सन्तकबीरः

अयं कबीरकवेः एकः दोहः। अत्र कविः स्वहृदयस्य परीक्षणेन आत्मनिन्दां शिक्षयति, यत् परेषां दोषान्वेषणे कश्चिदपि दोषी न दृश्यते, किन्तु स्वात्मनि सर्वाधिकदोषः विद्यते।

एषः दोहः कबीरनाम्ना सन्तकविना विरचितः। अत्र वाणी तथा वक्तव्या यया मनसः अहङ्कारः नश्यति, परेषां च स्वस्य च शीतलता भवति।

इदं कबीरकृतं दोहापद्यं मानवान् प्रमादं त्यक्त्वा अद्यैव सत्कर्म कर्तुं प्रेरयति, मृत्योः क्षणिकतां दर्शयत्।

इदं धैर्यसन्देशनामकं भक्तिगीतम्। अत्र मनः धैर्यं धारयितुं प्रेर्यते, यथा कालेन सर्वं सिध्यति।

अयं दोहः सन्तपरम्परायां प्रसिद्धः। अत्र प्रेमाखरद्वयार्धस्य पठनेनैव पण्डितत्वं भवति, न तु पुस्तकपठनेन।

अयं दोहः कबीरकवेः विरचितः, यत्र चक्कीदृष्टान्तेन संसारस्य अनित्यता जीवनस्य च क्षणभङ्गुरता सुन्दरतया प्रदर्श्यते।

एतत् कबीरकवेः पद्यम्, यस्मिन् सः स्वस्य सर्वजनहितेच्छां प्रकटयति, मैत्रीवैरयोः अभावं च वदति।

अयं दोहः कबीरवर्येण रचितः मायामोहमनोवासनानां त्यागं बोधयति।

इदं भक्तिकाव्यं कबीरमहाकवेः विरचितम्, यत्र सूक्ष्मवस्त्रस्य प्रतीकेन शरीरं वा आत्मा वा रामभक्तिरसेन रञ्जितं वर्ण्यते। अत्र जीवनं क्षणिकमिति उपदिश्यते, यथा परेषाम् आनन्दाय जीवितव्यम्।

इदं काव्यम् पञ्चदशशताब्दीयस्य कबीरनाम्नः मुनेः स्मारयति यत् दिव्यं न पवित्रेषु भवनेषु न वा क्रियासु विद्यते, किन्तु अत्रैव प्रतिनिश्वासे वर्तते।

इदं गीतं कबीरकविना रचितम्। अत्र शरीरं चदरिकारूपेण वर्णितं, या योगमार्गेण वयिता। तस्याः शुद्धतायै प्रार्थना क्रियते।

इयं प्रसिद्धा दोहा सन्तकबीरस्य गुरोः परमाध्यात्मिकं भूमिकां प्रत्यपादयति। यदा गुरुः गोविन्दश्च उभौ समुपस्थितौ भवतः, तदा कबीरः प्रथमं गुरुं नमति, यतः गुरोः कृपया ज्ञानेन गोविन्दः प्रकटीभवति।