Bharat Devotion
Embroidered artwork for सूरति शब्द योगः: कबीरपरम्परायामन्तरशब्दध्यानम्: Sant Kabir seated at his weaving loom with an ektara, in an embroidered riverside scene

सूरति शब्द योगः

कबीरपरम्परायामन्तरशब्दध्यानम्

सूरति शब्द योगः

कबीरपरम्परायामन्तरशब्दध्यानम्

सूरतिशब्दयोगः कबीरज्युपदिष्टः गूढध्यानाभ्यासः, यः जीवचैतन्यं (सूरतिम्) अनाहतनादे (दिव्ये शब्दे) योजयति।

विषयविक्षेपान् परिहृत्य चित्तं अन्तर्मुखं कृत्वा जीवः दिव्यं संगीतं (शब्दम्) शृणोति, ततः तस्य स्रोतसि लीयते।

ज्ञातव्य-विशेषः

सूरतिशब्दयोगः

– कबीरपरम्परायाः गूढध्यानाभ्यासः। अत्र 'सूरतिः' इति चेतनायाः अन्तर्मुखी धारणा, 'शब्दः' इति अनाहतनादः (अनाहतः = अप्रहतः, नादः = ध्वनिः) उच्यते। अयं योगः जीवचैतन्यं दिव्ये नादे योजयति।

अनाहतनादः

– अयं नादः हृदये अव्यक्तरूपेण सदा वर्तते, परं बाह्यश्रोत्रैः न श्रूयते। ध्यानकाले अन्तःकरणे श्रवणीयः भवति। कबीरसाहेबः अस्य नादस्य श्रवणं मोक्षमार्गत्वेन उपदिष्टवान्।

अभ्यासविधिः

– प्रथमं बाह्यविषयविक्षेपान् परित्यज्य चित्तं अन्तर्मुखं करणीयम्। ततः मनः स्थिरीकृत्य अनाहतनादस्य श्रवणं प्रारभ्यते। क्रमेण शब्दे लीनत्वात् चेतनायाः परिशुद्धिः भवति।

लक्ष्यम्

– अस्य योगस्य परमं लक्ष्यं जीवात्मनः परमात्मना सह मिलनम्। शब्दध्यानेन सूरतिः क्रमशः सूक्ष्मतरं नादं प्राप्नोति, यावत् स्रोतसि (परब्रह्मणि) लीयते। एषः एव कबीरमते मुक्तेः मार्गः।

Sant Kabir सम्पूर्णा स्तुतिः पाठाश्च

Sant Kabir

Sant Kabir सर्वं पश्यतु →

कबीरपन्थःतः अधिकम्

सम्बद्धशिक्षाः

सैव शिक्षा, विविधपरम्परासु प्रतिध्वनिता