ગુરુ ગ્રંથ સાહિબમાંથી સોહિલા (સાંજની પ્રાર્થના)
કીર્તન સોહિલા ગુરુ ગ્રંથ સાહિબ (અંગ ૧૨–૧૩)માંથી લીધેલાં પાંચ શબદોની રાત્રિની પ્રાર્થના છે, જે સૂતા પહેલાં અને અંતિમ સંસ્કાર સમયે ગાવામાં આવે છે.
શ્લોકો
એક ઓંકાર, સતગુરુની કૃપાથી.
શ્લોક 1
સોહિલા, રાગ ગૌરી દીપકી, પહેલો મહલ.
શ્લોક 2
એક ઓંકાર, સતગુરુની કૃપાથી.
શ્લોક 3
જે ઘરમાં કર્તાની કીર્તિ ગાવામાં આવે અને તેનો વિચાર થાય, તે ઘરમાં સોહિલા ગાઓ અને સર્જનહારને સ્મરો.
શ્લોક 4
તમે મારા નિર્ભય પ્રભુનું સોહિલા ગાઓ. હું તે સોહિલા પર વારી જાઉં છું, જેનાથી સદા સુખ મળે છે.
શ્લોક 5
નિત નિત તે જીવોની સંભાળ રાખે છે, દાતા જોશે. તારા દાનની કિંમત નથી, તે દાતાનો કોણ હિસાબ કરી શકે?
શ્લોક 6
સંવત, સાહ (માસ) લખાયા છે, ભેગા થઈને તેલ લગાવો. હે મિત્રો, આશીર્વાદ આપો કે મારો સ્વામી સાથે મેળાપ થાય.
શ્લોક 7
ઘર ઘરમાં આ જ બોલાવો છે, દરરોજ બોલાવો આવે છે. હે નાનક, બોલાવનારને સ્મરો, તે દિવસો આવશે.
શ્લોક 8
રાગ આસા, પહેલો મહલ.
શ્લોક 9
છ ઘર, છ ગુરુ, છ ઉપદેશ. પણ ગુરુ, ગુરુ એક જ છે, અનેક વેશમાં.
શ્લોક 10
હે બાબા, જે ઘરમાં કર્તાની કીર્તિ થાય છે, તે ઘરને સંભાળ; તને તેનાથી મોટાઈ મળશે.
શ્લોક 11
વિસુવા, ચશિયા (ઘડી), ઘડીઓ, પહોર, તિથિ, વાર, માસ થયા. સૂર્ય એક છે, પણ ઋતુઓ અનેક. હે નાનક, કર્તાના કેટલા વેશ છે.
શ્લોક 12
રાગ ધનાસરી, પહેલો મહલ.
શ્લોક 13
આકાશ થાળ છે, સૂર્ય અને ચંદ્ર દીપક છે, તારાઓનો સમૂહ મોતી છે. ચંદનનો ધૂપ છે, પવન ચવર છે, અને સમગ્ર વનરાજિ ફૂલોની જ્યોતિ છે.
શ્લોક 14
કેવી આરતી છે! હે ભવખંડક, તારી આરતી. અનહદ શબ્દ ભેરીની જેમ વાગે છે.
શ્લોક 15
તારા હજારો નેત્ર છે, પણ નેત્ર નથી; તારા હજારો રૂપ છે, પણ તું એક જ છે. તારા હજારો પવિત્ર પગ છે, પણ એક પગ પણ ગંધ વિના; તારા હજારો ગંધ છે, આમ તારી લીલા મોહિત કરે છે.
શ્લોક 16
બધામાં જ્યોતિ છે, તે જ્યોતિ તે જ છે. તેના પ્રકાશથી બધામાં પ્રકાશ થાય છે. ગુરુની સાખી દ્વારા જ્યોતિ પ્રગટ થાય છે. જે તેને પ્રિય છે, તે જ આરતી છે.
શ્લોક 17
મારું મન હરિના ચરણકમળના મકરંદથી લોભાયેલું છે, અનદિન મને તરસ લાગી છે. હે નાનક હરિણને કૃપાનું જળ આપો, જેથી તે તારા નામમાં વાસ કરે.
શ્લોક 18
રાગ ગૌરી પૂરબી, ચોથો મહલ.
શ્લોક 19
શહેર (શરીર) કામ અને ક્રોધથી ભરેલું છે; સાધુને મળીને તે ટુકડા ટુકડા થઈ જાય છે. પૂર્વના લેખ પ્રમાણે ગુરુ મળ્યો, મનમાં હરિની લિવ લાગી ગઈ.
શ્લોક 20
સાધુને અંજલિ કરો, તે મોટો પુણ્ય છે. દંડવત કરો, તે મોટો પુણ્ય છે.
શ્લોક 21
સાકત (અભક્ત) હરિના રસનો સ્વાદ જાણતા નથી; તેમની અંદર હઉમૈ (અહંકાર)નો કાંટો છે. જેમ જેમ ચાલે છે, ચુભે છે અને દુઃખ પામે છે; યમરાજ માથે દંડ સહે છે.
શ્લોક 22
હરિના ભગતો હરિ નામમાં સમાઈ ગયા; જન્મ-મરણના ભવને ખંડિત કર્યો. અબિનાશી પુરખ, પરમેશ્વરને પામ્યા; બ્રહ્માંડના ખંડોમાં તેની મોટી શોભા છે.
શ્લોક 23
અમે ગરીબ અને મસ્કીન છીએ, હે પ્રભુ, તારા; હે હરિ, રાખો, રાખો, હે મહાન. દાસ નાનકનો આધાર અને ટેકો નામ છે; હરિના નામમાં જ સુખ છે.
શ્લોક 24
રાગ ગૌરી પૂરબી, પાંચમો મહલ.
શ્લોક 25
હું વિનંતી કરું છું, સાંભળો મારા મિત્રો, સંતોની સેવાનો સમય છે. અહીં હરિનો નફો કમાઈને ચાલો, આગળ સુંદર નિવાસ મળશે.
શ્લોક 26
આયુ ઘટે છે દિવસ અને રાત્રે. હે મન, ગુરુને મળીને કાર્ય સુધાર.
શ્લોક 27
આ સંસાર વિકાર અને શંકામાં છે; બ્રહ્મજ્ઞાની તેને પાર કરી ગયો. જેને જગાડીને આ રસ પીવડાવાય, તે અકથ કથાને જાણે છે.
શ્લોક 28
જેના માટે આવ્યા છો, તે ખરીદો; ગુરુ દ્વારા હરિ મનમાં વસે છે. પોતાના ઘરમાં મહેલ પામો, સુખ અને સહજતાથી; ફરી પાછા ફરવું નહીં પડે.
શ્લોક 29
હે અંતરજામી, પુરખ, વિધાતા, મનની શ્રદ્ધા પૂરી કરો. દાસ નાનક આ સુખ માંગે છે: મને સંતોની ધૂળ કરો.
શ્લોક 30
Worship Guidelines & Chanting Benefits (Phalashruti)
દરરોજ અથવા શુભ તિથિઓ પર
બ્રહ્મ મુહૂર્ત (સવારે 4 થી 6) અથવા સંધ્યા વેળા
ઘીનો દીવો, ધૂપ, તાજાં ફૂલો અને નૈવેદ્ય
- માનસિક શાંતિ, આધ્યાત્મિક પ્રગતિ અને સકારાત્મક ઊર્જા
પૃષ્ઠભૂમિ
કીર્તન સોહિલા ગુરુ ગ્રંથ સાહિબના અંગ ૧૨ અને ૧૩ પર નોંધાયેલાં પાંચ શબદોનો સમૂહ છે. તેમાંથી ત્રણ ગુરુ નાનકના, એક ગુરુ રામદાસનો અને એક ગુરુ અર્જુનનો છે. સિખો તેનું પાઠ રાત્રે સૂતા પહેલાં કરે છે, અને ગુરુદ્વારામાં સાંજની સેવાની સમાપ્તિ વખતે તથા અંતિમ સંસ્કાર સમયે પણ તે વાંચવામાં આવે છે. આ શબદો રાગ ગઉડી દીપકી, આસા, ધનાસરી અને ગઉડી પૂરબીમાં છે. એકસાથે તેઓ ભક્તને સર્જનહારનું સ્મરણ કરવા, ગુરુના માર્ગદર્શનની કદર કરવા અને પરમાત્મા સાથેના મિલનની આશા રાખવા પ્રેરે છે.
આ પાઠ વિશે
રચયિતા: Guru Nanak Dev Ji · Sikh Guru (First of the Ten) · 1469–1539 CE, Punjab
The founder of Sikhism and the first of the Ten Sikh Gurus, born in Talwandi (present-day Nankana Sahib, Pakistan). He undertook long journeys (Udasis) across South Asia and beyond to share his teachings on the oneness of God and the equality of all people, and composed hymns later included in the Guru Granth Sahib.
Guru Nanak Dev Ji ની વધુ રચનાઓ
શું તમે જાણો છો?
પાંચ શબદ
બાણીનો આરંભ “ઇક ઓંકાર સતિગુરુ પ્રસાદિ” અને શીર્ષક “સોહિલા રાગ ગઉડી દીપકી મહલા ૧” થી થાય છે. તેના પાંચ શબદ ગુરુ નાનક (ગઉડી દીપકી, આસા અને ધનાસરી), ગુરુ રામદાસ (ગઉડી પૂરબી) અને ગુરુ અર્જુન (ગઉડી પૂરબી)ના છે. ગુરુ ગ્રંથ સાહિબમાં તે અંગ ૧૨ અને ૧૩ પર મુકાયેલા છે.
સોહિલાનો અર્થ
“સોહિલા”નો અર્થ સ્તુતિ અથવા આનંદનું ગીત છે, જે ઉત્સવના સમયે ઘરમાં ગાવામાં આવે છે. પ્રથમ શબદની રહાઉ પંક્તિમાં શ્રોતાને નિર્ભય પ્રભુનું સોહિલા ગાવાનું કહેવામાં આવ્યું છે, અને કહ્યું છે કે “હું એ સોહિલા પર બલિહાર છું જેના વડે સ્થાયી શાંતિ પ્રાપ્ત થાય છે.” આ આનંદનું ગીત સર્જનહાર તરફ વાળવામાં આવ્યું છે.
બ્રહ્માંડની આરતી
ત્રીજો શબદ, રાગ ધનાસરીમાં, પ્રસિદ્ધ આરતી “ગગન મૈં થાલ” છે. આકાશ થાળી છે, સૂર્ય અને ચંદ્ર દીવા છે, તારા મોતી છે, ચંદનની સુગંધ ધૂપ છે અને પવન ચામર છે. ઔપચારિક દીપ-આરતીને સ્થાને સમગ્ર સૃષ્ટિને પ્રભુની આરતી કરતી દર્શાવવામાં આવી છે.
લગ્નનું ચિત્ર
પહેલા શબદમાં લગ્નની તિથિ લખાવાનો અને સ્નેહીઓ ભેગા મળી વરકન્યાને તેલ ચડાવવાની વિધિ કરે છે તેનો ઉલ્લેખ છે. ગુરુ નાનક આ પરિચિત ઘરેલું રિવાજને આત્માના પ્રભુ સાથેના મિલનનું દૃષ્ટાંત બનાવે છે, એટલે જ આ જ બાણી અંતિમ સંસ્કાર સમયે શોકગ્રસ્તોને સાંત્વના પણ આપે છે.
છ ઘર, એક ગુરુ
આસા શબદની “છિઅ ઘર છિઅ ગુર છિઅ ઉપદેસ” પંક્તિમાં છ મત, ગુરુઓ અને ઉપદેશો ઘણા ગણાવાયા છે, છતાં ગુરુ એક જ છે જે અનેક વેશમાં પ્રગટ થાય છે. સામાન્ય રીતે આ ભારતીય ચિંતનની છ દર્શન-પરંપરાઓનો સંકેત માનવામાં આવે છે, અને બાહ્ય ભેદોથી પર એક કર્તારને જોવાનું આહ્વાન છે.
અંતિમ પ્રાર્થના
ગુરુ અર્જુનનો અંતિમ શબદ યાદ અપાવે છે કે જીવનની અવધિ દિવસ-રાત ઘટી રહી છે, અને મનને ગુરુને મળીને પોતાનાં કાર્ય સંવારવા વિનંતી કરે છે. તે સંતોના ચરણની ધૂળની માગણી સાથે પૂરો થાય છે, એ રીતે સાંજની પ્રાર્થના નમ્ર વિનંતી સાથે સમાપ્ત થાય છે.
Guru Nanak Dev Ji
સિક્ખ ધર્મ માંથી વધુ
બધું જુઓસંબંધિત ઉપદેશો
એ જ ઉપદેશ, વિવિધ પરંપરાઓમાં ગુંજતો
