कबीरको दोहा
माया, मन र शरीरको अमरता
यो कबीरको एक प्रसिद्ध दोहा हो, जसमा उनले माया (प्रेम वा मोह) र मन कहिल्यै नमर्ने, तर शरीर मात्र मर्ने कुरा सिकाएका छन्। यसले आस र तृष्णाको अन्त्य नहुने पनि बताएको छ।
श्लोक
माया र मन मरेको छैन, तर शरीर पटक-पटक मर्दै गयो। आशा र तृष्णा पनि मरेको छैन— यसरी दास कबीरले भनेका छन्।
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
Daily or auspicious lunar days (Ekadashi, Purnima, Pradosham)
Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or Evening Dusk (Sandhya)
Ghee lamp (Deepa), Incense (Dhoopa), Fresh flowers & Water offering
- Peace of mind, spiritual upliftment, and harmonious energy in the home
पृष्ठभूमि
यो दोहा १५औँ शताब्दीका महान् सन्त कवि कबीरको हो, जो भक्ति तथा सन्त परम्पराका एक प्रमुख स्तम्भ हुन्। कबीरका दोहाहरू (दुई पंक्तिको सरल कविता) साधारण भाषामा गहिरो आध्यात्मिक सन्देश दिनका लागि प्रसिद्ध छन्। यो दोहा प्रायः भजन, कीर्तन वा ध्यानको क्रममा गाइन्छ, जहाँ माया (सांसारिक प्रेम वा मोह) र मनको अमरता तथा शरीरको नश्वरतामाथि चिन्तन गरिन्छ।
यस पाठको बारेमा
रचयिता: Sant Kabir · Medieval Nirguna Bhakti Poet-Saint · 15th century, Varanasi
A mystic poet and weaver by trade from Varanasi, whose blunt, image-rich couplets (dohas) rejected ritualism and caste distinctions in favor of direct, formless (nirguna) devotion. His verses are revered across Hindu, Sikh (many appear in the Guru Granth Sahib), and Sufi-influenced traditions alike.
के तपाईं जान्नुहुन्छ?
लेखक
यो दोहा १५औं शताब्दीका भक्तिकवि कबीरदासको हो। उनी हिन्दू र इस्लाम दुवै परम्पराबाट प्रभावित भई निर्गुण भक्ति धाराका प्रमुख कवि हुन्। उनका रचनाहरू बीजक, गुरु ग्रन्थ साहिब र कबीर ग्रन्थावलीमा संकलित छन्।
अर्थ
कबीर भन्छन्— माया (मोह) मा मन मरेको छैन, तर शरीर पटक-पटक मरेको छ। आशा र तृष्णा (लालसा) पनि मरेको छैन। यसले मानिसको आध्यात्मिक अवस्था देखाउँछ: मन मायामा फँसिरहन्छ भने शरीर नाशवान छ।
भाषिक रूप
यो दोहा अवधी-ब्रज मिश्रित भाषामा लेखिएको छ, जसलाई 'सधुक्कडी' भनिन्छ। 'मइ' (मा), 'मरा' (मर्यो) जस्ता शब्दहरूले यो भाषिक विशेषता झल्काउँछन्। कबीरले आम जनताको भाषा प्रयोग गरेर गहन दार्शनिक कुरा सरल बनाए।
सन्दर्भ
यो दोहा कबीरको साखी साहित्यमा पर्छ। साखी भनेको छोटो उपदेशात्मक कविता हो, जसलाई कबीरले मौखिक रूपमा प्रचार गरे। पछि यी दोहाहरू गुरु ग्रन्थ साहिब (पृ. १३६९) र बीजकमा संकलित भए।
दार्शनिक अन्तर्दृष्टि
कबीरले 'मन' र 'आशा-तृष्णा'लाई मायाको सूक्ष्म रूप मान्छन्। शरीर मर्छ तर मनको मोह र इच्छा मर्दैन, जसले जन्म-मृत्युको चक्र चलाइरहन्छ। यो आध्यात्मिक जागरणको लागि प्रमुख बाधा हो भन्ने कबीरको सिकाइ हो।
Sant Kabir
कबीर पन्थ बाट थप
सबै हेर्नुहोस्सम्बन्धित शिक्षाहरू
उही शिक्षा, विभिन्न परम्पराहरूमा प्रतिध्वनित
