कबीरदोहः
अयं दोहः कबीरकवेः विरचितः, यत्र चक्कीदृष्टान्तेन संसारस्य अनित्यता जीवनस्य च क्षणभङ्गुरता सुन्दरतया प्रदर्श्यते।
पद्यानि
चलन्तीं पेषणीं दृष्ट्वा कबीरः अरोदीत्। द्वयोः पाषाणयोः मध्ये कोऽपि अखण्डः न तिष्ठति।
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
प्रतिदिनं अथवा शुभतिथौ
ब्राह्मे मुहूर्ते सन्ध्याकाले च
घृतदीपः, धूपः, शुद्धपुष्पं, जलं च
- मानसिकशान्तिः, आत्मोन्नतिः, मङ्गलमयवातावरणम्
पृष्ठभूमिः
कबीरः पञ्चदशशताब्दीयः सन्तकविः आसीत्। अस्य दोहाः भक्तिसाहित्ये अत्यन्तं प्रसिद्धाः, ते च द्विपदीछन्दसि रचिताः। अयं दोहः प्रायः ध्यानार्थं पठ्यते, यत्र चक्कीवत् संसारः सर्वं पेषयति इति भावः। कबीरस्य वचनानि सन्तपरम्परायाम् गुरुग्रन्थसाहिबे च सङ्गृहीतानि।
अस्य पाठस्य विषये
रचयिता: Sant Kabir · Medieval Nirguna Bhakti Poet-Saint · 15th century, Varanasi
A mystic poet and weaver by trade from Varanasi, whose blunt, image-rich couplets (dohas) rejected ritualism and caste distinctions in favor of direct, formless (nirguna) devotion. His verses are revered across Hindu, Sikh (many appear in the Guru Granth Sahib), and Sufi-influenced traditions alike.
Sant Kabir स्य अन्ये रचनाः
ज्ञातव्य-विशेषः
कविः
कबीरदासः पञ्चदशशताब्द्यां जातः सन्तकविः। अस्य दोहाः सरलाः सन्ति गम्भीरार्थयुक्ताः। अयं दोहः चक्कीदर्शनेन प्रेरितः।
दृष्टान्तः
चक्की द्वाभ्यां पाषाणाभ्यां निर्मिता। तयोर्मध्ये धान्यं पिष्यते। तथैव संसारचक्रे जीवाः पीड्यन्ते। केवलं मध्यस्तम्भः अवशिष्यते यः परमात्मानं निर्दिशति।
कथाप्रसङ्गः
कबीरः एकदा चक्कीं पश्यन् रुदितवान्। शिष्यैः पृष्टः सन् अवदत्— यथा चक्की सर्वं धान्यं पिष्णाति, तथा संसारः सर्वान् जीवान् पेषयति। कोऽपि अवशिष्टो न भवति।
सन्देशः
अयं दोहः मानवजीवनस्य अनित्यतां बोधयति। मृत्युः सर्वान् ग्रसति। अतः आध्यात्मिकजागरणं आवश्यकम्।
Sant Kabir
कबीरपन्थःतः अधिकम्
सर्वं पश्यतसम्बद्धशिक्षाः
सैव शिक्षा, विविधपरम्परासु प्रतिध्वनिता