ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ

ਇਹ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਦੋਹਾ ਹੈ ਜੋ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ (ਗੋਵਿੰਦ) ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗੋਵਿੰਦ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਗੁਰੂ ਹੀ ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦਾ ਰਾਹ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।

ਸਿੱਖ ਅਰਦਾਸ ਸੰਗਤ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ‘ਵਾਰ ਸ੍ਰੀ ਭਗਉਤੀ ਜੀ ਕੀ’ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪਉੜੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਸਰਬੱਤ ਦੇ ਭਲੇ ਦੀ ਮੰਗ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਜਪੁ ਜੀ ਸਾਹਿਬ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਪਾਠ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਸੱਚਾਈ, ਉਸਦੇ ਹੁਕਮ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਦੇ ਮਾਰਗ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਇਹ ਬਾਣੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਰਚੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਤਿਗੁਰੂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਅਨੰਦ, ਹਰੀ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸੱਚੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਚੱਲਣ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਰਨ ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਧਿਆਨ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ; ਇਸ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਅਤੇ ਅੰਗ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਪੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੇ (ਟਿੱਪਣੀ ਵੇਖੋ)।

ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, ਜੋ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥ ਹੈ, ਵਿੱਚੋਂ ਲਏ ਗਏ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਭਗਤੀ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਤੇ ਜੀਵਨ ਜਿਊਣ ਦੇ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਕੀਰਤਨ ਸੋਹਿਲਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ (ਅੰਗ ੧੨–੧੩) ਦੇ ਪੰਜ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਰਾਤ ਦੀ ਬਾਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਸਮੇਂ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਸਵਯੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਹਨ, ਜੋ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਧਨ, ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਰੀਤਾਂ ਪ੍ਰਭੂ-ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵਿਅਰਥ ਹਨ।

ਇਹ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸਿੱਖ ਭਜਨ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਤਿਗੁਰੂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਨ ਅਤੇ ਗਾਉਣ ਨਾਲ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਮੂਲ ਮੰਤਰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਅੰਗ 1 ਉੱਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਸਾਰ ਹੈ।