ਕਿਸੇ ਨੇ ਇਹ ਮੰਗਿਆ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਲਈ ਕਿ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਆਤਮਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇੰਨੀ ਨੇੜੇ ਆ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਛੋਹ ਸਕੇ। ਪਰੰਪਰਾ ਨੇ ਇਹ ਵੇਰਵਾ ਕਦੇ ਭਗਤਾਂ ਤੋਂ ਭੁਲਾਇਆ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੇ ਤਾਪ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਲਈ ਸ਼ੀਤਲਨਾਥ ਨੂੰ ਸੱਦਦੇ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਸਰੀਰ ਦਾ ਤਾਪ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਉਸ ਮਨ ਦਾ ਜੋ ਅਜੇ ਲਾਲਸਾ ਅਤੇ ਸੋਗ ਨਾਲ ਵਿਚਲਿਤ ਹੈ।

ਸ਼ੀਤਲਨਾਥ ਉਸ ਲੰਮੀ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਦਸਵੇਂ ਸਥਾਨ ਉੱਤੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੈਨ ਪਰੰਪਰਾ ਇਸ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਯੁੱਗ ਲਈ ਪੂਜਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਲੜੀ ਜਿਸਨੂੰ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਹਰਾਉਂਦੀ ਦੱਸਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖ਼ਾਸ ਜਨਮ, ਰਾਜ, ਤਿਆਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਇੱਕ ਇਕੱਲੇ ਚਮਤਕਾਰ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਜੋ ਉਸ ਵੱਡੇ ਨਮੂਨੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਹੋਵੇ, ਸਗੋਂ ਉਸਦੇ ਇੱਕ ਰੂਪ ਵਜੋਂ। ਇਸ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਠੀਕ ਹੋਇਆ ਤਾਪ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੁਸ਼ਟੀ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਮੂਨਾ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਜੈਨ ਪਰੰਪਰਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਜੈਨ ਭਗਤ ਅੱਜ ਵੀ ਸ਼ੀਤਲਨਾਥ ਨੂੰ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਬੁਖ਼ਾਰ, ਤਪਸ਼ ਅਤੇ ਸਰੀਰਕ ਕਸ਼ਟ ਦੇ ਸੰਦਰਭਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਦਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਅਭਿਆਸ ਜਿਸਦਾ ਸਾਰਾ ਆਧਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਠੀਕ ਹੋਈ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਇੱਕੋ ਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਵਿੱਚ ਰਚੇ ਮੰਦਰ ਭਜਨ ਅਕਸਰ ਠੰਢਕ ਦੇ ਚਿੱਤਰ ਵੱਲ ਮੁੜਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਉਸ ਸਰੀਰਕ ਰਾਹਤ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਲਕੀਰ ਖਿੱਚਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨੇ ਕਦੇ ਦ੍ਰਿੜਰਥ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਸੂਖ਼ਮ ਰਾਹਤ ਵਿਚਕਾਰ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਾਅਦ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੇ ਲਾਲਸਾ ਅਤੇ ਨਫ਼ਰਤ ਤੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜੋ ਤਿੰਨ-ਪੱਖੀ ਮਾਰਗ ਤੁਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਤੇ ਲਗਭਗ ਘਰੇਲੂ ਚਮਤਕਾਰ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਸਿਧਾਂਤ ਵਿਚਕਾਰ ਇਹ ਜੋੜ ਹੀ ਉਸ ਕਥਾ ਨੂੰ ਜੀਵੰਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਸਮੀ ਤੀਰਥੰਕਰ-ਵੰਸ਼ ਦੇ ਪਾਠਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਰੋਜ਼ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਜਿਊਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।