Bharat Devotion
Embroidered artwork for कबीरको चक्की-दोहा: संसारको नाशवानताको दृष्टान्त: Sant Kabir seated at his weaving loom with an ektara, in an embroidered riverside scene

कबीरको चक्की-दोहा

संसारको नाशवानताको दृष्टान्त

कबीरको चक्की-दोहा

संसारको नाशवानताको दृष्टान्त

यो कबीरको प्रसिद्ध दोहा हो, जहाँ उनले चलिरहेको चक्कीलाई संसारको रूपकको रूपमा प्रयोग गर्दै दुई पाटनको बीचमा सबै नाश हुने कुरा सिकाएका छन्। यसले माया र मोहको चपेटामा फसेका प्राणीहरूको दुर्दशालाई संकेत गर्दछ।

श्लोक

चलती चक्की देख के, दिया कबीरा रोय दुइ पाटन के बीच में, साबुत बचा न कोय
Chalti Chakki Dekh Ke, Diya Kabira Roy. Dui Paatan Ke Beech Mein, Saabut Bacha Na Koy.

Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)

Auspicious Day

Daily or auspicious lunar days (Ekadashi, Purnima, Pradosham)

Best Time (Muhurta)

Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or Evening Dusk (Sandhya)

Sacred Offerings

Ghee lamp (Deepa), Incense (Dhoopa), Fresh flowers & Water offering

Spiritual Benefits (Phalashruti)
  • Peace of mind, spiritual upliftment, and harmonious energy in the home

पृष्ठभूमि

यो दोहा १५औं शताब्दीका भक्तिकालीन सन्त कबीरद्वारा रचित मानिन्छ। कबीरको वाणी कबीर पंथमा अत्यन्त पवित्र मानिन्छ र सत्संग, प्रवचन तथा भजन-कीर्तनमा व्यापक रूपमा गाइन्छ। यस दोहामा उनले घरेलु चक्कीको सरल दृष्टान्त दिएर जीवनको क्षणभंगुरता र भगवानको शरणमा जाने आवश्यकतालाई जोड दिएका छन्।

यस पाठको बारेमा

रचयिता: Sant Kabir · Medieval Nirguna Bhakti Poet-Saint · 15th century, Varanasi

A mystic poet and weaver by trade from Varanasi, whose blunt, image-rich couplets (dohas) rejected ritualism and caste distinctions in favor of direct, formless (nirguna) devotion. His verses are revered across Hindu, Sikh (many appear in the Guru Granth Sahib), and Sufi-influenced traditions alike.

के तपाईं जान्नुहुन्छ?

लेखक

कबीरदास – १५औं शताब्दीका संत कवि, जसले भक्ति आन्दोलनलाई गहिरो प्रभाव पारे। उनका रचनाहरू सरल भाषामा गहन आध्यात्मिक सत्य बताउँछन्।

अर्थ

यो दोहाले संसारलाई चलिरहेको चक्कीसँग तुलना गर्छ – दुई पाटा (माथिल्लो र तल्लो चक्की) को बीचमा पर्ने जो कोही पनि पिसिन्छ, अर्थात् जीवनको दुःख र मायाले कसैलाई पनि अक्षुण्ण छोड्दैन।

भाषा

कबीरले साधुक्कड़ी (सामान्य जनबोली) मा रचना गरे, जुन हिन्दी, ब्रज, अवधी आदिको मिश्रण हो। यसले सबै वर्गका मानिसलाई सहजै बुझ्न मद्दत गर्छ।

रूप

यो 'दोहा' छन्द हो – २४ मात्राको पहिलो पंक्ति र २८ मात्राको दोस्रो पंक्ति, जसमा चार चरण हुन्छन्। यो मुक्तक कविताको प्रचलित विधा हो।

प्रसङ्ग

यो दोहा कबीरको 'बीजक' (साखी संग्रह) मा पाइन्छ, जुन उनको प्रमुख कृति हो। 'दुइ पाटन' ले प्रायः जन्म–मृत्यु, सुख–दुःख, वा माया–मोह जस्ता द्वन्द्वात्मक शक्तिहरूलाई संकेत गर्छ।

Sant Kabir का सम्पूर्ण स्तुति र पाठ

Sant Kabir

Sant Kabir का सबै पाठ हेर्नुहोस् →

कबीर पन्थ बाट थप

सबै हेर्नुहोस्