ਸੁਰਤਿ ਸ਼ਬਦ ਯੋਗ
ਕਬੀਰ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰੂਨੀ ਧੁਨੀ ਧਿਆਨ
ਸੁਰਤਿ ਸ਼ਬਦ ਯੋਗ ਕਬੀਰ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਸਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਗੁਪਤ ਧਿਆਨ ਅਭਿਆਸ ਹੈ, ਜੋ ਆਤਮ-ਚੇਤਨਾ (ਸੁਰਤਿ) ਨੂੰ ਅਣਵਜਾਈ ਗਈ ਦਿਵਯ ਧੁਨੀ (ਅਨਾਹਤ ਨਾਦ) ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।
ਇੰਦਰੀ ਵਿਚਲਨਾਂ ਤੋਂ ਧਿਆਨ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਮੋੜ ਕੇ, ਆਤਮਾ ਦਿਵਯ ਧੁਨ (ਸ਼ਬਦ) ਸੁਣਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਰੋਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ?
ਮੂਲ ਸੰਕਲਪ
ਸੁਰਤਿ ਸ਼ਬਦ ਯੋਗ ਵਿੱਚ 'ਸੁਰਤਿ' ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਆਤਮ-ਚੇਤਨਾ ਜਾਂ ਧਿਆਨ, ਅਤੇ 'ਸ਼ਬਦ' ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਅੰਦਰੂਨੀ ਦਿਵਯ ਧੁਨੀ। ਇਹ ਉਹ ਗੁਪਤ ਅਭਿਆਸ ਹੈ ਜੋ ਕਬੀਰ ਜੀ ਨੇ ਸਿਖਾਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੇਤਨਾ ਨੂੰ ਇਸ ਅਣਵਜਾਈ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਭਿਆਸ ਦਾ ਤਰੀਕਾ
ਇਸ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਲਨਾਂ ਤੋਂ ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਵੱਲ ਮੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਸਾਧਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਕੰਨਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦਿਵਯ ਧੁਨੀ (ਅਨਾਹਤ ਨਾਦ) ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਬਾਹਰੀ ਸਾਧਨ ਦੇ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਵੱਜਦੀ ਹੈ।
ਅਨਾਹਤ ਨਾਦ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ
'ਅਨਾਹਤ' ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਟੱਕਰ ਜਾਂ ਵਜਾਏ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇ'। ਇਹ ਉਹ ਸੂਖਮ ਧੁਨੀ ਹੈ ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਮੂਲ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਬੀਰ ਮੱਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੱਖ ਰੂਪ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅੰਤਿਮ ਟੀਚਾ
ਸੁਰਤਿ ਸ਼ਬਦ ਯੋਗ ਦਾ ਮਕਸਦ ਆਤਮਾ (ਸੁਰਤਿ) ਦਾ ਇਸ ਦਿਵਯ ਧੁਨੀ (ਸ਼ਬਦ) ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਣਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਧਿਆਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ-ਮੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਧਕ ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਸਰੋਤ (ਪਰਮਾਤਮਾ) ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਜਾਂ ਮੋਕਸ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗੁਪਤ ਪਰੰਪਰਾ
ਕਬੀਰ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਅਭਿਆਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਗੁਪਤ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਯੋਗ ਸਿਰਫ਼ ਯੋਗ ਗੁਰੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਬੀਰ ਦੀਆਂ ਸਾਖੀਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਕੇਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
Sant Kabir
ਕਬੀਰ ਪੰਥ ਤੋਂ ਹੋਰ
ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ
ਉਹੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੀ