कबीरदोहः
अयं कबीरकवेः एकः दोहः। अत्र कविः स्वहृदयस्य परीक्षणेन आत्मनिन्दां शिक्षयति, यत् परेषां दोषान्वेषणे कश्चिदपि दोषी न दृश्यते, किन्तु स्वात्मनि सर्वाधिकदोषः विद्यते।
पद्यानि
अहं दुष्टं द्रष्टुं प्रस्थितः, परं दुष्टः कोऽपि न लब्धः। यदा स्वहृदयं परीक्षितवान्, तदा मत्तः दुष्टतरः कोऽपि न विद्यते।
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
प्रतिदिनं अथवा शुभतिथौ
ब्राह्मे मुहूर्ते सन्ध्याकाले च
घृतदीपः, धूपः, शुद्धपुष्पं, जलं च
- मानसिकशान्तिः, आत्मोन्नतिः, मङ्गलमयवातावरणम्
पृष्ठभूमिः
कबीरः पञ्चदशशताब्द्याः भक्तिकविः, निर्गुणभक्तिपरम्परायाः प्रमुखः सन्तः। अस्य दोहाः गुरुग्रन्थसाहिबे बीजके च संगृहीताः सन्ति। एते भजनेषु ध्यानेषु च प्रयुज्यन्ते, आत्मनिरीक्षणाय प्रेरयन्ति।
अस्य पाठस्य विषये
रचयिता: Sant Kabir · Medieval Nirguna Bhakti Poet-Saint · 15th century, Varanasi
A mystic poet and weaver by trade from Varanasi, whose blunt, image-rich couplets (dohas) rejected ritualism and caste distinctions in favor of direct, formless (nirguna) devotion. His verses are revered across Hindu, Sikh (many appear in the Guru Granth Sahib), and Sufi-influenced traditions alike.
Sant Kabir स्य अन्ये रचनाः
ज्ञातव्य-विशेषः
कविः
कबीरदासः (सन् १४४०-१५१८) भक्तिकालस्य प्रसिद्धः सन्तकविः। अयं निर्गुणभक्तिपरम्परायाः महत्त्वपूर्णः स्तम्भः।
छन्दः
दोहा इति नाम्ना प्रसिद्धम्। अत्र चतुर्विंशतिमात्रात्मकः छन्दः प्रयुक्तः, यत्र प्रथमपादे त्रयोदश मात्राः, द्वितीयपादे एकादश मात्राः भवन्ति।
सन्देशः
आत्मनिरीक्षणस्य महत्त्वं प्रतिपादितम्। बाह्ये दोषदर्शनं त्यक्त्वा स्वान्तःकरणे स्थितान् दोषान् द्रष्टुं प्रेरयति।
प्रभावः
अयं दोहा लोकमानसस्य गहनं स्पृशति। सन्तकविना सरलभाषया प्रस्तुतं जीवनसत्यं शतशताब्दीयान् जनान् प्रभावितं करोति।
वैशिष्ट्यम्
'बुरा' (दुष्टः) इति पदस्य पुनरावृत्त्या दोषदृष्टेः व्यर्थतां दर्शयति। अन्तिमपद्ये 'मुझसा बुरा न कोय' इत्यनेन आत्मगौरवं न, अपितु विनम्रतया आत्मनिन्दा प्रदर्शिता।
Sant Kabir
कबीरपन्थःतः अधिकम्
सर्वं पश्यतसम्बद्धशिक्षाः
सैव शिक्षा, विविधपरम्परासु प्रतिध्वनिता