ଯେ ମୃତ୍ୟୁ କେବେ ମରେ ନାହିଁ
କାମନା ଓ ଶରୀର ଉପରେ କବୀର
କବୀରଙ୍କ ଦୋହା: ଶରୀର ବାରମ୍ବାର ମରେ, କିନ୍ତୁ ଆଶା ଓ ତୃଷ୍ଣା କେବେ ମରେ ନାହିଁ। ମାୟା, ଚଞ୍ଚଳ ମନ ଓ ଛାଡ଼ିଦେବାର ସାଧନା ଉପରେ କବୀର ଦୋହାବଳୀର ଏକ ପଦ।
ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକ
ମାୟା ଓ ମନ ମରିନାହିଁ, କେବଳ ଶରୀର ବାରମ୍ବାର ମୃତ୍ୟୁ ଭୋଗୁଛି । ଆଶା ଓ ତୃଷ୍ଣା ମଧ୍ୟ ମରିନାହାନ୍ତି, ଏହା କହିଗଲେ ଦାସ କବୀର ।
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
ପ୍ରତିଦିନ କିମ୍ବା ଶୁଭ ତିଥିରେ
ବ୍ରାହ୍ମ ମୁହୂର୍ତ୍ତ କିମ୍ବା ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟ
ଘିଅ ଦୀପ, ଧୂପ, ତାଜା ଫୁଲ ଓ ନୈବେଦ୍ୟ
- ମାନସିକ ଶାନ୍ତି, ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଉନ୍ନତି ଓ ସକାରାତ୍ମକ ଶକ୍ତି
ପୃଷ୍ଠଭୂମି
ଏହି ଦୋହାଟି କବୀର ଦୋହାବଳୀରେ ଦୋହା 17 ଭାବେ ଲିପିବଦ୍ଧ (କବିତାକୋଶ, ପ୍ରଥମ ପୃଷ୍ଠା); ଦୋହାବଳୀରେ ‘ମାୟା ମରି ନ ମନ ମରା, ମର-ମର ଗଏ ଶରୀର’ ରୂପେ ଅଛି, ଯାହା ଏଠାରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ପାଠର ନିକଟତମ ରୂପାନ୍ତର। କବୀର (ପନ୍ଦରଶ ଶତାବ୍ଦୀ) ବାରାଣସୀର ବୁଣାକାର-କବି ଓ ଜଣେ ନିର୍ଗୁଣ ସନ୍ତ ଥିଲେ, ଯାଙ୍କ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ବିରୋଧାଭାସୀ ଦୋହା ସାଂସାରିକ ଆସକ୍ତିକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରେ। ସତ୍ସଙ୍ଗରେ ଏହା ଗାଯାଏ ଓ ପଠିତ ହୁଏ, ଏହା ସ୍ମରଣ କରାଇବା ପାଇଁ ଯେ ଶରୀର ଚାଲିଯାଏ ବେଳେ ବାସନା ରହେ, ଏବଂ ମନର ପକଡ଼ ଶିଥିଳ କଲେ ମୁକ୍ତି ଆସେ। କବୀରଙ୍କ ସାଖୀ ଓ ପଦର ମାନକ ସଂକଳନ, ଯଥା ବୀଜକ ଓ କବୀର ଗ୍ରନ୍ଥାବଳୀ, ଏହି ପରମ୍ପରାର ବ୍ୟାପକ ପାଠ-ଆଧାର।
ଏହି ପାଠ ବିଷୟରେ
ରଚୟିତା: Sant Kabir · Medieval Nirguna Bhakti Poet-Saint · 15th century, Varanasi
A mystic poet and weaver by trade from Varanasi, whose blunt, image-rich couplets (dohas) rejected ritualism and caste distinctions in favor of direct, formless (nirguna) devotion. His verses are revered across Hindu, Sikh (many appear in the Guru Granth Sahib), and Sufi-influenced traditions alike.
ଆପଣ କଣ ଜାଣନ୍ତି?
ରଚୟିତା ଓ ପ୍ରସଙ୍ଗ
ଏହି ପଦ୍ୟଟି ପନ୍ଦରଶ ଶତାବ୍ଦୀର ରହସ୍ୟବାଦୀ କବି କବୀରଙ୍କୁ ଶ୍ରେୟ ଦିଆଯାଏ, ଯିଏ ବାରାଣସୀର ବୁଣାକାର ଥିଲେ ଏବଂ ଯାଙ୍କ ଭକ୍ତି କାବ୍ୟ ହିନ୍ଦୁ ଓ ଇସଲାମୀୟ ପରମ୍ପରା ମଧ୍ୟରେ ସେତୁ ରଚନା କରିଥିଲା। ଏହା କବୀର ଦୋହାବଳୀରେ ଦୋହା 17 ଭାବେ ଲିପିବଦ୍ଧ।
କାବ୍ୟ ଛନ୍ଦ
ଏହି ପଦ୍ୟଟି ଦୋହା, ହିନ୍ଦୀ ଓ ବ୍ରଜ ଭାଷାର ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଦୁଇ ପଂକ୍ତିର ଛନ୍ଦ, ଯାହାର ପ୍ରତି ପଂକ୍ତିରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ 13 ମାତ୍ରାର ଛନ୍ଦୋବନ୍ଧ। ଦୋହା ମୌଖିକ ପ୍ରଚାର ପାଇଁ ରଚିତ, ଯାହା କବୀରଙ୍କ ଶିକ୍ଷାକୁ ସହଜରେ ମନେ ରଖିବା ଓ ଆବୃତ୍ତି କରିବା ସମ୍ଭବ କରେ।
ମୂଳ ଶିକ୍ଷା
କବୀର ନଶ୍ୱର ଶରୀର ଓ ଅମର ମନ, ମାୟା ଓ ତୃଷ୍ଣା ମଧ୍ୟରେ ତୁଳନା କରନ୍ତି। ସେ ଶିକ୍ଷା ଦିଅନ୍ତି ଯେ ଶାରୀରିକ ମୃତ୍ୟୁ ଶେଷ ନୁହେଁ — ଅହଂ ଓ ଆସକ୍ତି ବିଲୀନ ହେଲେ ହିଁ ପ୍ରକୃତ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ଦାର୍ଶନିକ ପୃଷ୍ଠଭୂମି
ହିନ୍ଦୁ ଚିନ୍ତାଧାରାରେ ‘ମାୟା’ ବସ୍ତୁଜଗତର ଭ୍ରାନ୍ତିମୟ ଓ କ୍ଷଣସ୍ଥାୟୀ ପ୍ରକୃତିକୁ ବୁଝାଏ। କବୀର ଏହାକୁ ସାଂସାରିକ କାମନାର ସମାଲୋଚନା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି, ସାଧକଙ୍କୁ ବାହ୍ୟ ରୂପ ଅତିକ୍ରମ କରି ଶାଶ୍ୱତ ଆଡ଼କୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଅନ୍ତି।
ସ୍ୱାକ୍ଷର ପଂକ୍ତି
ଶେଷ ପଂକ୍ତି ‘କହି ଗଏ ଦାସ କବୀର’ (ସେବକ କବୀର କହନ୍ତି) ତାଙ୍କ ନମ୍ରତା ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ। କବୀର ପ୍ରାୟତଃ ନିଜକୁ ଦାସ (ସେବକ) ବୋଲି ଡାକୁଥିଲେ, ଏହା ଜୋର ଦେବା ପାଇଁ ଯେ ଜ୍ଞାନ ଅହଂକାରରୁ ନୁହେଁ, ସମର୍ପଣରୁ ଆସେ।
Sant Kabir
କବୀର ପନ୍ଥ ରୁ ଅଧିକ
ସବୁ ଦେଖନ୍ତୁସମ୍ପର୍କିତ ଶିକ୍ଷା
ସେହି ଶିକ୍ଷା, ବିଭିନ୍ନ ପରମ୍ପରାରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ