धैर्यसन्देशः
इदं धैर्यसन्देशनामकं भक्तिगीतम्। अत्र मनः धैर्यं धारयितुं प्रेर्यते, यथा कालेन सर्वं सिध्यति।
पद्यानि
अरे मनः, धीरे धीरे सर्वं भवति। माली शतघटैः सिञ्चति, तथापि ऋतौ समागते एव फलं भवति॥
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
प्रतिदिनं अथवा शुभतिथौ
ब्राह्मे मुहूर्ते सन्ध्याकाले च
घृतदीपः, धूपः, शुद्धपुष्पं, जलं च
- मानसिकशान्तिः, आत्मोन्नतिः, मङ्गलमयवातावरणम्
पृष्ठभूमिः
इदं गीतं सन्तपरम्परायाम् अन्तर्भवति, यत्र कबीरप्रभृतयः सन्तः प्रमुखाः। ध्यानसमये अथवा जीवनोपदेशरूपेण प्रायः पठ्यते।
अस्य पाठस्य विषये
रचयिता: Sant Kabir · Medieval Nirguna Bhakti Poet-Saint · 15th century, Varanasi
A mystic poet and weaver by trade from Varanasi, whose blunt, image-rich couplets (dohas) rejected ritualism and caste distinctions in favor of direct, formless (nirguna) devotion. His verses are revered across Hindu, Sikh (many appear in the Guru Granth Sahib), and Sufi-influenced traditions alike.
Sant Kabir स्य अन्ये रचनाः
ज्ञातव्य-विशेषः
मनःप्रबोधनम्
– अयं दोहः मनः प्रति आह्वानं करोति – “धैरे धीरे” इति पुनरुक्त्या धैर्यस्य महत्त्वं द्योतयति। मनः चञ्चलं, अतः तं प्रति एव उपदेशः।
कालसिद्धान्तः
– माली शतशः घटैः जलं सिञ्चति, परन्तु फलं ऋतुप्राप्तौ एव पक्वति। अनेन दृष्टान्तेन बोध्यते यत् प्रयत्नः कर्तव्यः, फलदानं तु समयाधीनम्।
भक्तिसाहित्ये
– अयं दोहः भक्तिसन्तैः प्रायः गीयते, विशेषतः कबीर-नाम्ना सन्तेन। धैर्यं भक्तेः प्रधानगुणः इति तेषां बोधः।
Sant Kabir
कबीरपन्थःतः अधिकम्
सर्वं पश्यतसम्बद्धशिक्षाः
सैव शिक्षा, विविधपरम्परासु प्रतिध्वनिता