ਕੀਰਤਨ ਸੋਹਿਲਾ (ਸਿੱਖ ਸੰਧਿਆ ਅਰਦਾਸ)
ਕੀਰਤਨ ਸੋਹਿਲਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ (ਅੰਗ ੧੨–੧੩) ਦੇ ਪੰਜ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਰਾਤ ਦੀ ਬਾਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਸਮੇਂ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤੁਕਾਂ
ਇੱਕ ਓਅੰਕਾਰ, ਸਤਿਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ।
ਸ਼ਲੋਕ 1
ਸੋਹਿਲਾ, ਰਾਗੁ ਗਉੜੀ ਦੀਪਕੀ, ਪਹਿਲੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਰਚਨਾ।
ਸ਼ਲੋਕ 2
ਇੱਕ ਓਅੰਕਾਰ, ਸਤਿਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ।
ਸ਼ਲੋਕ 3
ਜਿਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਰਤਾਰ ਦੀ ਕੀਰਤਿ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੋਹਿਲਾ ਗਾਓ ਅਤੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੋ।
ਸ਼ਲੋਕ 4
ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਨਿਰਭਉ ਦਾ ਸੋਹਿਲਾ ਗਾਓ, ਮੈਂ ਉਸ ਸੋਹਿਲੇ ਤੋਂ ਸਦਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਦਾ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 5
ਪ੍ਰਭੂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਦੇਣਹਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਦਾਨ ਦੀ ਕੀਮਤ ਨਹੀਂ ਪਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ, ਉਸ ਦਾਤੇ ਦਾ ਕੀ ਹਿਸਾਬ ਹੈ?
ਸ਼ਲੋਕ 6
ਸਾਲ ਅਤੇ ਤਾਰੀਖ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ, ਮਿਲ ਕੇ ਤੇਲ ਪਾਓ। ਹੇ ਮਿੱਤਰੋ, ਅਸੀਸਾਂ ਦਿਓ ਕਿ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਹੋਵੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 7
ਹਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਸੱਦਾ ਹੈ, ਸੱਦੇ ਨਿੱਤ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਸੱਦਣਹਾਰੇ (ਪ੍ਰਭੂ) ਨੂੰ ਸਿਮਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਨਾਨਕ, ਉਹ ਦਿਨ ਆਉਣਗੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 8
ਰਾਗੁ ਆਸਾ, ਪਹਿਲੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਰਚਨਾ।
ਸ਼ਲੋਕ 9
ਛੇ ਘਰ, ਛੇ ਗੁਰੂ, ਛੇ ਉਪਦੇਸ਼, ਪਰ ਗੁਰੂ ਇੱਕ ਹੀ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਅਨੇਕ ਵੇਸ ਹਨ।
ਸ਼ਲੋਕ 10
ਹੇ ਬਾਬਾ! ਜਿਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਰਤਾਰ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਘਰ ਨੂੰ ਸਾਂਭ, ਤੈਨੂੰ ਵਡਿਆਈ ਮਿਲੇਗੀ।
ਸ਼ਲੋਕ 11
ਪਲ, ਘੜੀ, ਪਹਿਰ, ਤਿਥਿ, ਵਾਰ, ਮਹੀਨੇ ਬਣੇ, ਸੂਰਜ ਇੱਕ ਹੈ ਰੁੱਤਾਂ ਅਨੇਕ। ਹੇ ਨਾਨਕ, ਕਰਤਾਰ ਦੇ ਕਿੰਨੇ ਵੇਸ ਹਨ।
ਸ਼ਲੋਕ 12
ਰਾਗੁ ਧਨਾਸਰੀ, ਪਹਿਲੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਰਚਨਾ।
ਸ਼ਲੋਕ 13
ਅਕਾਸ਼ ਥਾਲ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦ ਦੀਪਕ ਹਨ, ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਮੰਡਲ ਮੋਤੀਆਂ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਮਲਆਨਲ (ਚੰਦਨ) ਦੀ ਧੂਪ ਹੈ, ਹਵਾ ਚਵਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸਾਰਾ ਜੰਗਲ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਜੋਤੀ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 14
ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਆਰਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ? ਹੇ ਭਵ-ਖੰਡਨ! ਤੇਰੀ ਆਰਤੀ ਅਨਹਤ ਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਵਾਜਣ ਵਾਲੇ ਢੋਲ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 15
ਤੇਰੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨੇਤਰ ਹਨ, ਪਰ ਤੂੰ ਬਿਨਾਂ ਨੇਤਰਾਂ ਦਾ ਹੈਂ। ਤੇਰੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਤੂੰ ਇੱਕ ਹੈਂ। ਤੇਰੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਪੈਰ ਹਨ, ਪਰ ਤੂੰ ਬਿਨਾਂ ਪੈਰਾਂ ਦਾ ਹੈਂ। ਤੇਰੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗੰਧਾਂ ਹਨ, ਪਰ ਤੂੰ ਗੰਧ ਰਹਿਤ ਹੈਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ।
ਸ਼ਲੋਕ 16
ਸਭ ਵਿੱਚ ਜੋਤਿ ਹੈ, ਉਹ ਜੋਤਿ ਹੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਸਭ ਵਿੱਚ ਚਾਨਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਾਖੀ ਦੁਆਰਾ ਉਹ ਜੋਤਿ ਪਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇ, ਉਹੀ ਆਰਤੀ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 17
ਹਰਿ ਦੇ ਚਰਨ ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਮਕਰੰਦ (ਰਸ) ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਮਨ ਲੋਭਾਇਆ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਪਿਆਸ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਨਾਨਕ! ਮੈਂ ਸਾਰਿੰਗ (ਪਪੀਹਾ) ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਜਲ ਦੇ ਤਾਂ ਜੋ ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਵਿੱਚ ਵਾਸਾ ਹੋਵੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 18
ਰਾਗੁ ਗਉੜੀ ਪੂਰਬੀ, ਚੌਥੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਰਚਨਾ।
ਸ਼ਲੋਕ 19
ਕਾਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਨਗਰ (ਸਰੀਰ) ਬਹੁਤ ਭਰਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਸਾਧੂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਟੁਕੜੇ-ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪੂਰਬਲੇ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰੂ ਮਿਲਿਆ, ਅਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹਰਿ ਦੀ ਲਿਵ ਦਾ ਮੰਡਲ ਬਣਾਇਆ।
ਸ਼ਲੋਕ 20
ਸਾਧੂ ਨੂੰ ਅੰਜਲੀ ਕਰੋ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਪੁੰਨ ਹੈ। ਸਾਧੂ ਨੂੰ ਡੰਡਉਤ ਕਰੋ, ਇਹ ਵੀ ਬਹੁਤ ਪੁੰਨ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 21
ਸਾਕਤ (ਪ੍ਰਭੂ ਤੋਂ ਵਿੱਖ ਹੋਏ) ਹਰਿ ਰਸ ਦਾ ਸੁਆਦ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹਉਮੈ ਦਾ ਕੰਡਾ ਹੈ। ਜਿਉਂ-ਜਿਉਂ ਚੱਲਦੇ ਹਨ ਚੁਭਦਾ ਹੈ, ਦੁਖ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਮਕਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਡੰਡਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 22
ਹਰਿ ਦੇ ਜਨ ਹਰਿ-ਨਾਮ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਗਏ, ਜਨਮ-ਮਰਣ ਦੇ ਦੁਖ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਅਬਿਨਾਸੀ ਪੁਰਖ, ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੂੰ ਪਾ ਲਿਆ, ਜਿਸਦੀ ਸੋਭਾ ਅਨੇਕਾਂ ਖੰਡਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 23
ਅਸੀਂ ਗਰੀਬ ਅਤੇ ਮਸਕੀਨ ਹਾਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੇਰੇ ਹਾਂ। ਹਰੀ, ਰੱਖ, ਰੱਖ, ਤੂੰ ਵੱਡਾ ਹੈਂ। ਦਾਸ ਨਾਨਕ ਦਾ ਨਾਮ ਹੀ ਸਹਾਰਾ ਅਤੇ ਟੇਕ ਹੈ, ਹਰਿ-ਨਾਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 24
ਰਾਗੁ ਗਉੜੀ ਪੂਰਬੀ, ਪੰਜਵੇਂ ਗੁਰੂ ਦੀ ਰਚਨਾ।
ਸ਼ਲੋਕ 25
ਮੈਂ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਸੁਣੋ ਮੇਰੇ ਮਿੱਤਰੋ, ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ। ਇੱਥੇ (ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ) ਹਰਿ ਦਾ ਲਾਭ ਕਮਾ ਕੇ ਚੱਲੋ, ਅੱਗੇ (ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ) ਸੁਖਦਾਇਕ ਨਿਵਾਸ ਮਿਲੇਗਾ।
ਸ਼ਲੋਕ 26
ਉਮਰ ਘਟਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਬੀਤਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਮਨ! ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਸਵਾਰ (ਸੁਧਾਰ) ਲੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 27
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਵਿਕਾਰ ਅਤੇ ਸੰਸੇ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਬ੍ਰਹਮ-ਗਿਆਨੀ ਇਸ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘ ਗਿਆ। ਜਿਸਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਰਸ ਪਿਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਕਥ ਕਥਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਲੋਕ 28
ਜਿਸ ਲਈ (ਜਗਤ ਵਿੱਚ) ਆਏ ਹੋ, ਉਸੇ (ਹਰਿ) ਨੂੰ ਖਰੀਦੋ, ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬਸੇਰਾ ਕਰੋ। ਆਪਣੇ ਘਰ (ਆਤਮਾ) ਵਿੱਚ ਮਹਲ ਪਾਓ, ਸੁਖ ਸਹਿਜ ਨਾਲ ਮਿਲੇਗਾ, ਫਿਰ ਮੁੜ ਆਉਣਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।
ਸ਼ਲੋਕ 29
ਹੇ ਅੰਤਰਜਾਮੀ, ਪੁਰਖ, ਵਿਧਾਤਾ! ਮੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਸਰਧਾ ਪੂਰੀ ਕਰ। ਦਾਸ ਨਾਨਕ ਇਹ ਸੁਖ ਮੰਗਦਾ ਹੈ: ਮੈਨੂੰ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਧੂੜ (ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ) ਬਣਾ ਦੇ।
ਸ਼ਲੋਕ 30
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜਾਂ ਸ਼ੁਭ ਤਿਥੀਆਂ 'ਤੇ
ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲਾ ਜਾਂ ਸੰਝ ਵੇਲੇ
ਘਿਓ ਦਾ ਦੀਵਾ, ਧੂਫ਼, ਤਾਜ਼ੇ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਜਲ
- ਮਾਨਸਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ
ਪਿਛੋਕੜ
ਕੀਰਤਨ ਸੋਹਿਲਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਅੰਗ ੧੨ ਅਤੇ ੧੩ ਉੱਤੇ ਦਰਜ ਪੰਜ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ, ਇੱਕ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਇਸ ਨੂੰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਸਮੇਂ ਵੀ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਬਦ ਰਾਗ ਗਉੜੀ ਦੀਪਕੀ, ਆਸਾ, ਧਨਾਸਰੀ ਅਤੇ ਗਉੜੀ ਪੂਰਬੀ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਕਰਤਾਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੀ ਕਦਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਆਸ ਰੱਖਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਪਾਠ ਬਾਰੇ
ਰਚੇਤਾ: Guru Nanak Dev Ji · Sikh Guru (First of the Ten) · 1469–1539 CE, Punjab
The founder of Sikhism and the first of the Ten Sikh Gurus, born in Talwandi (present-day Nankana Sahib, Pakistan). He undertook long journeys (Udasis) across South Asia and beyond to share his teachings on the oneness of God and the equality of all people, and composed hymns later included in the Guru Granth Sahib.
Guru Nanak Dev Ji ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਰਚਨਾਵਾਂ
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ?
ਪੰਜ ਸ਼ਬਦ
ਬਾਣੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ‘ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ’ ਅਤੇ ‘ਸੋਹਿਲਾ ਰਾਗੁ ਗਉੜੀ ਦੀਪਕੀ ਮਹਲਾ ੧’ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪੰਜ ਸ਼ਬਦ ਹਨ: ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਤਿੰਨ (ਗਉੜੀ ਦੀਪਕੀ, ਆਸਾ, ਧਨਾਸਰੀ), ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਇੱਕ (ਦੋਵੇਂ ਗਉੜੀ ਪੂਰਬੀ)। ਇਹ ਅੰਗ ੧੨ ਅਤੇ ੧੩ ਉੱਤੇ ਹਨ।
ਸੋਹਿਲਾ ਦਾ ਅਰਥ
‘ਸੋਹਿਲਾ’ ਦਾ ਅਰਥ ਸਿਫ਼ਤ ਜਾਂ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦਾ ਗੀਤ ਹੈ, ਜੋ ਘਰ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦੇ ਮੌਕੇ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਰਹਾਉ ਵਿੱਚ ਨਿਰਭਉ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਸੋਹਿਲਾ ਗਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਦਾ ਸੁਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਦਾ ਗੀਤ ਕਰਤਾਰ ਵੱਲ ਮੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਆਰਤੀ
ਤੀਜਾ ਸ਼ਬਦ ਰਾਗ ਧਨਾਸਰੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਆਰਤੀ ‘ਗਗਨ ਮੈ ਥਾਲੁ’ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਕਾਸ਼ ਥਾਲ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦ ਦੀਵੇ ਹਨ, ਤਾਰੇ ਮੋਤੀ ਹਨ, ਚੰਦਨ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਧੂਪ ਹੈ ਅਤੇ ਪੌਣ ਚੌਰ ਹੈ। ਸਾਰੀ ਕਾਇਨਾਤ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਆਰਤੀ ਕਰਦੀ ਦਿਖਾਈ ਗਈ ਹੈ।
ਵਿਆਹ ਦਾ ਚਿੱਤਰ
ਪਹਿਲੇ ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਲਿਖੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਸੱਜਣਾਂ ਦੇ ਮਿਲ ਕੇ ਤੇਲ ਚੋਣ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਇਸ ਘਰੇਲੂ ਰਸਮ ਨੂੰ ਆਤਮਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਉਪਮਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਇਹ ਬਾਣੀ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਸਮੇਂ ਵੀ ਧੀਰਜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਛੇ ਘਰ, ਇੱਕ ਗੁਰੂ
ਆਸਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ‘ਛਿਅ ਘਰ ਛਿਅ ਗੁਰ ਛਿਅ ਉਪਦੇਸ’ ਵਿੱਚ ਛੇ ਮਤ, ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਗਿਣੇ ਗਏ ਹਨ, ਪਰ ਗੁਰੂ ਇੱਕ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਭੇਖ ਅਨੇਕ ਹਨ। ਇਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਭਾਰਤੀ ਚਿੰਤਨ ਦੇ ਛੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਭੇਦਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਇੱਕ ਕਰਤਾਰ ਵੱਲ ਵੇਖਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਹੈ।
ਸਮਾਪਤੀ ਦੀ ਅਰਦਾਸ
ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਆਖ਼ਰੀ ਸ਼ਬਦ ਯਾਦ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਉਮਰ ਘਟ ਰਹੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮਨ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕਾਰਜ ਸੰਵਾਰੇ। ਇਹ ਸੰਤਾਂ ਦੀ ਚਰਨ-ਧੂੜ ਦੀ ਮੰਗ ਨਾਲ ਖ਼ਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਬਾਣੀ ਨਿਮਰਤਾ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਨਾਲ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
Guru Nanak Dev Ji
ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹੋਰ
ਸਭ ਵੇਖੋਸੰਬੰਧਿਤ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ
ਉਹੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦੀ
