प्रमादत्यागः
इदं कबीरकृतं दोहापद्यं मानवान् प्रमादं त्यक्त्वा अद्यैव सत्कर्म कर्तुं प्रेरयति, मृत्योः क्षणिकतां दर्शयत्।
पद्यानि
यत् श्वः कर्तव्यं तत् अद्य कुरु, यत् अद्य कर्तव्यं तत् इदानीम् कुरु। क्षणे प्रलयो भविष्यति, ततः पुनः कदा करिष्यसि॥
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
प्रतिदिनं अथवा शुभतिथौ
ब्राह्मे मुहूर्ते सन्ध्याकाले च
घृतदीपः, धूपः, शुद्धपुष्पं, जलं च
- मानसिकशान्तिः, आत्मोन्नतिः, मङ्गलमयवातावरणम्
पृष्ठभूमिः
इदं पद्यं कबीरनाम्ना प्रसिद्धस्य १५मशताब्दीयस्य सन्तकवेः कृतिः। कबीरः भक्तिआन्दोलनस्य प्रमुखः कविः आसीत्। अस्य दोहाः नीतिपराः आध्यात्मिकाश्च सन्ति। अयं दोहः प्रायः प्रमादत्यागाय उपदेशरूपेण प्रयुज्यते।
अस्य पाठस्य विषये
रचयिता: Sant Kabir · Medieval Nirguna Bhakti Poet-Saint · 15th century, Varanasi
A mystic poet and weaver by trade from Varanasi, whose blunt, image-rich couplets (dohas) rejected ritualism and caste distinctions in favor of direct, formless (nirguna) devotion. His verses are revered across Hindu, Sikh (many appear in the Guru Granth Sahib), and Sufi-influenced traditions alike.
Sant Kabir स्य अन्ये रचनाः
ज्ञातव्य-विशेषः
प्रणेता
एष दोहः कबीरपरम्परायां प्रसिद्धः, किन्तु केनचित् अन्येनापि रचितः स्यात्। अतः सामान्यतः कबीरनाम्ना उद्ध्रियते।
छन्दः
अयं दोहा इति छन्दसि रचितः, यत्र प्रथमपादे १३ मात्राः, द्वितीयपादे ११ मात्राः भवन्ति। हिन्दीसाहित्ये अतिप्रचलितः छन्दः।
सन्देशः
अत्र कालस्य अनित्यतां दर्शयित्वा विलम्बं त्यक्त्वा सद्यः कर्म करणीयम् इति बोध्यते। "पल में परलय" इति वाक्येन आकस्मिकविनाशस्य भावना।
शब्दार्थः
"परलय" इति संस्कृतस्य "प्रलय"शब्दस्य अपभ्रंशः, यस्य अर्थः विनाशः। अत्र जीवनस्य क्षणभङ्गुरतां सूचयति।
Sant Kabir
कबीरपन्थःतः अधिकम्
सर्वं पश्यतसम्बद्धशिक्षाः
सैव शिक्षा, विविधपरम्परासु प्रतिध्वनिता