କବୀରଙ୍କ ଦୋହା
ଆତ୍ମନିରୀକ୍ଷଣ
କବୀରଙ୍କ ନାମରେ ପ୍ରଚଳିତ ଏକ ଲୋକପ୍ରିୟ ଦୋହା: ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମନ୍ଦ ଖୋଜିଲେ ସେ କାହାକୁ ପାଇଲେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ନିଜ ହୃଦୟ ଖୋଜିଲେ ନିଜଠାରୁ ଅଧିକ ମନ୍ଦ ଆଉ କେହି ନ ଥିବା ଜାଣିଲେ।
ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକ
ମୁଁ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଦୋଷ ଖୋଜିବାକୁ ବାହାରିଲି, କିନ୍ତୁ କାହାରିଠାରେ ଦୋଷ ପାଇଲି ନାହିଁ। ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ନିଜ ହୃଦୟକୁ ଅନୁସନ୍ଧାନ କଲି, ସେତେବେଳେ ଅନୁଭବ କଲି ଯେ ମୋ ଭଳି ଦୋଷୀ ଆଉ କେହି ନାହିଁ।
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
ପ୍ରତିଦିନ କିମ୍ବା ଶୁଭ ତିଥିରେ
ବ୍ରାହ୍ମ ମୁହୂର୍ତ୍ତ କିମ୍ବା ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟ
ଘିଅ ଦୀପ, ଧୂପ, ତାଜା ଫୁଲ ଓ ନୈବେଦ୍ୟ
- ମାନସିକ ଶାନ୍ତି, ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଉନ୍ନତି ଓ ସକାରାତ୍ମକ ଶକ୍ତି
ପୃଷ୍ଠଭୂମି
ଏହି ଦୋହାଟି ସାଧାରଣତଃ କବୀର (ପ୍ରାୟ 1440–1518), ବାରାଣସୀର ବୁଣାକାର-କବି ଓ ନିର୍ଗୁଣ ସନ୍ତ ପରମ୍ପରାର ଏକ ସ୍ୱର, ତାଙ୍କ ନାମରେ ଜଣାଯାଏ। କବୀରଙ୍କ ‘ନୀତିର ଦୋହା’ (ଆଚରଣ ବିଷୟକ ଦୋହା) ପାଇଁ କବିତାକୋଶର ପୃଷ୍ଠାରେ ଏହା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଅଛି, ଯେଉଁଥିରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ପଂକ୍ତି ‘ଜୋ ମନ ଖୋଜା ଅପନା, ମୁଝ-ସା ବୁରା ନ କୋୟ’ ରୂପେ ଅଛି। ଉତ୍ସ ବିଷୟକ ଟିପ୍ପଣୀ: କବିତାକୋଶର କବୀର ଦୋହାବଳୀ ପାଠରେ ଆମେ ଏହାକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରିପାରିନୁ, ତେଣୁ ଏହାର କବୀର-କର୍ତ୍ତୃତ୍ୱ ସେହି ଲୋକପ୍ରିୟ ସଂକଳନ ଓ ପରମ୍ପରା ଉପରେ ଆଧାରିତ, କୌଣସି ସତ୍ୟାପିତ ପାଣ୍ଡୁଲିପି ଉପରେ ନୁହେଁ। ହିନ୍ଦୀ ଉଇକିସୋର୍ସରେ କବୀର ଗ୍ରନ୍ଥାବଳୀ ସଂସ୍କରଣର ଭୂମିକାରେ ଏହା କବୀରଙ୍କ ନାମରେ ସାଖୀର ଉଦାହରଣ ଭାବେ ଉଦ୍ଧୃତ, ଯେଉଁଠି ପଂକ୍ତି ‘ଜଗ ମେଁ ବୁରା ନ କୋୟ’ ରୂପେ ମିଳେ। ଏହା ଗୁରୁ ଗ୍ରନ୍ଥ ସାହିବରେ ନାହିଁ ଏବଂ କୌଣସି ଶିଖ ଗୁରୁଙ୍କ ରଚନା ନୁହେଁ। ସତ୍ସଙ୍ଗରେ ଏହା ନମ୍ରତାର ଶିକ୍ଷା ଭାବେ ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ପଠିତ ହୁଏ: ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ବିଚାର କରିବା ପୂର୍ବରୁ ନିଜ ହୃଦୟକୁ ଦେଖ।
ଏହି ପାଠ ବିଷୟରେ
ରଚୟିତା: Sant Kabir · Medieval Nirguna Bhakti Poet-Saint · 15th century, Varanasi
A mystic poet and weaver by trade from Varanasi, whose blunt, image-rich couplets (dohas) rejected ritualism and caste distinctions in favor of direct, formless (nirguna) devotion. His verses are revered across Hindu, Sikh (many appear in the Guru Granth Sahib), and Sufi-influenced traditions alike.
ଆପଣ କଣ ଜାଣନ୍ତି?
ରଚୟିତା
ଏହି ଦୋହାଟି ଲୋକ-ପରମ୍ପରାରେ ପନ୍ଦରଶ ଶତାବ୍ଦୀର ସନ୍ତ କବୀରଙ୍କ ନାମରେ ପ୍ରଚଳିତ। ବାରାଣସୀର ବୁଣାକାର-କବି ଓ ନିର୍ଗୁଣ ସନ୍ତ ପରମ୍ପରାର ପ୍ରମୁଖ କଣ୍ଠ ଭାବେ ସେ ପରିଚିତ। କୌଣସି ସତ୍ୟାପିତ କବୀର-ସଂକଳନରେ ଏହାର ସ୍ଥାନ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇନାହିଁ (ଉପରେ ଥିବା ଉତ୍ସ-ଟିପ୍ପଣୀ ଦେଖନ୍ତୁ); ଏହା ଶିଖ ଧର୍ମଗ୍ରନ୍ଥର ପାଠ ନୁହେଁ।
ଦୋହା ଛନ୍ଦ
ଏହା ଉତ୍ତର ଭାରତୀୟ ସନ୍ତ ପରମ୍ପରାର ଦୁଇ ପଂକ୍ତିର ଛନ୍ଦ, ଯେଉଁଥିରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଂକ୍ତି ପ୍ରାୟ 13 ଓ 11 ମାତ୍ରାର ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ। ଦୋହା ମୌଖିକ ପ୍ରଚାର ପାଇଁ ରଚିତ ହୋଇଥିଲା, ତେଣୁ ଏଭଳି ପଂକ୍ତି ଅନେକ ରୂପରେ ପ୍ରଚଳିତ ହୁଏ।
ଭାବାର୍ଥ
କବୀର ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ବିଚାର କରିବାର ସାଧାରଣ ଅଭ୍ୟାସକୁ ଓଲଟାଇ ଦିଅନ୍ତି: ବାହାରେ କୌଣସି ମନ୍ଦ ଲୋକ ଖୋଜିଲେ ସେ କାହାକୁ ପାଇଲେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ନିଜ ହୃଦୟ ଖୋଜିଲେ ନିଜଠାରୁ ଅଧିକ ଦୋଷୀ ଆଉ କେହି ନ ଥିବା ଜାଣିଲେ। ଏହା ନମ୍ରତା ଓ ଆତ୍ମପରୀକ୍ଷାର ଶିକ୍ଷା।
ପାଠ-ଭେଦ
ଏଠାରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ପଂକ୍ତି ‘ଜୋ ଦିଲ ଖୋଜା ଆପନା’ ରୂପେ ଅଛି। କବିତାକୋଶ ପୃଷ୍ଠାରେ ‘ଜୋ ମନ ଖୋଜା ଅପନା, ମୁଝ-ସା ବୁରା ନ କୋୟ’ ଅଛି, ଏବଂ ହିନ୍ଦୀ ଉଇକିସୋର୍ସରେ କବୀର ଗ୍ରନ୍ଥାବଳୀ ଭୂମିକାରେ ପ୍ରଥମ ପଂକ୍ତି ‘ଜଗ ମେଁ ବୁରା ନ କୋୟ’ ରୂପେ ଦିଆଯାଇଛି। ଭାବ ଏକା।
ମହତ୍ତ୍ୱ
କବୀରଙ୍କ ନାମରେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଉଦ୍ଧୃତ ପଂକ୍ତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏହା ଏକ, ଯାହା ବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ ସତ୍ସଙ୍ଗରେ ଅନ୍ୟର ସମାଲୋଚନା ପୂର୍ବରୁ ଆନ୍ତରିକ ଶୁଦ୍ଧିର ଆହ୍ୱାନ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୁଏ। ନିର୍ଗୁଣ ପରମ୍ପରା ବାହ୍ୟ ଆଡ଼ମ୍ବର ଉପରେ ଆନ୍ତରିକ ପବିତ୍ରତାକୁ ସ୍ଥାନ ଦିଏ, ଏବଂ ଏହି ଦୋହା ସେହି ଦୃଷ୍ଟିର ସରଳତମ ରୂପ।
Sant Kabir
କବୀର ପନ୍ଥ ରୁ ଅଧିକ
ସବୁ ଦେଖନ୍ତୁସମ୍ପର୍କିତ ଶିକ୍ଷା
ସେହି ଶିକ୍ଷା, ବିଭିନ୍ନ ପରମ୍ପରାରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ