सहजसमाधिः
स्वाभाविकी प्रयासरहिता भक्त्यवस्था
सहजसमाधिः कबीरजी महात्मनः मार्गः यः सामान्यां गृहस्थनं जीवनं आचरत् कठोरतपसां विना निरन्तरं अनायासं च ईश्वरचेतनां दत्वा प्रवर्तते।
कबीरजीः सिद्धं चक्रे यन्न परिवारं कर्म च त्यक्तां आवश्यकं, वस्तुस्थितस्त्यागः स एव यः कर्म कुर्वाणं चित्तं ईश्वरे न्यस्यति।
ज्ञातव्य-विशेषः
सहजसमाधेः उत्पत्तिः
कबीरपन्थे 'सहज'शब्दः सन्तमतपरम्परायाः केन्द्रीयः संज्ञा अस्ति। अस्य अर्थः 'स्वाभाविकः' इति, यः कृत्रिमप्रयासं विना सहजतया प्राप्यते। कबीरजी महात्मा स्वयमेव गृहस्थः तन्तुवायः आसीत्, अतः एषः मार्गः सामान्यजनानां कृते उपयुक्तः।
मुख्यसाधनम्
अत्र मुख्यं साधनं 'सुरति' (स्मरणम्) अस्ति। निरन्तरं ईश्वरस्य स्मरणं कुर्वन् गृहस्थः स्वकर्माणि करोति। कबीरजी कथयन्ति यत् माला जपः, तीर्थयात्रा, व्रतोपवासादयः बाह्यक्रियाः न अपेक्षिताः।
त्यागस्य पुनर्परिभाषा
कबीरजी स्पष्टयन्ति यत् सत्यः त्यागः न परिवारकर्मत्यागः, अपितु कर्म कुर्वाणं चित्तं ईश्वरे न्यस्यति। अतः गृहस्थः सन् अपि सन्न्यासी भवितुम् अर्हति।
प्रयासरहितता
'सहजसमाधिः' नाम्ना एव प्रयासरहिता अवस्था। न ध्यानासनं, न प्राणायामः, केवलं स्वाभाविकी ईश्वरचेतना। कबीरजी वदन्ति यत् 'सहज समाधि' इव सदा विद्यते, केवलं तस्य अनुभवः करणीयः।
Sant Kabir
कबीरपन्थःतः अधिकम्
सम्बद्धशिक्षाः
सैव शिक्षा, विविधपरम्परासु प्रतिध्वनिता