ପ୍ରେମର ଢାଇ ଆଖର
କବୀରଙ୍କ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦୋହା (ଦୋହାବଳୀ 210): ଜଗତ ପୁସ୍ତକ ପଢ଼ି ପଢ଼ି କ୍ଳାନ୍ତ ହେଲା, କିନ୍ତୁ ପ୍ରେମର ଢାଇ ଆଖର ପଢ଼ିଥିବା ଜଣେ ହିଁ ଜ୍ଞାନୀ।
ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକ
ପୋଥି ପଢ଼ି ପଢ଼ି ଜଗତ ମୁଆ, ପଣ୍ଡିତ ହେଲା ନାହିଁ କେହି; ପ୍ରେମର ଢାଇ ଅକ୍ଷର ପଢ଼ିଲେ, ସେ ପଣ୍ଡିତ ହୁଏ।
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
ପ୍ରତିଦିନ କିମ୍ବା ଶୁଭ ତିଥିରେ
ବ୍ରାହ୍ମ ମୁହୂର୍ତ୍ତ କିମ୍ବା ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟ
ଘିଅ ଦୀପ, ଧୂପ, ତାଜା ଫୁଲ ଓ ନୈବେଦ୍ୟ
- ମାନସିକ ଶାନ୍ତି, ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଉନ୍ନତି ଓ ସକାରାତ୍ମକ ଶକ୍ତି
ପୃଷ୍ଠଭୂମି
ଏହି ଦୋହାଟି କବୀର ଦୋହାବଳୀରେ ଦୋହା 210 ଭାବେ ଲିପିବଦ୍ଧ (କବିତାକୋଶ, ପୃଷ୍ଠା 3); ଦୋହାବଳୀରେ ‘ପୋଥୀ ପଢ଼-ପଢ଼ ଜଗ ମୁଆ’ ଓ ‘ପଢ଼ୈ ସୋ ପଣ୍ଡିତ ହୋୟ’ ରୂପେ ଅଛି, ଯାହା ଏଠାରେ ଥିବା ପାଠର ନିକଟତମ ରୂପାନ୍ତର। କବୀର (ପନ୍ଦରଶ ଶତାବ୍ଦୀ) ବାରାଣସୀର ବୁଣାକାର-କବି ଓ ଭକ୍ତି ଆନ୍ଦୋଳନର ନିର୍ଗୁଣ ସନ୍ତ ପରମ୍ପରାର ପ୍ରମୁଖ କଣ୍ଠ ଥିଲେ। ସତ୍ସଙ୍ଗ ଓ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଏହା ପ୍ରାୟତଃ ପଠିତ ହୁଏ, ଏହା କହିବା ପାଇଁ ଯେ ଆନ୍ତରିକ ଭକ୍ତି ବାହ୍ୟ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟଠାରୁ ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟବାନ। ‘ଢାଇ ଆଖର’କୁ ପାରମ୍ପରିକ ଭାବେ ‘ପ୍ରେମ’ ଶବ୍ଦ ଭାବେ ପଢ଼ାଯାଏ। କବୀରଙ୍କ ସାଖୀ ଓ ପଦର ମାନକ ସଂକଳନ, ଯଥା ବୀଜକ ଓ କବୀର ଗ୍ରନ୍ଥାବଳୀ, ଏହି ପରମ୍ପରାର ବ୍ୟାପକ ପାଠ-ଆଧାର। ଗୁରୁ ଗ୍ରନ୍ଥ ସାହିବରେ ସଂକଳିତ କବୀରଙ୍କ ନିଜର ପଦ ଓ ଶ୍ଲୋକ ଦୋହାବଳୀ ଠାରୁ ଭିନ୍ନ ରଚନା ବର୍ଗର।
ଏହି ପାଠ ବିଷୟରେ
ରଚୟିତା: Sant Kabir · Medieval Nirguna Bhakti Poet-Saint · 15th century, Varanasi
A mystic poet and weaver by trade from Varanasi, whose blunt, image-rich couplets (dohas) rejected ritualism and caste distinctions in favor of direct, formless (nirguna) devotion. His verses are revered across Hindu, Sikh (many appear in the Guru Granth Sahib), and Sufi-influenced traditions alike.
ଆପଣ କଣ ଜାଣନ୍ତି?
ରଚୟିତା
ଏହି ଦୋହା ସନ୍ତ କବୀର (ପନ୍ଦରଶ ଶତାବ୍ଦୀ)ଙ୍କ ଏବଂ ଏହା କବୀର ଦୋହାବଳୀରେ ଦୋହା 210 (କବିତାକୋଶ, ପୃଷ୍ଠା 3) ଭାବେ ଲିପିବଦ୍ଧ। ତାଙ୍କ ଅଧିକାଂଶ ବାଣୀ ପରି ଏହା ମଧ୍ୟ ମୌଖିକ ଭାବେ ପ୍ରଚଳିତ ହୋଇଥିଲା, ତେଣୁ ସଂକଳନ ଅନୁସାରେ ପାଠ ଭିନ୍ନ ଦେଖାଯାଏ।
‘ଦୁଇ ଓ ଅଧା ଅକ୍ଷର’
‘ଢାଇ ଆଖର’କୁ ପାରମ୍ପରିକ ଭାବେ ‘ପ୍ରେମ’ ଶବ୍ଦ ଭାବେ ପଢ଼ାଯାଏ। ଗଣନାକୁ ବିଭିନ୍ନ ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଏ, ଯେପରିକି ସଂଯୁକ୍ତାକ୍ଷର ‘ପ୍ର’କୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ‘ମ’ର ପାଖରେ ଅର୍ଦ୍ଧ ଅକ୍ଷର ଭାବେ ଗଣିବା; କିନ୍ତୁ ମୂଳ ଭାବ ଏକା: ପ୍ରେମ ଲେଖିବାରେ ଛୋଟ ଏବଂ ଜଣକୁ ଜ୍ଞାନୀ କରିବା ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ।
ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ସମାଲୋଚନା
କବୀର ଶାସ୍ତ୍ରର ମୁଖସ୍ଥ ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ପ୍ରେମର ରୂପାନ୍ତରକାରୀ ଶକ୍ତି ମଧ୍ୟରେ ତୁଳନା କରନ୍ତି। ପଢ଼ିବା ମାତ୍ରେ କେହି ପଣ୍ଡିତ ହୁଏ ନାହିଁ, ଏହି ପଦ କହେ; କେବଳ ଆନ୍ତରିକ ଭକ୍ତି ହିଁ ପଣ୍ଡିତ କରେ।
ଛନ୍ଦ ଓ ମାତ୍ରା
ଏହା ଦୋହା, ହିନ୍ଦୀରେ ସାଧାରଣ ଏକ ଦୁଇ ପଂକ୍ତିର ଛନ୍ଦ, ଯେଉଁଥିରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଂକ୍ତି ପ୍ରାୟ 13 ଓ 11 ମାତ୍ରାର ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ। ଦୋହା ସହଜରେ ମନେ ରଖାଯାଏ ଏବଂ ପ୍ରାୟତଃ ନୈତିକ ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଉପଦେଶରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।
ପାଠ-ଟିପ୍ପଣୀ
ଦୋହାବଳୀରେ ପାଠ ‘ପୋଥୀ ପଢ଼-ପଢ଼ ଜଗ ମୁଆ’ ଓ ‘ପଢ଼ୈ ସୋ ପଣ୍ଡିତ ହୋୟ’ ଅଟେ, ଯେତେବେଳେ ଏହି ପୃଷ୍ଠାରେ ‘ପୋଥୀ ପଢ଼ି-ପଢ଼ି’ ଓ ‘ପଢ଼େ ସୋ ପଣ୍ଡିତ ହୋୟ’ ଅଛି। ଏଗୁଡ଼ିକ ଏକା ଦୋହାର ବନାନ ଓ ବୋଲିର ଭେଦ।
