ମୃଦୁ ବାଣୀର ଶୀତଳତା
ଏହା କବୀରଙ୍କ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦୋହା (ଦୁଇ ଧାଡ଼ିର କବିତା), ଯାହା କହେ ଯେ ଆମେ ସେପରି କୋମଳ ଓ ଶୀତଳ ବାଣୀ ବୋଲିବା ଉଚିତ, ଯାହା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଶାନ୍ତି ଦିଏ ଏବଂ ନିଜକୁ ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତ କରେ।
ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକ
ଏପରି ବାଣୀ ବୋଲନ୍ତୁ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ମନର ଅହଂକାର ଲୋପ ପାଏ। ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଶୀତଳ କରେ, ଏବଂ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଶୀତଳ ହୁଅନ୍ତି।
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
ପ୍ରତିଦିନ କିମ୍ବା ଶୁଭ ତିଥିରେ
ବ୍ରାହ୍ମ ମୁହୂର୍ତ୍ତ କିମ୍ବା ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟ
ଘିଅ ଦୀପ, ଧୂପ, ତାଜା ଫୁଲ ଓ ନୈବେଦ୍ୟ
- ମାନସିକ ଶାନ୍ତି, ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଉନ୍ନତି ଓ ସକାରାତ୍ମକ ଶକ୍ତି
ପୃଷ୍ଠଭୂମି
ଏହି ଦୋହାଟି ଉତ୍ତର ଭାରତର ଭକ୍ତି ଆନ୍ଦୋଳନର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ରହସ୍ୟବାଦୀ କବି, ପନ୍ଦରଶ ଶତାବ୍ଦୀର ସନ୍ତ କବୀରଙ୍କ ରଚନା ବୋଲି ଜଣାଯାଏ। କବୀରଙ୍କ ଦୋହାମାନ (ଦୁଇ ପଦର ଛନ୍ଦ) ଭକ୍ତି ଓ ନୈତିକ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ପଠିତ ହୁଏ, ପ୍ରାୟତଃ ନମ୍ର ଓ ଶୀତଳ ବାଣୀ ପାଇଁ ଦୈନିକ ସ୍ମାରକ ଭାବେ। ଏହି ପଦଟି ପାରମ୍ପରିକ ଭାବେ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଉପଦେଶ ଓ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ ନିଃସ୍ୱାର୍ଥ, ଶୀତଳ ବାଣୀକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ, ଯାହା ବକ୍ତା ଓ ଶ୍ରୋତା ଉଭୟଙ୍କୁ ଉପକାର କରେ। କବିତାକୋଶରେ କବୀର ଦୋହାବଳୀର ପ୍ରଥମ ପୃଷ୍ଠାରେ ଏହା ଦୋହା 34 ଭାବେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି, ଯେଉଁଥିରେ ଏହାକୁ କବୀରଙ୍କ ରଚନା ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; ଦୋହାବଳୀ ଏକ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସଂକଳନ, ତେଣୁ ଏହି ଆରୋପଣ ସେହି ମୁଦ୍ରିତ ପରମ୍ପରା ଉପରେ ଆଧାରିତ।
ଏହି ପାଠ ବିଷୟରେ
ରଚୟିତା: Sant Kabir · Medieval Nirguna Bhakti Poet-Saint · 15th century, Varanasi
A mystic poet and weaver by trade from Varanasi, whose blunt, image-rich couplets (dohas) rejected ritualism and caste distinctions in favor of direct, formless (nirguna) devotion. His verses are revered across Hindu, Sikh (many appear in the Guru Granth Sahib), and Sufi-influenced traditions alike.
ଆପଣ କଣ ଜାଣନ୍ତି?
ଲେଖକ
ଏହି ଦୋହା ଭାରତୀୟ ସନ୍ଥ କବୀରଙ୍କ (୧୫ଶ ଶତାବ୍ଦୀ) ରଚନା, ଯିଏ ନିର୍ଗୁଣ ଭକ୍ତି ଧାରାର ପ୍ରମୁଖ କବି ଥିଲେ। ଏହା କବୀରଙ୍କ 'ବୀଜକ' ଗ୍ରନ୍ଥରେ ସଂଗୃହୀତ ହୋଇଛି।
ଛନ୍ଦ ଓ ରୂପ
ଏହା ଏକ 'ଦୋହା' ଛନ୍ଦରେ ରଚିତ, ଯାହା ହିନ୍ଦୀ ସାହିତ୍ୟର ଏକ ଲୋକପ୍ରିୟ ମାତ୍ରାଛନ୍ଦ। ପ୍ରତି ପଂକ୍ତିରେ ୧୩ ଓ ୧୧ ମାତ୍ରା ଥାଏ, ଏବଂ ଏହାର ସରଳ ଗଠନ ମୁଖରେ ମନେ ରଖିବା ସହଜ କରେ।
ଅର୍ଥ
କବୀର କହନ୍ତି, ଏପରି ବାଣୀ ବୋଲିବା ଉଚିତ ଯାହା ମନର ଅହଂକାରକୁ ନଷ୍ଟ କରେ। ଏହିପରି ବାଣୀ ଅନ୍ୟକୁ ଶୀତଳ (ଶାନ୍ତ) କରେ ଏବଂ ବକ୍ତା ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଶୀତଳ ହୁଏ।
ଦାର୍ଶନିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ
ଏହି ଦୋହା କବୀରଙ୍କ 'ସହଜ ସାଧନା'ର ମୂଳ ନୀତି ପ୍ରକାଶ କରେ – ବାଣୀ ଓ ଆଚରଣ ମାଧ୍ୟମରେ ଆତ୍ମଶୁଦ୍ଧି ଓ ପରୋପକାର। ଏଥିରେ 'ଆପା' (ଅହଂକାର) ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି, ଯାହା ଭକ୍ତି ମାର୍ଗର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଶିକ୍ଷା।
ପ୍ରଭାବ
ଏହି ଦୋହା ଭାରତୀୟ ଲୋକସଂସ୍କୃତିରେ ଏତେ ଲୋକପ୍ରିୟ ଯେ ଏହାକୁ ପ୍ରାୟତଃ ନୈତିକ ଶିକ୍ଷା ଭାବେ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପଢ଼ାଯାଏ। ଏହାର ସରଳ ଭାଷା ଓ ଗଭୀର ଅର୍ଥ ଯୋଗୁଁ ଏହା ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ଲୋକଙ୍କ ମନରେ ଗଭୀର ଛାପ ଛାଡ଼ିଛି।
Sant Kabir
କବୀର ପନ୍ଥ ରୁ ଅଧିକ
ସବୁ ଦେଖନ୍ତୁସମ୍ପର୍କିତ ଶିକ୍ଷା
ସେହି ଶିକ୍ଷା, ବିଭିନ୍ନ ପରମ୍ପରାରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ