कबीरको चक्की-दोहा
संसारको नाशवानताको दृष्टान्त
यो कबीरको प्रसिद्ध दोहा हो, जहाँ उनले चलिरहेको चक्कीलाई संसारको रूपकको रूपमा प्रयोग गर्दै दुई पाटनको बीचमा सबै नाश हुने कुरा सिकाएका छन्। यसले माया र मोहको चपेटामा फसेका प्राणीहरूको दुर्दशालाई संकेत गर्दछ।
श्लोक
चलिरहेको जाँतो देखेर कबीरले रुने गरे। दुई पाटाको बीचमा कोही पनि साबुत बचेन।
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
Daily or auspicious lunar days (Ekadashi, Purnima, Pradosham)
Brahma Muhurta (4:00 AM – 6:00 AM) or Evening Dusk (Sandhya)
Ghee lamp (Deepa), Incense (Dhoopa), Fresh flowers & Water offering
- Peace of mind, spiritual upliftment, and harmonious energy in the home
पृष्ठभूमि
यो दोहा १५औं शताब्दीका भक्तिकालीन सन्त कबीरद्वारा रचित मानिन्छ। कबीरको वाणी कबीर पंथमा अत्यन्त पवित्र मानिन्छ र सत्संग, प्रवचन तथा भजन-कीर्तनमा व्यापक रूपमा गाइन्छ। यस दोहामा उनले घरेलु चक्कीको सरल दृष्टान्त दिएर जीवनको क्षणभंगुरता र भगवानको शरणमा जाने आवश्यकतालाई जोड दिएका छन्।
यस पाठको बारेमा
रचयिता: Sant Kabir · Medieval Nirguna Bhakti Poet-Saint · 15th century, Varanasi
A mystic poet and weaver by trade from Varanasi, whose blunt, image-rich couplets (dohas) rejected ritualism and caste distinctions in favor of direct, formless (nirguna) devotion. His verses are revered across Hindu, Sikh (many appear in the Guru Granth Sahib), and Sufi-influenced traditions alike.
के तपाईं जान्नुहुन्छ?
लेखक
कबीरदास – १५औं शताब्दीका संत कवि, जसले भक्ति आन्दोलनलाई गहिरो प्रभाव पारे। उनका रचनाहरू सरल भाषामा गहन आध्यात्मिक सत्य बताउँछन्।
अर्थ
यो दोहाले संसारलाई चलिरहेको चक्कीसँग तुलना गर्छ – दुई पाटा (माथिल्लो र तल्लो चक्की) को बीचमा पर्ने जो कोही पनि पिसिन्छ, अर्थात् जीवनको दुःख र मायाले कसैलाई पनि अक्षुण्ण छोड्दैन।
भाषा
कबीरले साधुक्कड़ी (सामान्य जनबोली) मा रचना गरे, जुन हिन्दी, ब्रज, अवधी आदिको मिश्रण हो। यसले सबै वर्गका मानिसलाई सहजै बुझ्न मद्दत गर्छ।
रूप
यो 'दोहा' छन्द हो – २४ मात्राको पहिलो पंक्ति र २८ मात्राको दोस्रो पंक्ति, जसमा चार चरण हुन्छन्। यो मुक्तक कविताको प्रचलित विधा हो।
प्रसङ्ग
यो दोहा कबीरको 'बीजक' (साखी संग्रह) मा पाइन्छ, जुन उनको प्रमुख कृति हो। 'दुइ पाटन' ले प्रायः जन्म–मृत्यु, सुख–दुःख, वा माया–मोह जस्ता द्वन्द्वात्मक शक्तिहरूलाई संकेत गर्छ।
Sant Kabir
कबीर पन्थ बाट थप
सबै हेर्नुहोस्सम्बन्धित शिक्षाहरू
उही शिक्षा, विभिन्न परम्पराहरूमा प्रतिध्वनित
