ਹੁਕਮ

ਸਿੱਖ ਮੈਟਾਫ਼ਿਜ਼ਿਕਸ ਦੀ ਨੀਂਹ ਉੱਤੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਧਾਰਨਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਜੋ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਇੱਕ ਓਅੰਕਾਰ ਦੀ ਸਰਬ-ਉੱਚ ਇੱਛਾ, ਵਿਵਸਥਾ ਅਤੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨੇ ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦਾ ਸੰਚਾਲਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅੰਤਮ ਸੱਚਾਈ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਮਾਨਵ-ਰੂਪੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਦਾ ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਵਾਲਾ ਹੁਕਮ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਵਿਆਪਕ, ਸਦੀਵੀ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਕਾਨੂੰਨ ਹੈ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਲੀਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਗਟ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਰਚਨਾ ਦੇ ਘੇਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਵਾਪਰਦਾ।

ਹੁਕਮ ਦੀ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਹੋਂਦ ਦੀ ਹਰ ਪਰਤ ਵਿੱਚ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਆਕਾਸ਼ੀ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮਨੁੱਖੀ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਸੂਖਮ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਤੱਕ। ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਉੜੀ ਵਿੱਚ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਐਲਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਰੂਪ ਸਿਰਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਦਾ ਹੁਕਮ ਆਪ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ; ਉਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਆਤਮਾਵਾਂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਮਹਾਨਤਾ ਅਤੇ ਉੱਚ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਉਹ ਸਕਿਰਿਆ ਸਿਧਾਂਤ ਹੈ ਜੋ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਵੰਡਦਾ ਹੈ, ਕਰਮ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੀਵਨ-ਮੌਤ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਕਮ ਸਰਬ-ਵਿਆਪੀ ਤੌਰ ਤੇ ਬੰਧਨਕਾਰੀ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਵਿਅਰਥ ਦੀ ਕਸਰਤ ਹੈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਅਤੇ ਹੋਂਦ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੈ।

ਮਨੁੱਖ ਲਈ, ਮੂਲ ਆਤਮਿਕ ਸੰਕਟ ਉਹ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦਾ ਭੁਲੇਖਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਉਮੈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜ਼ੋਰਦਾਰ, ਸਵੈ-ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੰਕਾਰ। ਹਉਮੈ ਝੂਠਾ ਭੁਲੇਖਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਹੀ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਅੰਤਮ ਲਿਖਾਰੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਹੀ ਕਿਸਮਤ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ। ਇਹ ਭੁਲੇਖਾ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਰੱਬੀ ਧਾਰਾ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਦਾ ਹੈ।

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਤਮਿਕ ਮੁਕਤੀ ਰਹੱਸਮਈ ਰੀਤੀ-ਰਿਵਾਜਾਂ, ਤਪ, ਜਾਂ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਚਿੰਤਨ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਹ ਇਸ ਦੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਉੜੀ ਹੁਕਮ ਰਜਾਈ ਚਲਣਾ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਰੱਬੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਸਮਰਪਿਤ ਤਾਲਮੇਲ ਵਿੱਚ ਜੀਣਾ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਉੱਥੇ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰਜ਼ਾ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਹਰ ਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਹੁਕਮ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਹੰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਸਖਤ ਦੀਵਾਰਾਂ ਰੱਬੀ ਕਿਰਪਾ ਦੇ ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਘੁਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਭਗਤੀ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ, ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਤਾਲਮੇਲ ਉਸ ਬਿਨਾਂ-ਸ਼ਰਤ ਸਵੀਕਾਰਤਾ ਦੇ ਰਵੱਈਏ ਰਾਹੀਂ ਜੀਵਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਜ਼ਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ, ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਅਤੇ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਰੱਬੀ ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ। ਜਿਸ ਸਿੱਖ ਨੇ ਰਜ਼ਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਲਿਆ ਹੈ ਉਹ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਮੱਸਿਆ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਹੱਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਸਗੋਂ ਹੁਕਮ ਆਪ ਵਜੋਂ, ਠੀਕ ਓਨਾ ਹੀ ਜਾਇਜ਼ ਰੱਬੀ ਇੱਛਾ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਜਿੰਨਾ ਕੋਈ ਵੀ ਅਸੀਸ।

ਸਿੱਖ ਵਾਕ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਰੀਤ ਰਾਹੀਂ ਹੁਕਮ ਦਾ ਖਾਸ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਵੀ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਭਾਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਰੀਤ ਵਿੱਚ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਬੇਤਰਤੀਬ ਪੰਨੇ ਤੇ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਦਿਨ ਲਈ ਜੀਵਤ ਗੁਰੂ ਦਾ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।

ਹੁਕਮ ਅਧੀਨ ਜੀਣਾ ਆਤਮਿਕ ਖੋਜੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਚਿਆਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇੱਕ ਸੱਚਾ ਜੀਵ ਜਿਸ ਦਾ ਜੀਵਨ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਅਨੰਤ ਸਿੰਫਨੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇੱਕ ਅਖੰਡ ਤਰਜ਼ ਹੈ।

ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਉਸ ਕਿਸਮਤਵਾਦ ਨਾਲ ਭੁਲੇਖਾ ਖਾਣਾ ਸੌਖਾ ਹੈ ਜੋ ਯਤਨ ਤੋਂ ਸਾਰਾ ਅਰਥ ਨਿਕਾਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਵੀ ਆਵੇ ਉਸ ਅੱਗੇ ਨਿਸ਼ਕਿਰਿਆ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੋਵੇ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਇਸ ਸਮਝ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੁਕਮ ਅੱਗੇ ਸਮਰਪਣ ਇੱਛਾ ਦਾ ਤਿਆਗ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇਸ ਦਾ ਪੁਨਰ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਨ ਹੈ, ਹੰਕਾਰ ਦੇ ਨਤੀਜਿਆਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਵੱਲ ਜੋ ਆਪੇ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਜਿਆ ਤੇ ਨਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਚਿਆਰ ਫਿਰ ਵੀ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਚੋਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਥਕਾਵਟ ਭਰੀ ਮੰਗ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਿ ਹਰ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਹੰਕਾਰ ਦੀ ਪਸੰਦੀਦਾ ਸ਼ਕਲ ਵੱਲ ਮੋੜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਜੋ ਹਉਮੈ ਨੂੰ ਇਸ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਸਮੱਸਿਆ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਗਿਆਨਤਾ ਜਾਂ ਸਧਾਰਨ ਨੈਤਿਕ ਅਸਫਲਤਾ ਦੀ ਥਾਂ, ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇਕੱਲੀ ਹੀ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਰੱਬੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਹੁਕਮ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਰਬ-ਵਿਆਪੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਵੇ ਜਾਂ ਨਾ। ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਕਮਾਉਣ, ਰੀਤੀ ਰਾਹੀਂ ਖੋਜਣ, ਜਾਂ ਰਹੱਸਮਈ ਅਭਿਆਸ ਰਾਹੀਂ ਖੋਲ੍ਹਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਛੋਟ ਦੇ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਾਰਾ ਆਤਮਿਕ ਕਾਰਜ ਇੱਕੋ ਭੁਲੇਖੇ ਨੂੰ ਢਾਹਣਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੰਕਾਰ ਦਾ ਲਿਖਾਰੀ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ, ਜੋ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਉਸ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਇਸ ਤੋਂ ਲੁਕੀ ਨਹੀਂ ਸੀ।

ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਵਜੋਂ ਕਲਪਨਾ ਕਰਨਾ ਸੌਖਾ ਹੋਵੇਗਾ ਜੋ ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਚੱਲਣ ਲਈ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਘੜੀਸਾਜ਼ ਇੱਕ ਮਸ਼ੀਨ ਨੂੰ ਚਾਬੀ ਦੇ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਹੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਇਸ ਦੂਰੀ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਹੁਕਮ ਨੂੰ ਵਰਤਮਾਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ, ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮੀ ਨਾਲ ਸਿਰਜਣ, ਖੁਸ਼ੀ-ਦੁੱਖ ਵੰਡਣ, ਅਤੇ ਮਹਾਨਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਰੇ ਹੋਏ ਕਿਸੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਾਰਜ ਵਜੋਂ। ਇਹ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਜਿਸ ਰੱਬੀ ਇੱਛਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਖੜ੍ਹਾ ਕੋਈ ਕਾਨੂੰਨ-ਦਾਤਾ ਨਹੀਂ ਜੋ ਇਸ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਹਰ ਪਲ ਹਰ ਰੂਪ ਅਤੇ ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ ਹਾਜ਼ਰੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਹੁਕਮ ਅੱਗੇ ਸਮਰਪਣ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਿਰਾਸਤੀ ਨਿਯਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਦੀ ਥਾਂ ਇੱਕ ਜੀਵਤ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਜੇ ਹੁਕਮ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਹਰ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਛੋਟ ਦੇ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਾਕ ਦਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਭਿਆਸ ਬੇਲੋੜਾ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਖਿਰਕਾਰ, ਉਸ ਪਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਜੋ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਇੱਛਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਜੋੜ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਅਭਿਆਸ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਕਮ ਦੀ ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕਤਾ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸਪਸ਼ਟਤਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਨਹੀਂ। ਹਉਮੈ ਖੋਜੀ ਦੀ ਇਸ ਰੱਬੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਮਾਨਤਾ ਦੇਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਤੇ ਛਾਇਆ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ ਰੂਪ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ। ਵਾਕ ਹੁਕਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਿਸੇ ਨਵੇਂ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਛਾਇਆ ਦੇ ਇੱਕ ਪਲ ਭਰ ਦੇ ਸਾਫ ਹੋਣ ਵਜੋਂ ਵੱਧ, ਇੱਕ ਮੌਕਾ ਸਾਫ ਵੇਖਣ ਲਈ ਕਿ ਕੀ ਦਿਨ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤ੍ਰਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ।